زنان نوازنده در کنسرتهای موسیقی چه وضعیتی دارند؟

پایگاه خبری / تحلیلی نگام _ نوازندگی زنان همچنان یکی از گره های مهم حوزه فرهنگ و هنر در ایران است. زنان نوازنده همچنان پشت چراغ ایستاده‌اند، اگرچه رنگ آن روی قرمز ثابت نمانده است، اما در برخی از استانها به ندرت سبز میشود به خصوص اگر در اصفهان باشد. برخی از زنان نوازنده با وجود اینکه منع قانونی برای اجرا ندارند،اما به دلیل موانعی که سالهاست سر نوازندگی زنان قرار گرفته برای اینکه بدون دغدغه اجرای صحنه‌ای داشته باشند به شهرهای دیگر رفته‌اند.برخی دیگر از زنان نوازنده هم در شهرشان مانده‌اند تا امید را در دل دختران علاقه‌مند به موسیقی زنده نگه دارند حتی اگر مجبور باشند در سطح هنرجویان‌شان در کنسرتهای آموزشی به روی صحنه بروند و نوازندگی زنان را زنده نگه دارند.

مشکلات زنان نوازنده برای به روی صحنه رفتن موضوع تازه‌ای نیست، اما در سالهای گذشته به سبب ممانعت‌هایی که از اجرای آنها در برخی از کنسرتها به خصوص در اصفهان صورت گرفت، این مساله پررنگتر شد. اگرچه این اتفاق به طور گسترده‌تر در بسیاری از کنسرتهای موسیقی رخ می‌دهد تا جایی که با روی کار آمدن حسن روحانی در مسند ریاست جمهوری، کنسرتهای موسیقی به یک موضوع سیاسی تبدیل شد و با وجود مجوزهای قانونی که از سوی وزارت ارشاد صادر میشد، هنگام سفر گروههای موسیقی به یک شهر، در آستانه برگزاری، اجرا لغو میشد. البته به مرور از حجم خبرهای مربوط به لغو گسترده کنسرتها کاسته و در دوره دوم ریاست جمهوری او خبرهای کمتری در این باره منتشر شد.

مجید خلیق، سرپرست گروه موسیقی «کاشان» از اصفهان، آبان ۹۷ در گفت‌وگویی با خبرگزاری «ایلنا» یکی از دلایل‌‌ اجرا در خارج از کاشان را چنین برشمرد و گفت: «یکی از دلایل اجرای ما در خارج از کاشان این است که در این شهر و در استان اصفهان زنان نوازنده نمیتوانند روی صحنه بروند. تنها زمانی که خاطرم هست نوازندگان خانم ۲ سه سری روی صحنه رفتند دوران ریاست‌جمهوری آقای خاتمی بود. همان زمان کنسرتی ویژه بانوان هم در کاشان داشتیم که خواننده خانم برای خانمها خواند؛ چیزی که الان در تهران به شدت باب است، ما در کاشان یک بار در زمان ریاست جمهوری آقای خاتمی دیدیم و چه قبل از آن و چه بعدش، این اتفاق دیگر رخ نداد.»

سرپرست گروه موسیقی کاشان در توضیح بیشتر این موضوع گفته بود: «در دوران آقای روحانی ریاست اداره ارشاد کاشان به کسی سپرده شد که دکتری ادبیات داشت و فضای ذهنی بازتر، و در خود کاشان شاهد برگزاری سالی هفت هشت کنسرت بودیم؛ مثلاً آقای کیهان کلهر آمدند، آقای کیوان ساکت، آقای سیامک آقایی، آقای نوید دهقان، آقای محمد معتمدی فضا بازتر شد تا اکنون که مجدداً ریاست اداره ارشاد تغییر کرده است. عجیب است که به عنوان مثال در اصفهان و در کاشان خانمها میتوانند به عنوان بازیگر تئاتر روی صحنه بروند اما به عنوان نوازنده نه.»

در آبان همان سال حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، نیز در نشست خبری «کنسرتهای پژوهشی» در خانه هنرمندان به مشکلات زنان نوازنده برای اجرا روی سن اشاره کرد: «یکی از اعتراضات جدی ما که بارها و بارها مطرح شده در مورد همین موضوع است. خود اداره ارشاد مجوز این کار را نمیدهد و این چندپارگی را به هیچ عنوان نمیتوان توجیه کرد. اینکه یک مدیر ارشاد در استانی به گروهی که نوازنده خانم دارد مجوز ندهد بارها مورد اعتراض ما قرار گرفته است.

خبر مشکلات نوازندگان زن در شهرستان‌ها به خصوص در استان اصفهان مدتی است که از تب و تاب افتاده است. شاید یکی از آخرین نمونه‌هایی که بحثش به میان آمد گلایه سرپرست گروه موسیقی کاشان و مدیرعامل خانه موسیقی در سال ۹۷ است که پیشتر به آن اشاره شد، اما پیگیریهای اعتمادآنلاین نشان میدهد با وجود اینکه به این مساله کمتر در رسانه‌ها پرداخته شده است اما دلیلی بر حذف یا رفع آن نیست.

نیلوفر میرلوحی، نوازنده گیتار و مدرس موسیقی ساکن اصفهان، نیز عنوان کرد که ممانعت ها و محدودیتها برای نوازندگان زن برای اجرا روی صحنه باعث شده است گروههای موسیقی تمایلی به حضور آنها در گروهشان نداشته باشند و حتی برخی از نوازندگان زن به خاطر اینکه بتوانند کارشان را ادامه دهند به شهرهای دیگر مهاجرت کنند.

مجموعه مشکلات و محدودیتهایی که بر سر راه نوازندگان زن در شهرستان هایی همچون اصفهان قرار دارد باعث شد نظر محمد اللهیاری فومنی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، را نیز جویا شویم.او گفت :«نوع نگاه به فعالیتهای اجتماعی بانوان در نقاط مختلف کشور علاوه‌ بر نگاه دین مبین اسلام به زن و ریحانه دانستن او، میتواند گاهی ناشی از نگاه به زن در خرده‌فرهنگها هم باشد. پس نباید بین این ۲ خلط کرد و هر مساله‌ای را به دین نگاه علمای دین نسبت داد. فقه شیعه وپویایی مجتهدان دینی چراغ راه دین در طول قرون بوده است.