آقای خدابخشی «نماینده عضو کمیسیون تلفیق»، حداقل به خودتان توهین نکنید!

✍️ احمد حیدری

آقای خدابخشی نماینده الیگودرز و عضو کمیسیون تلفیق بعد از رد شدن کلیات بودجه سال ۱۴۰۰ در مجلس، در مقام توجیه گفته است: «نمایندگان نمی‌دانستند به چه چیزی(لایحه دولت یا مصوبه کمیسیون) رای می‌دهند». آقای نقد علی نماینده دیگر مجلس هم در تذکری خطاب به رئیس مجلس گفت: «روز گذشته زمان رأی‌گیری در باره کلیات لایحه بودجه، از نمایندگان سوال کردم که آیا لایحه دولت به رأی گذاشته شده یا مصوبه کمیسیون تلفیق، اختلاف نظر وجود داشت و برخی نمی‌دانستند که به کدام یک رأی داده‌اند؟ آیا این نمایندگان محترم به معنای سخن خود واقفند؟ آیا توجه دارند که این سخن توهین به خود نمایندگان می‌باشد که در حالی در رأی‌گیری‌ شرکت کرده‌اند که متوجه نبوده‌اند به چه چیزی رأی می‌دهند!

خوشبختانه رئیس مجلس از نمایندگان در مقابل این توهین دفاع کرد و گفت: «روز گذشته بنده قبل از رأی‌گیری، به صورت دقیق گفتم که کلیات بودجه به رأی گذاشته می‌شود و اگر رأی بیاورد، وارد جزئیات می‌شویم اما اگر رأی نیاورد، لایحه بودجه به دولت بازمی‌گردد. شما باید بدانید که به حق نمایندگان ظلم کرده‌اید که گفتید نمایندگان نمی‌دانستند که به چه چیزی رأی دادند!»

اما داستان از چه قرار بود؟

قوه مجریه به جهت تصدی امور اجرایی، نقشی غیر قابل جایگزین در طراحی بودجه دارد و برای این که بودجه با جامع نگری و فراتر از نگاه وزارتی تدوین شود، سازمان برنامه و بودجه زیر نظر رئیس جمهور، با کمک گرفتن از وزارتخانه‌ها، متصدی تدوین لایحه بودجه سالانه کشور می‌باشد و به جهت اشراف مدیریت اجرایی بر نیازهای بودجه‌ای، در کشورهای پارلمانی که دولت بودجه را تدوین و به مجلس ارائه می کند، مجلس اجازه تغییر ماهوی در بودجه را ندارد. اصل ۵۲ قانون اساسی نیز بر همین مبنا به لزوم تهیه بودجه سالانه کل کشور از طرف دولت و عدم امکان ارائه آن در قالب طرح، تصریح دارد. شورای نگهبان هم در دو نظریه تفسیری، تغییر در ارقام بودجه را به گونه‌ای که در کل بودجه تاثیر بگذارد و یا شاکله آن را دگرگون سازد، ممکن ندانسته و آن را مغایر اصل ۵۲ قانون اساسی اعلام کرده است.

لایحه بودجه در تاریخ ۱۲ آذر به مجلس تقدیم ‌گردید، مجلس مطابق آیین‌نامه آن را برای بررسی کلیات به کمیسیون تلفیق ارجاع داد. کمیسیون تلفیق باید در مدتی کوتاه، لایحه را از حیث کلیات بررسی کرده و نظر خود را به همراه لایحه به صحن آورده و در معرض رأی نمایندگان قرار می‌داد و در صورت ردّ شدن کلیّات برای اصلاح به دولت بازمی‌گرداند ولی چون کلیات لایحه دولت مورد نظر تأییدی اعضای کمیسیون نبود، در آن اصلاحات بنیادی انجام دادند به گونه‌ای که چند بار اعتراض رئیس جمهور را در پی داشت.

نهایتا کمیسیون تلفیق کلیات بودجه را با توجه به تغییرات بنیادی که خود داده بود، تصویب کرد و لایحه تصویب شده در کمیسیون تلفیق(که در حقیقت نه لایحه دولت بلکه طرح کمیسیون تلفیق بود)، به صحن علنی آمد و بعد از نظرات مخالف و موافق، بخصوص بعد از نظرات رئیس سازمان برنامه و بودجه، کلیات آن در صحن علنی رد شد. به عبارت دیگر اعضای کمیسیون تلفیق به نیابت از مجلس لایحه دولت را تصحیح بنیادی کردند و لایحه تصحیح شده در صحن علنی با رأی منفی نمایندگان مواجه شد و این یعنی برباد رفتن تمام زحمات و سرمایه‌ای که کمیسیون تلفیق به همراه وزارتخانه ها در این دو ماه صرف کردند!

حالا که کمیسیون در اقدامی غلط لایحه دولت را دچار تغییرات بنیادی کرده و بعد هم محصول کار کمیسیون تلفیق در مجلس ردّ شده، آقای خدابخشی که از اعضای کمیسیون و مقصران این اتفاق است، به جای قبول خطا، نمایندگان را سپر ساخته که نمی‌دانستند به لایحه اولی دولت رأی می‌دهند یا به مصوب کمیسیون تحقیق؟ و از خود نمی‌پرسد اگر نماینده‌ای فکر می‌کرد دارد به لایحه دولت رأی می‎دهد، آیا از خود نمی‌پرسید پس چه نیازی بوده این لایحه دو ماه در کمیسیون تلفیق بررسی شود؟!