بایدن به برجام باز می گردد؟ / یادداشت

✍️سیروس کلایی

دولت بایدن به چند دلیل مایل است در ابتدای کار خود به برجام بازگردد:

اول: همانگونه که بایدن در سخنان اخیر خود گفته است اصلی ترین و فوری ترین مسئله درباره ایران برای آمریکا اینست که برنامه هسته ای ایران (گسترش غنی سازی) مهار شود و ایران در این زمینه به تعهدات برجامی بازگردد نکته مهم در دیدگاه بایدن و مشاورانش اینست که آنها بخوبی دریافته اند که برای موفقیت سریع در این امر راهی آسانتر از بازگشت آمریکا به برجام و عمل به تعهداتش ازجمله لغو تحریمها در دسترس نمی باشد و ایران تنها در صورتیکه تحریمها لغو شوند در این زمینه به تعهدات برجامی برمیگردد.

دوم: دولت بایدن بخوبی می داند که آمریکا با قرار گرفتن در جمع اعضاء ۵+۱ می تواند از ظرفیتهای حقوقی و سیاسی این معاهده در نظارت و کنترل برنامه هسته ای ایران بهره ببرد، ازجمله این ظرفیتها استفاده از مکانیسم ماشه و نیز همراه ساختن سایر اعضاء برجام بویژه تروئیکای اروپایی با خود برای مقابله با خروج احتمالی ایران از برخی مفاد برجام است ، امری که دولت ترامپ به دلیل خروج از برجام نتوانست از آن بهره ببرد و با مخالفت قاطع اعضاء برجام و شورای امنیت در استفاده از مکانیسم ماشه مواجه گردید.

سوم: برداشت فعلی دولتمردان دمکرات آمریکا و حتی اروپاییان اینست که پیوستن آمریکا به برجام و عمل به تعهدات برجامی خود بویژه در لغو تحریمها می تواند مقدمه و پیش زمینه ورود به مذاکره با ایران بر سر موضوعات اختلافی و فرابرجامی دیگر مثل برنامه موشکی و مسائل منطقه ای باشد ، آمریکاییها و اروپاییها درست یا غلط به این برداشت رسیده اند ایران تنها در صورتی اعتماد خواهد کرد که در خصوص حل سایر موضوعات مورد مناقشه با آمریکا و غرب به مذاکره بپردازد که توافق هسته ای ابتدا به درستی اجرا شود و غرب پایبندی عملی به تعهدات خود در این زمینه را اثبات نماید.

چهارم: انگیزه دیگری که ممکن است دولت دمکرات بایدن را ترغیب نماید در اولین فرصت به برجام برگردد و بخش قابل توجهی از تحریمها را لغو نماید کمک به دولت حسن روحانی و جناح اصلاح طلب و اعتدالیون در ایران و در بازه زمانی کوتاه باقیمانده از عمر آن است تا بتوانند با استفاده از گشایش اقتصادی ناشی از لغو تحریمها فضای انتخاباتی ۱۴۰۰ را به نفع خود مدیریت کنند و باعث پیروزی این جریان در انتخابات پیش روی گردد. دمکرات های آمریکا و اروپاییان به دلایل متعدد اصلاح طلبان ایرانی را بر اصولگرایان ترجیح می دهند و در قدرت بودن معتدلان را برای ادامه تنش زدایی با غرب و رسیدن به توافقات فرابرجامی مفیدتر ارزیابی می کنند.