درگیری در تیم اقتصادی و کابینه خالی رئیسی در لحظات آخر؛ جدال بر سر صندلی‌های وزارت در روزهی بحرانی

پایگاه خبری / تحلیلی نگامنویسندگان برنامه رئیسی، اعضای ستادش بوده‌اند اما او اعلام کرده بود که کابینه را از ستاد خود انتخاب نخواهد کرد و نماد آن هم معرفی «محمد مخبر» به جای «علی نیکزاد» به سمت معاون اولی بود. اینک درگیری بین ستاد و مخبر باعث تاخیر در معرفی کابینه شده است.

«فرهاد رهبر» و «مسعود میرکاظمی» از جمله تاثیرگذارترین افراد بر رئیسی بوده‌اند. همین سبب شده است که از همان روزهای اول، درگیری درباره سمت‌های اقتصادی شروع شود. گروهی از اصول‌گرایان مطالبی را علیه فرهاد رهبر منتشر کردند و او را «مشایی دوم» نامیدند.

مسعود میرکاظمی، وزیر نفت و بازرگانی دولت «محمود احمدی‌نژاد»، از افراد موثر در بین نزدیکان رئیسی است. در کنار این‌ها، «محمدرضا فرزین»، مدیرعامل «صندوق توسعه ملی» و «علی صالح‌آبادی»، رییس سازمان بورس در دولت محمود احمدی‌نژاد به عنوان مقامات احتمالی دولت مطرح شده‌اند.

با این تفاسیر، وزرای اقتصادی دولت رئیسی همان وزرای اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد هستند؛ با این تفاوت که آن‌ها در دوره‌ای بر سر کار بوده‌اند که درآمدهای مالی در بالاترین حد خود وجود داشت اما اینک خزانه خالی شده است.

از سوی دیگر، تیم اقتصادی رئیسی با یک‌دیگر درگیری دارند و همه این تیم نیز با محمد مخبر آب‌شان در یک جوی نمی‌رود که قرار است کاستی‌های اجرایی رییس‌جمهوری جدید را جبران کند. این درگیری‌ها دلیل اصلی تاخیر در معرفی کابینه شده‌اند.

یکی از دلایل درگیری، اختلاف درباره معرفی محمدرضا فرزین یا «محمدمهدی زاهدی‌وفا» به عنوان وزیر اقتصاد بوده است. در روزهای گذشته، طرف‌داران فرزین به شدت به تلاش‌های مخالفان برای حذف او از سمت وزارت اقتصاد اعتراض کرده‌اند.

روزنامه «اعتماد» خبر داده بود که مخبر برای قانع کردن رئیسی در توقف ارسال فهرست به مجلس شورای اسلامی، حتی با انتشار حکم معاون اولی خود نیز مخالفت کرده بود. این حکم البته در نهایت منتشر و مخبر رسما به عنوان معاون اول رییس دولت سیزدهم منصوب شد.

در این میان، حتی رییس سازمان برنامه و بودجه که نیازی به تصویب مجلس ندارد نیز معرفی نشده است.

به جز درگیری‌های نزدیکان خود رئیسی، سهم‌خواهی دیگر اصول‌گرایان از کابینه کار را برای رییس‌ جمهوری جدید مشکل کرده است.
روزنامه «شرق» در گزارشی نوشت: «جماعتی از او انتظار دارند وزرای جوان انقلابی را به کار گمارد اما جماعتی دیگر از بین همان اصول‌گرایان چندان موافق نیستند و ترجیح‌شان حضور نیروهای ترمز‌ بریده در دولت نیست و فارغ از این که هر جریانی دنبال بیشینه‌سازی سهم خود از کابینه است، فکر می‌کنند به صلاح رئیسی نیست که یک دولت تندرو روی کار بیاورد و بهتر است معدل دولتش به سمت نیروهای محافظه‌کارتر اصول‌گرا سوق پیدا کند.»

گویا رئیسی حداقل در حوزه سیاست خارجی، نیروهای محافظه‌کارتر اصول‌گرا را ترجیح داده و خود را از سایه «سعید جلیلی» بیرون کشیده است. بر خلاف گمانه‌زنی‌های اولیه که حکایت از انتخاب «علی باقری کنی»، معاون سعید جلیلی در دوره ریاست بر شورای عالی امنیت ملی به وزارت امور خارجه داشت، «حسین امیرعبداللهیان»، وزیر امور خارجه شد که به جریان سپاه «قدس» نزدیک است.

«سعید خطیب‌زاده»، سخن‌گوی وزارت امور خارجه درباره احتمال معرفی امیرعبدالهیان به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه گفت: «اجازه بدهید درباره کابینه آقای رئیسی هم دفتر رییس جمهوری اظهارنظر کند.»

«محمدجواد ظریف» در مصاحبه‌ای که افشا شد، حسین امیرعبداللهیان را فردی معرفی کرده بود که به دوربین علاقه دارد و زیاد مصاحبه می‌کند.

رسانه‌های تندرو در ایران نیز برکناری امیرعبداللهیان توسط ظریف را در راستای «برجام۲» (برجام منطقه‌ای)» ارزیابی کرده بودند.

امیرعبداللهیان در گفت‌وگویی با تلویزیون جمهوری اسلامی در پاسخ به این سوال که آیا به درخواست «جان کری» از سمت خود برداشته شدید، این موضوع را نه تنها رد نکرد بلکه به کنایه گفت: «این را از آقای ظریف بپرسید.»

در این میان، اسماعیل خطیب، رییس سابق حفاظت اطلاعات قوه قضاییه نیز به عنوان وزیر اطلاعات مطرح شده است، در حالی که پیش از آن، نام چهره‌هایی چون «مصطفی پورمحمدی» مطرح شده بود.

خطیب بر خلاف «محمود علوی»، وزیر اطلاعات «حسن روحانی»، سابقه حضور در وزارت اطلاعات را داشته است. او بیشتر در حوزه امنیتی و قضایی فعال بوده و در درگیری‌های سیاسی وارد نشده است.

در سال ۱۳۹۸، «احمد مروی»، رییس آستان قدس رضوی طی حکمی او را به عنوان مشاور عالی و رییس حراست آستان قدس منصوب کرده بود. درباره روابط خطیب با برخی چهره‌های اقتصادی، از جمله «رضا مطلبی کاشانی»، صاحب «شرکت تک ماکارون» اما حرف و حدیت‌های زیادی مطرح است.

«احمد وحیدی» دومین فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که انتخابش به عنوان وزیر کشور مطرح می‌شود. پیش از این، «مصطفی نجار»، وزیر دولت احمدی‌نژاد تنها نظامی بود که وزیر کشور شده بود؛ با این تفاوت که جایگاه و سابقه وحیدی نسبت به مصطفی نجار بسیار بیشتر بوده است. احمد وحیدی هم‌چنین از متهمان انفجار «آمیا» است.

ماجرای حضور یا عدم حضور چهره‌هایی چون «سعید محمد» در کابینه نیز یکی از دردسرهای رئیسی است. حضور محمد در کابینه، به معنای ورود رئیسی به درگیری‌های داخلی سپاه پاسداران بود.

کابینه اول رئیسی حتی به دلیل کش و قوس‌ها در زمان معرفی و حاشیه‌های آن، عملا شبیه به کابینه اول محمود احمدی‌نژاد شده و نشانه‌ای از آن است که رییس جمهوری جدید با وجود برنامه‌ریزی چند ساله، هنوز درباره کابینه خود نیز چشم‌اندازی ندارد.