فشار لایحه بودجه بر لایه های جامعه / یادداشت

✍️ سجادبهزادی

لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ از طرف دولت به مجلس تقدیم شده است. واکاوی این بودجه در حقیقت پرده برداری از نقاط ضعف سیستم نظام مدیریتی کشور است. بودجه ۱۴۰۰ نشان می دهد که نبض اقتصاد کشور در تلاطم تحریم ها و تهدیدها در عین خوش بینی پسا انتخابات در آمریکا ، همچنان با نگرانی های جدی همراه است.جنبه های اقتصادی این لایحه و دخل وخرجی که دولت بر اساس آن بودجه را بسته است بر عهده اقتصاددانان است ، اما جنبه های روانی و اجتماعی آن در لایه های جامعه نیز حکایت از نگرانی های بنیادینی دارد که می بایست مورد توجه جامعه شناسان قرار داشته باشد.

همچنان نفت بعنوان مهم ترین عامل درآمدی دولت در بودجه است.در حالی که تحریم ها ارز آوری از محل فروش نفت را تقریبا به صفر نزدیک کرده است.از طرفی دولت نگران از وضعیت درآمد خود در بودجه ۱۴۰۰ ؛دست خود را بیش از پیش به سوی مردم دراز کرده و سهم درآمدی هنگفتی را از مالیات برای خود در نظر گرفته است.مالیات بر خانه های خالی یکی از نوظهور ترین مالیات هایی است که دولت در بودجه ۱۴۰۰ بر روی آن حساب ویژه ای باز کرده است.

در عین حال دولت نمی خواهد در مسیر تنگ دستی خود وناتوانی در تامین درآمدی بودجه ،در اختصاص پول های کلان به مراکز مذهبی تجدید نظر کند.بنظر می رسد دولت نه می تواند ونه می خواهد در این زمینه کاری کند.

اکنون ۴۳ دستگاه مذهبی در بودجه امسال ۷۲۵۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان بودجه میگیرند. بودجه برخی از این نهادها چندین برابر سهم وزارتخانه ها یا سازمانهای بزرگ کشور است و بعضا در سال ۱۴۰۰ چند ده برابر نسبت به سهم امسال خود رشد کرده اند.فقط در یک مورد شورای عالی حوزه های علمیه در بودجه سال آینده ۶۵۱میلیارد تومان بودجه دریافت خواهد کرد. این مبلغ تقریبا دو برابر بودجه سازمان غذا و دارو و بیش از پنج برابر بودجه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری کشور است.

دولت منابع ارزی به واردات خودرونیز برای سال ۱۴۰۰ بصورت ویژه دیده است. یعنی دولت می خواهد از صاحبان خودروهایی درامد کسب کند که در کشورهای دیگر به سادگی و با کمترین هزینه در اختیار مردم قرار می گیرد.صنعت خودروسازی جهان با رشد شتابنده همراه با صنایع دیگر پیش رفته و وارد عصر جدید خودروهای خودران و برقی شده است و مردم به آسانی با کیفیت ترین خودروها را استفاده می کنند.

اما متاسفانه به گفته کارشناسان حوزه خودرو، کشور ایران خودروساز نیست و بیشتر وابستگی به وارادات دارد. حتی قطعه سازان نیز وابستگی کامل به مواد اولیه واراداتی دارند و گفته می شود ۱۰۶ هزار دستگاه خودروی ناقص در کف پارکینگ های خودروسازان داخلی خاک میخورد وبا کمبود قطعه مواجه هستند.با این وضعیت اگر شما قصد داشته باشید یک خودرو معمولی خارجی سوار شوید دولت در بودجه ۱۴۰۰ برای شما خواب بزرگی دیده است. در این لایحه برخلاف سالهای ۹۸ و ۹۹ دولت ۲ هزار و ۴۰ میلیارد تومان درآمد از محل واردات خودرو (بند حقوق ورودی خودرو) برای خود در نظر گرفته است.

بودجه ۱۴۰۰ بوی نفت شدید می دهد .گویی سالهای بی نفتی و تحریم نتوانست در بخش های دیگر رونقی ایجاد کند وما همچنان به نفت متکی خواهیم بود.اگر درآمد دولت از محل فروش نفت تحقق پیدا نکند چه اتفاقی خواهد افتاد؟ زخم ها و فشارهای کنونی بودجه با احتساب تحقق درآمد نفتی نیز حتی بر جامعه بسیار زیاد است.

اگر خوش بینی های پسا انتخاباتی آمریکا و آغاز کار بایدن دقیق از آب در نیاید ما با بودجه ۱۴۰۰ چه کنیم و تاب آوری جامعه نسبت به این وضعیت چگونه خواهد بود؟