بنیانگذار سکه‌شناسی در ایران

پایگاه خبری / تحلیلی نگام_ دوازده خرداد ۱۳۷۷، ۲۳ سال پیش در چنین روزی ملکه ملک‌زاده بیانی در تهران درگذشت. او در کنار نگاره‌های ماندگارش دانش سکه‌شناسی را در ایران پایه گذاشت و رواج داد.


ملکه ملک‌‌زاده بیانی در سال ۱۲۸۹ در تهران زاده شد، مادرش از کنشگران مشروطه‌خواه و پدرش از بنیانگذاران دانش نوین پزشکی در ایران بود.

او که دبستان را در مدرسه ناموس و دبیرستان را در مدرسه فرانسوی ژاندارک گذراند،‌ گفته است: “پدر و مادرم از ۱۰ سالگی‌ام احساس کردند که در من ذوق هنری وجود دارد و همین باعث شد که مرا به نقاشی به خصوص ساختن مینیاتور وادارند. مدتی شاگرد میرزا هادی خان تجویدی که از هنرمندان بنام بود، بودم”.

بنابراین ۲۸ ساله بود که به پاریس رفت و چهار سال بعد با دیپلم نقاشی و فوق لیسانس باستان‌شناسی از دانشگاه بنام سوربن به ایران بازگشت و دیری نپایید که به خاطر علاقه‌اش به بازمانده‌های باستانی به سرپرستی بخش سکه، مهر و لوح‌های موزه ایران باستان برگزیده شد و تا پایان زندگیش در این شاخه باستان‌شناسی به کار و پژوهش پرداخت: “در ۱۴سالگی همراه پدر و مادر به تخت جمشید رفتیم. دیدن آن آثار چنان شور و حالی در من به وجود آورد که بی‌اختیار شروع به گریستن کردم. موقع مراجعت، یک قطعه شن مدور را برداشتم و از مسیٔولان حفاری خواستم که آن را با خود به یادگار ببرم اما موافقت نکردند. مسیو بوبلد فرانسوی که پایه دستگاه باستان‌شناسی ایران به وسیله او ایجاد شد، همان یک قطعه سنگ را که با خط میخی نام کوروش بزرگ روی آن نقش شده بود، برایم فرستاد که در شورآفرینی من بسیار پر اثر بود.”

از او بیش از ۵۰ کتاب و مقاله باستان‌شناسی به ویژه سکه‌شناسی به زبان‌های فارسی و فرانسه به جا مانده است. افزون بر این موزه سکه را در بانک سپه برپا کرد.

ملک‌زاده بیانی ۵۸ ساله بود که استاد رشته مورد علاقه‌اش در دانشگاه تهران شد و تا بروز انقلاب تدریس کرد و در ۶۰ سالگی ماندگارترین اثرش “تاریخ سکه از قدیمی ترین ازمنه تا دوره ساسانیان” را منتشر کرد: “در سرزمین پهناور ایران زیر تل‌های خاک و ویرانه‌ها، گنجینه‌های متنوعی نهفته است که روزگاری دست هنرمندان و صنعتگران با نداشتن ابزار کافی آن را ساخته و با نقش و نگار و طرح و رنگ یا کنده‌کاری، قدرت دست و روح هنری خود را به ثبوت رسانده‌اند. تحقیق و مطالعه در هر قسمت از آثار کهن ما نه تنها تاریخ گذشته این سرزمین را روشن می‌سازد بلکه به تغییر و تحول تاریخ تمدن دنیای قدیم و ارتباطی که ملل از لحاظ نژادی و هنری و اقتصادی با یکدیگر داشته‌اند، کمک می‌کند”.

ملکه ملک‌زاده بیانی در ۸۸ سالگی در زادگاهش درگذشت.