دایه نویسندگان جهان در ایران

پایگاه خبری / تحلیلی نگام _ ۲۲ مهر ۱۳۰۵: ۹۴ سال پیش در چنین روزی رضا سیدحسینی در اردبیل زاده شد: “اگر جمله‌‌‌ای را ترجمه می‌‌کنید و یک درصد شک دارید بدانید ۹۹ درصد غلط است”.

مادر رضا سیدحسینی اشراف‌زاده بود ولی مانند پدرش خواندن و نوشتن نمی‌‌‌دانست.

پیش از دبستان یک کلمه فارسی حرف نزده بود.

۱۵ ساله بود که با ورود روس‌ها به اردبیل به مجله‌های خارجی و از جمله ترکی دست یافت: «یک قطعه ادبی در “وطن یولوندا” (در راه وطن) بود، ترجمه کردم و بردم گذاشتم روی میز سردبیر روزنامه “جودت” که در اردبیل منتشر می‌شد و در رفتم. بعد دیدم چاپ شده.»

۲۴ ساله بود که به مدرسه پست و تلگراف تهران رفت و “ارتباطات دور” خواند: «در این مدرسه با دوستانی مانند ابوالحسن نجفی، پژمان بختیاری و خانلری سردبیر مجله سخن آشنا شدم. حضور این انسان‌ها مهمترین عامل پیشرفت من بود. سپس برای تکمیل مطالعاتم به پاریس رفتم. مدتی نیز در دانشگاه USC کالیفرنیا به تحصیل فیلم‌سازی پرداختم.»

پس از بازگشت به ایران، در انجمن ایران و فرانسه زبان را تکمیل کرد.

او با چنان دقتی ناظم حکمت، توماس مان، ماکسیم گورکی، جک لندن، بالزاک، ژان پل سارتر و آندره ژید را به خوانندگان ایرانی شناسانده که “دایه نویسندگان جهان در ایران” نام گرفته است.

۲۹ ساله بود که “مکتب‌‌های ادبی” را نخست در ۲۰۰ صفحه منتشر کرد: «با این فکر شروع شد که آنچه در این مملکت نمی‌‌دانند آیا من می‌‌‌‌‌توانم بیاورم و بگویم؟»

او این اثر را در ۴۲ سال پیوسته تکمیل کرد و چاپ سیزدهم آن در ۱۷۰۰ صفحه منتشر شد.

از ماندگارترین ترجمه‌های او “ضد خاطرات” آندره مالرو با همکاری ابوالحسن نجفی است که در آن سادگی و بی‌پیرایگی نثر ژورنالیستی را با برابرنهاده‌های دقیق و ژرفای ادبیات خواص همراه کرده است: «وقتی شروع به ترجمه کتاب کردم دیدم مالرو خیلی جاها فعل نگذاشته. فعلها را به ناچار اضافه کردم اما دیدم متن کتاب به متن معمولی روزنامه بدل می‌‌‌‌شود. هرچه بود، متن مالرو نبود. مترجم، مقلدِ نویسنده است. تصمیم گرفتم تقلید صد در صد از نثر مالرو کنم و این تقلید شد همان زبانی که در ضد خاطرات می‌بینید.»

۷۴ ساله بود که نشان “شوالیه پالم آکادمیک” فرانسه را برای ترجمه‌‌‌‌‌‌های درخشانش گرفت و یک سال پس از آن چهره ماندگار اعلام شد.

آخرین کار بزرگش سرپرستی تدوین و نشر “فرهنگ آثار” در ۶ جلد بود که نوشتارهای ماندگار جهان از روزگار کهن تا امروز را معرفی می‌‌‌‌کند.

رضا سیدحسینی در ۸۲ سالگی در تهران درگذشت.

✍️ دیدگاه شما 🙏