آوای پایای مردم کرد

پایگاه خبری / تحلیلی نگام _ پنج تیر ۱۳۵۱؛ ۴۸ سال پیش در چنین روزی حسن زیرک در بوکان درگذشت.

به گزارش دویچه وله _ خوانده‌های او را تا بیش از ۲۰۰۰ ترانه برآورد می‌کنند.

حسن زیرک در سال ۱۳۰۰ در خانواده تنگدستی در بوکان زاده شد.

پنج ساله بود که پدر را از دست داد و چون مادرش نمی‌توانست هزینه زندگی او را تأمین کند از همان کودکی برای گذران به هر کاری دست زد و لاجرم از مدرسه محروم ماند.

او شیفته موسیقی و صدای خواننده یهودی‌تبار زادگاهش “شنگه جو” بود و از قرار توانست مدتی نزد آن هنرمند آموزش ببیند و بعدها اموخته‌های خود را نزد شیخ جعفر زندی موسیقیدان محل تکمیل کند.

۲۲ ساله بود که به هنگام رانندگی غیرمجاز، پسر ۱۸ سالهای را زیر گرفت و به جرم قتل غیرعمد سه سال زندانی کشید.

۲۶ ساله بود که در یک مسافرخانه در شمال عراق کار می‌کرد و حین نظافت اتاق‌ها مانند همیشه آموخته‌هایش را زمزمه می‌کرد که خواننده بخش کردی رادیو بغداد صدایش را شنید و او را به همکاری فرا خواند.

۳۲ ساله بود که همکاری رسمی با رادیو بغداد را آغاز کرد که تا پنج سال یعنی تا زمان سقوط سلطنت در عراق (۱۹۵۸) ادامه یافت.

در این مدت او را یک سال و نیم به اتهام همکاری با سازمان‌های سیاسی مخالف حکومت عراق به زندان انداختند.

از آنجا که جریان‌های سیاسی گوناگون او را به خاطر نام بلندآوازه‌اش به خود نسبت می‌دادند، بارها توسط ساواک ایران و سازمان امنیت عراق بازجویی و بازپرسی و توقیف شد:

“۱۸ ماه از سوی سازمان امنیت ملی عراق بازداشت شدم. در هیچ چیزی (سازمانی) نبوده و شرکت نکرده‌ام. شش ماه بارها شکنجه شدم. اگر حکومت ایران نبود، آزاد نمی‌شدم”.

۳۷ ساله بود که به بخش کردی رادیو تهران رفت و طی چهار سال صدها ترانه کردی را با ارکستر “شما و رادیو” به رهبری مشیرهمایون شهردار و نوازندگان نامداری مانند حسن کسایی و جلیل شهناز ضبط کرد.

۴۱ ساله بود که به رادیو کرمانشاه رفت و در طول ۳ سال حدود هزار ترانه کردی، فارسی، لری، آذری و ارمنی با ارکستری به رهبری محمد عبدالصمدی اجرا کرد.

حافظه بی‌مانند، خلاقیت کم‌نظیر در پرداخت سروده‌ها و آهنگ‌های کردی و نیروی خستگی‌ناپذیرش در کار، او را به نماد زنده موسیقی بومی کردی تبدیل کرده است.

افزوده‌های او به شعرها و آهنگ‌های بومی جزو موسیقی کردی به شمار می‌آیند و صدای رسایش پژواک فریاد توده‌های رنجدیده و زحمتکش است.

۴۴ ساله بود که او را به بهانه “می‌خواری” و “بی‌سوادی در رشته موسیقی” از رادیو کرمانشاه اخراج کردند.

حسن زیرک در ۵۰ سالگی در زادگاهش درگذشت.