حاکمان!! نگذارید طبقه متوسط بیشتر خُرد شود

✍🏼 محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

یک ویژگی جامعه ایران در این روزهای کرونایی، قوت قلب و مایه امیدواری شده است. بسیاری از ما شاهد هستیم آن‌ها که هنوز توشه و توان اقتصادی دارند، به هر وسیله‌ای تلاش می‌کنند به آسیب‌دیدگان از کرونا کمک کنند.

یک شاهد عینی هم برای این امر دارم. تحقیق اولی که با پرسشنامه آنلاین انجام دادم و عمده پاسخ‌گویان از طبقه متوسط بودند، نشان داد که ۵۴ درصد پاسخ‌گویان گفته‌اند به آسیب‌دیدگان اقتصادی از بحران کرونا کمک کرده‌اند.

حال و روز جوامع دیگر را نمی‌دانم، اما در جمع‌های خانوادگی، خیریه‌ها و مؤسساتی که کار امدادرسانی می‌کنند، شاهد هستیم که قشر متوسط و بالاتر جامعه که هنوز زیر بار فشارهای اقتصادی له نشده و دست‌اش به دهانش می‌رسد، سخت تلاش می‌کند که دست آسیب‌دیدگان از کرونا را بگیرد.

یک معلم مدرسه امروز تلاش می‌کرد برای خانواده دانش‌آموزش که از طریق سبزی پاک کردن مادر خانواده روزگار سپری می‌کرده‌اند و با بحران کرونا دیگر سفارش سبزی پاک کردن ندارند، کمک جمع کند و موفق شده بود. تردید ندارم صدها هزار نفر در حال تلاش برای همین نوع کمک‌رسانی هستند.

این طبقه متوسطی که اغلب سبک زندگی و مطالباتش را قدرت نمی‌پسندد، اگر ضعیف‌تر از این حد بود، اگر این میزان حس مسئولیت اجتماعی نداشت، اگر شبکه‌های ارتباطات خانوادگی این طبقه نبود و به یکدیگر اعتماد نداشتند و برای آسیب‌دیدگان کرونا کاری نمی‌کردند، بحران به سرعت به فقر گسترده‌تر و تبعات اجتماعی، سیاسی و امنیتی منتهی می‌شد.

این کشور در فقدان نظام‌های حمایت اجتماعی قدرتمند و دقیق، در شرایط نبود توان اقتصادی گسترده نظیر اقتصادهای توسعه‌یافته برای سرازیر کردن میلیاردها دلار و یورو به سمت حمایت از آسیب‌دیدگان کرونا، دارد تلاش می‌کند تا دوام بیاورد؛ و بار این تلاش را طبقه متوسط به دوش می‌کشد.

طبقه متوسط تا اطلاع ثانوی که آن ثروت و نظام‌های حکمرانی قدرتمند به دست آید، ستون تاب‌آوری اجتماعی این جامعه است. حاکمان باید قدر این نیروی اجتماعی مسئول، اخلاقی و هنوز مجهز به عواطف انسانی را بدانند.

هر کسی در شمار حکمرانان است، هر کسی رشته‌ای از نخ سرنوشت این ملت را در دست دارد، باید بیشتر و بیشتر و بیشتر و بیشتر مواظب باشد که گفتار و کردارش، بیش از آن‌چه تاکنون بر این مردم و طبقه متوسط رفته، باعث خرد و له شدن‌شان نشود.

این طبقه که به تدریج له شود و از میان برود، سیاست‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی و امنیتی که بیش از گذشته این طبقه را خرد و ضعیف کنند، و انگشت‌های اصحاب مکتب صمدیه اگر بیش از این همان ذره ذره اعتماد باقیمانده را هدف بگیرند، این ستون تاب‌آوری اجتماعی خواهد شکست.

حاکمان!! نگذارید سطح پایین کیفیت حکمرانی یا هر عامل دیگری، طبقه متوسط را خرد و له کند. ستون تاب‌آوری نظام اجتماعی در فقدان نظام‌های حمایت اجتماعی مدرن، خواهد شکست.