نقش یک‌افسر سرویس جاسوسی انگلیس در کودتای ۲۸ مرداد

پایگاه خبری / تحلیلی نگام _ نقش پنهان یک افسر اطلاعات مخفی انگلیس که منجر به کودتای ۲۸ مرداد شد و خاورمیانه را تغییر داد، برای اولین بار از زمان سرکوبی خبری که در سال ۱۹۸۵ آبزرور آن را منتشر کرد، برملا شده است.


مستندات، این واقعیت را آشکار می‌کند که یکی از نیروهای ام‌آی۶ با نام نورمن داربی شر برای بازگرداندن شاه ایران به عنوان حاکم این کشور در سال ۱۹۵۳ عملیاتی پنهانی و خشونت‌آمیز انجام داده است. با این وجود، تنها چند روز پس از انتشار این موضوع در روزنامه آبزرور، تمام مدارک و شواهد تازهٔ به دست آمده دربارهٔ این عملیات انگلیسی‌ها و هویت داربی شر از همه جا ناپدید شد.


داربی شر می‌گوید: دستوری که به من داده شد، بسیار ساده بود. گفتند به آنجا بروید، به سفیر اطلاع ندهید و هرگونه هزینه‌‌ای که برای تأمین سرنگونی مصدق با ابزارهای قانونی و یا شبه‌قانونی نیاز دارید را از سرویس اطلاعات مخفی دریافت خواهید کرد. افسر ام‌آی۶ در ادامه توضیح می‌دهد که او مبلغ هنگفتی پول، بیش از یک میلیون و نیم پوند خرج کرد. من شخصاً دستور می‌دادم و شورش خیابانی را هدایت می‌کردم.
شاید تکان‌دهنده‌ترین شواهد در مستند کودتای ۵۳ مربوط به گناه انگلیس در آدم‌ربایی و «قتل غیرعمدی محمود افشارطوس»، رئیس شهربانی ایران باشد. این حادثه به صورت عامدانه ناآرامی‌هایی را به وجود آورد که منجر به دستگیری و زندانی شدن مصدق در مردادماه شد.

کودتای ۲۸ مرداد از بحث برانگیزترین رخدادهای تاریخ معاصر ایران به‌شمار می‌رود و صف‌بندی‌های سیاسی جدی میان طیف‌های مختلف دربارهٔ آن وجود دارد.طرفداران محمدرضا پهلوی، نخست‌وزیر وقت را به نقض قانون اساسی مشروطه متهم و از برکناری او توسط شاه با همراهی ارتش دفاع می‌کنند. آن‌ها نقش دولت‌های خارجی در این رویداد را مردود دانسته و این کودتا را «قیام و رستاخیز ملی» می‌نامند.

در ۱۹ اوت سال ۱۹۵۳ برابر با ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خورشیدی توسط کودتایی نظامی با رهبری سرلشکر فضل‌الله زاهدی با درخواست مستقیم بریتانیا و دخالت مستقیم افسران اطلاعاتی آمریکا و نفرات لجستیک سفارت آمریکا و حمایت دولت ایالات متحده آمریکا سرنگون شد. کودتا ضد دولت مصدق پس از آن امکان‌پذیر شد که ابتدا دولت آمریکا طی عملیاتی به نام «عملیات آژاکس» ایران را در آشوب و هرج و مرجی فروبرد که راه را برای سقوط مصدق هموار کرد. در آن زمان دولت آیزنهاور در آمریکا نگران آن بود که این طرح به بیراهه کشیده شود و نیروهای حزب توده با بهره‌جویی از ناامنی قدرت را در دست بگیرند.