قم شهری متفاوت

پایگاه خبری / تحلیلی نگام ، قم شهر متفاوتی است و فرهنگ عمومی و ساخت اجتماعی آن تفاوت محسوسی با سایر نقاط کشور دارد. اکثریت جمعیت این شهر از مهاجرین مذهبی و طلبه هایی هستند که از سایر نقاط کشور، کشورهای همسایه به ویژه افغانستان، پاکستان، عراق و برخی کشورهای آفریقایی راهی این شهر شده اند.(به غیر از یکی دو منطقه قدیمی قم اگر سری به مدارس این شهر بزنیم به ندرت معلم و دانش آموزی را می بینیم که خانواده و تبارشان از پنجاه سال پیش ساکن این شهر بوده باشند)

فرهاد قنبری در ادامه نوشت :

مناطق مرکزی قم حول حرم شکل گرفته و هنوز بافت سنتی خود را حفظ کرده است. اکثر حوزه های علمیه و دفاتر مراجع در این بخش از شهر واقع شده است. شهرداران و سیاست گذاران حوزه شهری قم به خوبی واقفند که اگر طرح و برنامه توسعه شهری و ریلی و مترو و.. دارند، باید زیاد به این مناطق نزدیک نشوند وگرنه مهر تاییدی بر اخراج یا استعفای خود زده اند.

در قم پدیده مرسوم به “بدحجابی” به ندرت به چشم می خورد. تا چند سال پیش زنان بدون پوشش چادر مشکی به ندرت در سطح شهر مشاهده می شد. در این شهر “امر به معروف و نهی از منکر” به شدت جدی گرفته می شود و اگر زن یا حتی مردی اندک پوشش و آرایش ظاهری متفاوتی داشته باشد با تذکرات و اخطارهای پی در پی مواجه می شود. (در قم اگر زنی با پوشش متفاوت مشاهده شود علاوه بر تذکرات متعدد چنان با بدرقه نگاههای مردان شهر اعم از پیر و جوان و.. مواجه می شود که فیلم “مالنای” جوزپه تورناتوره را به خاطر می آورد)

قم پایگاه سیاسی محافظه کاران است. اکثر مردم این شهر مشارکت و رای دادن را تکلیف شرعی خود می دانند و در انتخابات ها با هر میزان مشارکت این کاندیداهای جبهه پایداری و اصولگریان هستند که به مجلس راه می یابند (و به همین دلیل است که قم به حوزه انتخاباتی جذابی برای محافطه کاران تندروی مانند زاکانی و ذولنور و.. تبدیل شده است) در آخرین انتخابات ریاست جمهوری هم استان قم، بالاترین میزان رای به آقای رئیسی و کمترین میزان رای به روحانی را ثبت کرد.

طبقات اجتماعی ساکن شهر عمدتا از بازاریان سنتی، روحانیون، و امام جمعه ها و طلبه های سایر کشورها و در کل از پایگاه نیروهای اجتماعی وابسته به حوزه و حرم تشکیل شده است. در سوی دیگر شهر هم منطقه بزرگ “نیروگاه” با جمعیت سیصد چهارصد هزار نفری قرار دارد که عمده مهاجران پس از انقلاب را در خود جای داده است. این منطقه فرهنگی نسبتا متفاوت با سایر نقاط شهر دارد و هنوز با الگوهای ذهنی شبیه لوتی های دهه چهل و پنجاه شمسی زندگی می کنند

در قم [به جز برخی نهله های عرفانی و برخی روایت های تند شیعی] به ندرت کسی را می توان یافت که مشکل ایدئولوژیک با نطام سیاسی حاکم داشته باشد. اکثریت مردم شهر را اصولگرایان محافظه کار و اقلیتی از اصلاح طلبان مذهبی که پیرو و مقلد آیت الله منتظری و صانعی و شبیری زنجانی و بیات و.. هستند، تشکیل داده اند. (البته برخی از مراجع و مدرسان برجسته حوزه گرایش سیاسی خاصی را دنبال و بیان نکرده و ترجیح می دهند در مسائل مختلف سیاسی، سکوت اختیار کنند) در سوی دیگر مخالفان وضع موجود و ناراضیان قرار دارند که شامل برخی فارغ التحصیلان دانشگاهی، بیکاران و کارگران می شود. این طیف به بیکاری و تورم و فسادهای اقتصاری معترض بوده و در نوستالژی “خدابیامرز شاه” و “خلخالی کجایی که دست مفسد را قطع کنی” به سر می برند.(همین طیف بودند که در سال ۹۶ در خیابان های قم شعار رضاشاه روحت شاد سر می دادند)

از ابتدای اعلام شیوع ویروس کرونا رویکردهای مختلفی از جمله بوسیدن و لیسیدن حرم و اعتراض به بسته شدن حرم و طب اسلامی در این شهر وجود داشت. (طب اسلامی در قم رونق بالایی دارد و مطب پزشکانش همیشه شلوغ بوده و بازار حجامت و داروهای گیاهی داغ داغ است)


بر اساس برخی آمارهای غیررسمی قم بالاترین میزان مرگ و میر کرونایی نسبت به جمعیت کشور را ثبت کرده است اما اگر همین الان [که وضعیت شهر دوباره به حالت قرمز درآمده] دوری در شهر بزنیم، مشاهده می کنیم که بیش از نود درصد مردم از ماسک استفاده نمی کنند، بوستان ها و بستنی فروشی هایش هر شب به مانند سالهای گذشته مملو از جمعیت است و در سبک زندگی مردم تقاوت محسوسی نسبت به دوران قبل از کرونا مشاهده نمی شود.