دور و نزدیک در رفتار اجتماعی امامان معصوم / یادداشت

✍️امیر ترکاشوند

آیا امامان و معصومین شیعه همواره و در تمام طول زندگی سیاسی‌شان، مخالفانشان را دشمن و منفور می‌دانستند؛ و یا دشمنی و تنفّر به بخشی از حیات سیاسی‌شان مربوط بوده و در بخش‌های دیگری از زندگی، با قرائنی از دوستی و روابط عادی و حَسَنه با همان دشمنان درجه یک برمی‌خوریم!؟


پاسخ را با پیگیریِ فقط یک موضوع در سیرۀ ائمه دنبال می‌کنیم و آن موضوع شیرین ازدواج است که با بررسی آن مشخص خواهد شد که حتی اگر ائمه، نهایتِ دشمنی را با حاکمان و خلفا داشته‌اند امّا راهِ دوستی نیز همواره باز بوده و دوست و دشمن در کنار هم به اقتضای زمان هم دشمنانه و هم دوستانه زندگی می‌کردند و این‌گونه نبوده که تمام صفحات زندگیِ ائمۀ اهل بیت با دشمنی و نفرت نسبت به غاصبانِ مفروض گذشته و صفحاتِ دوستی‌اش خالی باشد!


ازدواج به عنوان مظهر دوستی و نفی دشمنی را اینک در زندگی امامان پی می‌گیریم:


امام علی:


ازدواج امام با همسر خلیفۀ اول پس از وفات ایشان: امام علی پس درگذشت ابوبکر با همسر وی اسماء بنت عمیس ازدواج کرد و سرپرستی فرزندانش را به عهده گرفت!
ازدواج دخترش با خلیفۀ دوم: امام علی دخترش اُم‌کلثوم را به ازدواجِ عمربن‌خطاب خلیفۀ دوم درآورد.


ازدواج نوه‌اش با حَجّاج ‌بن ‌یوسف: اُم‌کلثوم دختر حضرت زینب به ازدواج حجاج بن یوسف ثقفی درآمد!

امام حسن:


ازدواج امام با نوۀ ابوبکر: امام حسن با حفصه بنت عبدالرحمن که نوۀ ابوبکرست ازدواج کرد.


ازدواج دخترش با عبدالله بن زبیر: اُم‌الحسن دختر امام حسن به ازدواج عبدالله بن زبیر (که بسیاری با او به عنوان خلیفه بیعت کردند و در مکه حکومت می‌کرد) درآمد!

امام حسین:


ازدواج امام با نوۀ ابوسفیان: امام حسین با لیلی که نوۀ ابوسفیان است ازدواج کرد (لیلی مادر علی اکبر است)

ازدواج امام با دختر طلحه: امام حسین همچنین با اُم‌اسحاق که دختر طلحه است ازدواج کرد…

امام سجاد:


دو مورد ازدواج سکینه دختر امام حسین; ازدواج اول در دوران امامتِ برادرش امام سجاد و پس از واقعۀ کربلا با مصعب بن زبیر قاتل مختار و ازدواج دوم با زید نوۀ عثمان
ازدواج فاطمه دیگر خواهر امام زین‌العابدین و دختر امام حسین با نوۀ عثمان (خلیفۀ سوم)


امام محمد باقر:


ازدواج امام محمدباقر که نتیجۀ امام علی است با اُمّ‌فروه که نتیجۀ خلیفۀ اول ابوبکر است

امام رضا:


ازدواج امام با خواهر خلیفه: امام رضا با اُم حبیبه خواهر مأمون خلیفۀ عباسی ازدواج کردند

امام جواد:


امام جواد با اُم‌فضل، دختر مأمون خلیفۀ عباسی و قاتل پدرشان امام رضا ازدواج کردند!


و…


بنابراین بهتر است با تاسی از امامان همواره در دشمنی، تعدیل روا داریم و روابط حسنه با دشمنان‌شان را به صفر نرسانیم!