از انتشار کتاب ممنوعه تا بانی بازارچه کتاب

پایگاه خبری / تحلیلی نگام_ پانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۳، هفت سال پیش در چنین روزی محمود آقاجانزاده کاشیچی در تهران درگذشت. می‌گفت: “می‌خواهم هر کاری را که سطح فکر جامعه را بالا ببرد انجام دهم”.


محمود آقاجانزاده کاشیچی در مشهد زاده شد.

۲۰ ساله بود که به جهان کتاب راه یافت و سه سال بعد سنگ بنای انتشارات گوتنبرگ را در خیابان پهلوی پیشین مشهد نهاد و کارش را با نشر “شعر در ایران” اثر ملک الشعرا بهار آغاز کرد.

۲۹ ساله بود که به تهران رفت و چون می‌دید که کتابفروشی‌های انگشت‌شماری در پایتخت وجود دارند کارش را در تهران ادامه داد.

۳۱ ساله بود که با انتشار چند کتاب ممنوع در آن روزگار به زندان افتاد.

پس از آزادی روبروی باغ ملی تهران کتابفروشی بزرگی را گشود که نمایندگی انتشارات “پروگرس” را گرفت که در اتحاد شوروی پیشین بیشتر کتاب کودک و رمان چاپ می‌کرد.

او آن آثار را برای ترجمه از روسی به آلک قازاریان و ابوالفضل آزموده می‌داد.

“شاهنامه” معروف تصحیح محمد عثمانف از آثار منتشره او بود و چون کتاب‌های او برخلاف کتاب‌های دیگران بهای بسیار مناسبی داشتند، با اقبال بسیار روبرو شدند.

می‌گفت: “با تمبر کتاب می‌فروختیم. هرکس در پاکت نامه تمبر می‌فرستاد در عوض به او کتاب می‌دادیم. کتابها را به بهای ارزان بلیت سینما می‌فروختیم”.

دیری نپایید که انتشاراتی‌اش را به روبروی دانشگاه تهران انتقال داد و شاهکارهای ادبی جهان را که در انتشاراتی گوتِنبرگ به صورت خلاصه برای کودکان درمی‌آمدند، به عنوان “جزوه‌های هفتگی کتابهای ارزان” منتشر می‌کرد.

او نخستین سازمان پخش کتاب، نخستین نمایشگاه کتاب و بازارچه کتاب را بنیان نهاد که همچنان پابرجاست: «بازارچه کتاب که در نبش خیابان اردیبهشت قرار دارد، زمانی محل تجمع اراذل و اوباش بود. آنجا را خریدم و با قیمت بسیار پایین به ناشران و کتابفروشی‌ها فروختم. از برخی هم به جای پول، کتاب گرفتم.»

درباره بازار نشر بیمار ایران می‌گفت: “بر بالای بدنه پدیده کتاب و کتابخوانی در کشور ما جز چند شاخه نازک و برگهای اندک نمی‌توان دید. از آن ریشه و تنه بیمار جز این هم نباید انتظار داشت”.

محمود آقاجانزاده کاشیچی در ۹۲ سالگی در تهران درگذشت.