ساره امیری؛ از وزارت علوم امارات تا مدیریت یک پروژه جسورانه

پایگاه خبری / تحلیلی نگامخبر پرتاب یک کاوشگر مریخ‌پیما به فضا از امارات در رسانه‌ها مورد توجه قرار گرفت؛ کاوشگری که نامش «امید» بود. اما آنچه این پروژه و کاوشگر کوچک مریخ‌پیما را بیش از یک خبر صرفا علمی مورد توجه قرار داده، یکی از مدیران ایرانی‌الاصل آن است. «ساره امیری»، دختری اصالتا بلوچ و ایرانی‌الاصل که با ۳۳ سال سن در راس وزارتخانه علوم پیشرفته کشور امارات قرار دارد.

ساره امیری متولد سال ۱۳۶۵ شمسی است؛ یکی از ۹ وزیر زن کابینه دولت امارات. او وزیر علوم پیشرفته امارات است. ساره از خانواده بزرگ امیری و اصالتا بلوچ است و تبارش به منطقه نیک‌شهر در بلوچستان ایران باز می‌گردد؛ منطقه‌ای که از سال‌ها پیش، برخی از اهالی‌اش به دلایل مختلف به کشورهای حوزه خلیج کوچ کرده و در آن‌جا بزرگ شده‌اند.

این دانشمند جوان هم که به عنوان یکی از ۵۰ دانشمند جوان در جهان شناخته می‌شود، همراه با خانواده‌اش سال‌هاست که در کشورهای حاشیه خلیج فارس مقیم شده‌اند.

ساره بعد از اتمام تحصیلات خود در دبیرستان در سال ۲۰۰۴ وارد دانشگاه آمریکایی شارجه شد. سال ۲۰۰۸ مدرک مهندسی کامپیوتر خود را گرفت و بلافاصله با وجود اینکه امکان مهاجرت و تحصیل در دانشگاه‌های بزرگ دنیا را داشت، در همان کشور در مقطع کارشناسی ارشد ادامه تحصیل داد.

او در سال ۲۰۰۹ به‌عنوان مهندس برنامه‌های فضاپیمایی، وارد مرکز فضایی محمد‌بن‌‌رشید در دبی شد. در همین سال موفق شد در تیم برنامه‌‌ریزی سیستم کنترل از راه دور ماهواره «دبی‌ست ۱» مشغول به کار شود و پس از آن نیز در راه‌اندازی ماهواره «دبی‌ست ۲» همکاری کرد.

ساره امیری تا سال ۲۰۱۴ در این موقعیت شغلی فعالیت کرد و یک سال بعد، با عنوان ریاست شاخه هوافضا به عنوان یکی از مدیران پروژه ساخت و پرتاب کاوشگر امید انتخاب شد. مطابق حکم صادر شده از سوی «محمدبن‌راشد آل مکتوم»، حاکم دبی و نخست‌وزیر امارات برای این زن جوان، او علاوه بر وزیر علوم پیشرفته این کشور، رئیس تیم اکتشاف مریخ و رییس شورای دانشمندان این کشور است؛ شورایی که سابقه تشکیل آن در کشور امارات به سال ۲۰۱۶ باز می‌گردد.

امارات یکی از معدود کشورهایی است که سرمایه‌گذاری زیادی روی صنعت هوافضا کرده است. مقامات این کشور، ساره امیری را زنی جسور و قدرتمند می‌دانند که می‌تواند در پروژه‌های عظیم این حوزه موثر باشد. او دختری است که از کودکی مدام کتاب‌هایی را که عکس‌هایی از سیارات کهکشان راه شیری منتشر می‌کرده‌اند، می‌خوانده و پیش‌تر در مصاحبه‌ای، درباره علاقه بی‌حدش به این شاخه از علم گفته است: «اصلا نمی‌توانم چیزهایی را که در آن کتاب‌ها دیدم توصیف کنم؛ من خود در سیاره‌ای زندگی می‌کردم که در میان این همه سیاره جزو کوچک‌ترین‌ها بود.»

ساره امیری حالا در سال‌های آغازین دهه چهارم زندگی، رئیس یک عملیات علمی منحصر به فرد و معاون پروژه تحقیقات فضایی در مریخ شده است، معاونتی که وظیفه‌اش فرستادن کاوشگر به مریخ و ایجاد پایگاه تحقیقاتی در سیاره سرخ است؛ پرتابی جسورانه‌ از سوی یک کشور ثروتمند نفتی.

کاوشگر امید قرار است از آب و هوای مریخ برای دانشمندان گزارش ارسال کند. مدت زمان ماموریت این کاوشگر دو سال است، اما یکی از مدیران این پروژه می‌گوید امارات قصد دارد تا با ترتیب دادن چنین برنامه‌هایی، بچه‌های مدرسه‌ای را تشویق کند که به سمت علوم و فناوری روی آورند تا به این ترتیب امارات بتواند در آینده‌ای نه چندان دور از شر مسائل اساسی از جمله کمبود آب و غذا، انرژی و اقتصاد پسانفتی رها شود.

ساره امیری بر این باور است که اگر امارات زودتر توانسته بود دانشمندانی در حوزه فضا تربیت کند، زودتر می‌توانست کاوشگر امید را پرتاب کند. او در مدت زمان مدیریت خود در این پروژه با تبدیل برخی از مراکز مهندسی مجموعه تحت نظرش در جهت تربیت نوآموزانی در حوزه سیارات و فضا، با همکاری محققان ایالات متحده، گامی رو به جلو در این مسیر برداشته است.

این زن جوان و دانشمند می‌گوید: «من در آنجا مستقر شده‌ام تا استعدادهای علمی درون سازمان را کشف کنم و به شیوه غیر سنتی این استعدادها را پرورش دهم.»

اگرچه شیوع ویروس کرونا بخشی از برنامه‌های ساره امیری و تیم همراهش در ماجرای ارسال کاوشگر امید به مریخ را تحت تاثیر قرار داده و به تعویق انداخته است، اما آن‌ها موفق شدند چندین مرحله از آزمایش‌های مربوط به پرتاب این کاوشگر را با موفقیت انجام دهند. تیم کوچکی که باید همراه این کاوشگر به ژاپن سفر کند، یک نوبت در ماه آوریل به قرنطینه فرستاده شده بود و به محض اینکه به ژاپن رسیدند، دوباره مجبور شدند به مدت دو هفته دیگر به قرنطینه بروند.

ساره امیری و همراهانش در این پروژه می‌دانند که «۵۰ درصد احتمال دارد این برنامه شکست بخورد» اما بر این باورند که «مهم‌ترین عایدی این برنامه تربیت افراد متخصص برای آینده است.»

ساره امیری پیش‌تر در گفت‌وگو با مجله «خلیج» گفته بود: «اولین روز در مرکز فضایی بن‌راشد نمی‌دانستم این اولین قدم من به سمت تحقق آرزوی همیشگی‌ام است. این قدم، من را به کشف فضا و تجربه کار کردن با ماهواره‌ها نزدیک کرد. اولین روزی که وارد محل کارم شدم، فهمیدم که باید به خودم متکی باشم و هیچ فرد با تجربه‌ای آن‌جا نیست که کار را به من یاد بدهد. تمام اعضای تیم اولین بار بود که با بخش فنی ماهواره کار می‌کردند. همه به این فکر می‌کردند که گروهی از جوانان که مسن‌ترین‌شان ۲۷ ساله است، بتوانند ماهواره‌ای طراحی و به فضا پرتاب کنند.»

این زن جوان با اشاره به اینکه بیش‌تر فارغ‌التحصیلان در دانشگاه‌های کشور متبوعش و همچنین ۵۰ درصد کارکنان سازمان‌های فضایی در امارات زنان هستند، می‌گوید جنسیت او نقشی در انتخابش در این سمت نداشته است؛ نه او را پس رانده و نه موجب پیشرفتش شده است: «ما به شکل معمول این میزان از حجم نابرابری را که در جهان وجود دارد، نمی‌بینیم. به شکل بسیار جالبی وقتی من با همتایان خارجی‌ خود دیدار می‌کنم، معمولا من تنها زن در اتاق هستم.»

ساره امیری، حالا به یکی از زنان تاثیرگذار منطقه و شاید جهان تبدیل شده است؛ زنی که اصالتا به ناحیه‌ای در ایران تعلق دارد که بدیهی‌ترین حقوق مردمانش به علت سنی‌مذهب بودن نقض می‌شود، جغرافیای منطقه بسیار محروم و شهروندانش از ابتدایی‌ترین حقوق شهروندی بی‌بهره هستند.