آیا اقدام علیه دولت ، اقدام علیه نظام و امنیت ملی محسوب می شود ؟ / محمد اولیایی فرد

دوم تیر ماه در اخرین جمعه ماه رمضان امسال و در جریان تظاهرات روز قدس در تهران، عده‌ای از شرکت‌کنندگان در برخوردی بی‌سابقه با حسن روحانی رئیس جمهور ایران علیه او شعارهایی مانند “مرگ بر منافق”، “مرگ بر آخوند آمریکایی” و “روحانی ، بنی‌صدر، پیوندتان مبارک” سر دادند. هتاکی و شعارهای توهین امیز در راهپیمایی روز قدس امسال البته تنها علیه رئیس‌جمهوری نبود بلکه،عده‌ای دیگر هم وقتی به اسحاق جهانگیری می‌رسند شعار، «مرگ بر سازشکار» سر می‌دهند. علی مطهری هم از هتاکی مصون نبود. افرادی با سردادن «مرگ بر منافق»، «مرگ بر اصلاح‌طلب»، «مرگ بر سازشکار» و «حقوقی که می‌گیری حرامت باد»، نایب‌رئیس مجلس را مورد هجمه و توهین قرار دادند.
در پی وقوع این حوادث وزیر کشور ایران دستور پی‌گیری شعار دادن علیه حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در راهپیمایی روز قدس را صادر کرده است.عبدالرضا رحمانی فضلی از معاون خود خواسته با هماهنگی و کمک وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی نسبت به پیگیری موضوع و “معرفی خاطیان به مراجع قضایی” اقدام کند.آقای رحمانی فضلی در نامه‌ به معاون امنیتی و انتظامی خود، شعاردهندگان علیه آقای روحانی و “تعدادی دیگر از مقامات” را افرادی قانون‌ستیز خواند که “مبادرت به حاشیه‌سازی کرده‌اند”.
علی مطهری نایب رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز  در اینستاگرام خود نسبت به شعارهای صورت گرفته علیه رئیس جمهور در راهپیمایی روز قدس واکنش نشان داد و شعار دادن علیه رئیس جمهور را با برنامه‌ریزی قبلی و “مصداق جرم” خوانده و نوشته است که قوه قضاییه برای برخورد با این مسئله با یک “آزمایش بزرگ” مواجه است. وی تاکید کرده ” باید ببینیم قوه قضاییه که به صرف احتمال وقوع جرم یک برنامه سخنرانی را در روز اربعین در مشهد لغو می کند اکنون که با یک جرم مشهود مواجه است چگونه رفتار می کند. دادستان تهران اکنون در معرض یک آزمایش بزرگ است که آیا با تعقیب مجرمان، استقلال و عدالت خود و قوه قضاییه را نشان می دهد یا با چشم پوشی از آن، گرایش سیاسی را بر اجرای حق و عدالت مقدم می دارد؟ ” علی مطهری شعاردهندگان علیه خودش را ” مستضعف فکری” خوانده و نوشته است که “توهین‌هایی که به خود من شد مورد نظرم نیست”.
در همین حال عباس جعفری دولت‌آبادی در حاشیه تجدید میثاق مسئولان عالی قضایی با آرمان های بنیانگذار انقلاب اسلامی  درباره ورود دادستانی به موضوع توهین به رئیس جمهور گفت ” دادستانی تهران مانند سایر مواردی که تکلیف قانونی دارد به موضوع ورود می‌کند. در رابطه با حادثه روز گذشته چون جرم مشهود بوده و در منظر ماموران اتفاق افتاده، پلیس مکلف به ارائه گزارش خود به دادستانی بوده است. ” وی افزود ” امروز هم نامه‌ای به فرماندهی پلیس تهران و معاون وزیر اطلاعات ارسال کردم و درخواست شد نسبت به شناسایی عوامل حادثه دیروز اقدام شود ” دادستان تهران البته اظهار امیدواری کرد که این حساسیت در مورد سایر قوا هم مطرح باشد.
اما توهین به رئیس جمهوری ایران در روز قدس پایان ماجرای حمله به رئیس جمهور ایران نبود چرا که با فاصله چند روز پس از مراسم روز قدس ، قرائت شعری در انتقاد از دولت حسن روحانی در ابتدای مراسم نماز عید فطر امسال در تهران جنجالی دیگری افرید . در ابتدای مراسم نماز عید فطر دوشنبه پنجم تیرماه ، مداحی قطعه شعری را خواند که مضمون بخش‌های عمده‌ای از آن هشدار به دولت حسن روحانی، انتقاد از سیاست‌های دولت او از جمله برجام و حمله به سند آموزشی یونسکو بود که به سند ۲۰۳۰ معروف است. قرائت این شعر در حمله به حسن روحانی  در ابتدای مراسم نماز عید فطر اما واکنش منفی برخی از مسئولین را در پی داشت از جمله محمدرضا عارف و محمود صادقی نمایندگان مجلس ایران از قرائت این شعر انتقاد کرده اند. آقای صادقی این اقدام را “نفرت پراکنی” توصیف کرده و آقای عارف آن را “وحدت شکن” خوانده است.
با این حال محمدباقر پیشنمازی رئیس ستاد اقامه نماز جمعه تهران و مسئول برگزاری نماز عید فطر گفت شعرهایی که این مداح خوانده با هماهنگی این ستاد نبوده و “بررسی متن سخنان مدعوان را بی‌احترامی به آنان می‌دانیم”. آقای پیشنمازی  گفته “ما همان طور که از دانشجویانی که پیش از خطبه‌های نماز جمعه سخنرانی می‌کنند درخواست ارائه متن سخنانشان را نداریم از مداح نماز عید فطر هم چنین درخواستی نداشته‌ایم “.
اغاز دور جدید حملات لفظی علیه آقای روحانی را می توان به گفته‌های سه هفته پیش رهبر ایران ارتباط داد که برخی مسئولان دولتی را به “تشخیص ندادن مسئله اصلی از فرعی” متهم کرده و خطاب به دانشجویان حامی خود گفته بود “وقتی این‌جوری دستگاه‌های مرکزی اختلال دارند، آن‌وقت اینجا شما آتش به اختیارید.” هر چند آیت الله خامنه ای در خطبه های  نماز عید فطر تهران درباره کاربرد این اصطلاح توضیح داد و گفت “آتش به اختیار به معنای کار فرهنگی خودجوش و تمیز است. معنی‌اش این است که صاحبان اندیشه، کار را خودشان پیش ببرند و منافذ فرهنگی را بشناسند… به معنی بی‌قانونی و فحاشی و مدیون کردن جریان انقلابی کشور نیست”. اما هواداران رهبر ایران همچنان هرگونه حمله لفظی به حسن روحانی و دولت وی را مانند  شعر قرائت شده در ابتدای مراسم علیه دولت روحانی را “کار فرهنگی خودجوش و تمیز” و مصداق توضیح  رهبر ایران درباره اصطلاح آتش به اختیار میدانند این در حالیست که مطابق قانون مجازات اسلامی هر لفظ یا فعلی که موجب وهن ویا بهتان به هر شخص از جمله رئیس جمهور ایران گردد  واجد  وصف مجرمانه توهین و یا افترا می باشد
زیرا توهین یا اهانت از ریشه وهن به معنای سست کردن است و ملاک تشخیص ان نیز عرف است . توهین ممکن است درقالب لفظ یا فعل باشد . ماده واحده قانون استفساریه درباره کلمه اهانت و توهین یا هتک حرمت، مندرج در مقررات جزائی مصوب ۱۳۷۹در این خصوص  بیان می‌دارد ” از نظر مقررات کیفری اهانت و توهین و… عبارت است از به‌کاربردن الفاظی که صریح یا ظاهر باشد یا ارتکاب اعمال و انجام حرکاتی که با لحاظ عرفیات جامعه و با درنظر‌گرفتن شرایط زمانی و مکانی و موقعیت اشخاص موجب تخفیف و تحقیر آنان شود  ” درماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی توهین با عنوان کلی چنین پیش بینی شده است : (( توهین به افراد از قبیل فحاشی واستعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه ویا پنجاه هزار تایک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود))
اما توهین یا اهانت به جهت شخصیت مجنی علیه ، الفاظ مورد استفاده و موضوع اهانت  تحت مقررات خاصی قرار گرفته در واقع به دلیل اهمیت برخی از مصادیق ، عناوین مجرمانه خاصی در قانون پیش بینی شده است از ان جمله  می توان به اهانت به روسای سه قوه و کارمندان دولت  موضوع ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی  اشاره کرد . این ماده مقرر میدارد ” هرکس با توجه به سمت ، یکی از روسای سه قوه یامعاونان رئیس جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یااعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه ها وموسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به سه تا شش ماه حبس و یا تا ( ۷۴ ) ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم می شود . ” البته  توهین  یک جرم مطلق است به همین سبب جرم توهین مقید به نتیجه نخواهد بود و صرف ارتکاب ان مجازات قانونی را در پی دارد .
افتراء نیز به مانند توهین از جرائم علیه اشخاص است و به معنای بهتان و تهمت زدن و به دروغ کارهای ناروا را به کسی نسبت دادن می­باشد  ماده ۶۹۷  قانون مجازات اسلامی در این خصوص مقرر میدارد ” هرکس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جرائد یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری را صریحا” نسبت دهد یا آنها را منتشر نماید که مطابق قانون آن امر جرم محسوب می شود و نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تایک سال حبس وتا ( ۷۴ ) ضربه شلاق یا یکی از آنها حسب مورد محکوم خواهد شد “
البته شخصیت و موقعیت اجتماعی و شغلی مفتری یا توهین کننده موثر در اسباب عدم تعقیب کیفری نیست به همین جهت حتی اگر نمایندگان مجلس نیز مرتکب توهین یا افتراء به رئیس جمهور شوند از تعقیب کیفری مصون نیستند . ضمن اینکه در مورد نمایندگان مجلس توهین یا افتراء انها به رئیس جمهور براساس  قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان قابل پیگیری است زیرا برابر بند  ” ب ” ماده ۲ این قانون ، گزارش های مربوط به رفتار خلاف شؤون نمایندگی  در هیات نظارت بر رفتار نمایندگان که  متشکل است از منتخبی از نمایندگان  مجلس ، مورد رسیدگی قرار گرفته و طبق  ماده۶ ـ همین قانون هیأت مذکور با توجه به اهمیت تخلفات و شرایط و موقعیت ارتکاب آنها نسبت به اعمال یک یا چند مجازات  که طبق ماده (۶) قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی قابل اجراء است، تصمیم می گیرد .
بنابراین اقدامات  کسانی  که در جریان تظاهرات روز قدس در تهران،  شعارهایی مانند “مرگ بر آخوند آمریکایی” و “روحانی ، بنی‌صدر، پیوندتان مبارک” علیه رئیس جمهوری ایران سر دادند یا مداحی که پیش از اقامه نماز عید فطر از تربیون عمومی با شعر خود رئیس جمهوری ایران را مورد حمله شدید قرار داد ، واجد  وصف مجرمانه توهین و یا افترا می باشد که با توجه به اینکه مطابق بند الف ماده ۴۵ قانون ائین دادرسی کیفری جرم انان از جرائم مشهود بوده ( جرم مشهود جرمی است که در مرئی و منظر ضابطان دادگستری واقع شود یا مأموران یادشده بلافاصله در محل وقوع جرم حضور یابند و یا آثار جرم را بلافاصله پس از وقوع مشاهده کنند ) ضابطان دادگستری از جمله ضابطان عام  یعنی نیروی انتظامی و ضابطان خاص مانند مأموران وزارت اطلاعات موظف بودند مطابق ماده ۴۴ و ۴۶ همین قانون با بازداشت و دستگیری متهمان ، تمام اقدامات لازم را به منظور حفظ علائم و ادله وقوع جرم و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهمان و یا تبانی انها، به‌عمل آورند، و سپس تحقیقات لازم را انجام دهند و بلافاصله نتایج و مدارک به‌دست آمده را به اطلاع دادستان برسانند. که البته چنین اقداماتی قانونی علیه متهمان انجام نگرفت .
اما موضوع قابل توجه این است که اگر حملات  مکرر لفظی و رفتاری به سیاست های رئیس جمهور که در جهت حفظ امنیت و منافع ملی مانند موضوع برجام ، اتخاذ میگردد تا انجا گسترش یابد که جنبه تبلغی علیه دولت وی پیدا کند انگاه بحث از توهین و افتراء به رئیس جمهور فراتر رفته و اقدامات مذکور اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام محسوب میگردد . زیرا دولت با پشتبانه رای مردمی از اجزای رئیسه نظام بوده و اقدام علیه ان اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام محسوب میگردد .