مسئولان هشتگ‌باز ‌

فیلترشده ولی تأثیرگذار؛ بدون شک #توییتر در چند سال گذشته یکی از مهم‌ترین رسانه‌های اجتماعی در ایران بوده که تا حد زیادی بر فضای خبری ایران، رسانه‌های رسمی و حتی عملکرد مسئولان تأثیرگذار بوده ‌است. رسانه‌ای که با وجود فیلتربودن آن و همچنین جرم‌انگاری استفاده از فیلترشکن، البته در سالهای گذشته، محل کنش و واکنش بسیاری از مسئولان کشور بوده و همچنان تأثیر فراوانی بر محتوای دیگر شبکه‌های اجتماعی مانند #اینستاگرام دارد.

ماجرای تأثیرگذاری #توییتر و در حالت کلی شبکه‌های اجتماعی در ایران امروز، البته به نوشته‌های مسئولان و واکنش‌های ضدونقیض کاربران به این نوشته‌ها خلاصه نمیشود؛ در این سالها آنچه شبکه‌های اجتماعی را به موضوعی مهم تبدیل کرده، تأثیرپذیری مسئولان از نوشته‌های کاربران در این شبکه‌هاست و همین تأثیرپذیری هم محل بحث‌های کارشناسی فراوانی شده است.

علاوه‌براین این موج میتواند از مسئولان، رصدکنندگان شبکه‌های اجتماعی بسازد که بلافاصله به هر نوشته‌ای واکنش نشان خواهند داد؛ درحالی‌که سیاست کلی کنشی ندارند و قرار است با پاسخ‌گویی و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی، محبوبیت و موفقیت کاری برای خود بسازند.

‌‌اثرپذیری مسئولان از شبکه‌های اجتماعی شمشیر دولبه است

«محمد رهبری»، پژوهشگر حوزه شبکه‌های مجازی و نویسنده «شبکه‌های اجتماعی مجازی و آنومی‌های مجازی در ایران» این تأثیرگذاری و تأثیرپذیری را چندان جدی و اثرگذار نمی‌داند. او در‌این‌باره می‌گوید: «ما در هر روز ده‌ها و صدها هشتگ در توییتر و اینستاگرام داریم که مورد توجه قرار می‌گیرند و مطالبات فراوانی هم از مسئولان مطرح می‌شود اما این‌طور نیست که به همه این هشتگ‌ها، انتقادات و درخواست‌ها، پاسخ داده شود. به خیلی از این موارد چندان توجه نمی‌شود و در هر روز یا هفته موارد کمی پاسخ می‌گیرند».

اما به طور کلی چه هشتگ‌هایی معمولا مورد توجه قرار می‌گیرند و روند این تأثیرگذاری به چه صورت است؟ رهبری در پاسخ به این پرسش هم میگوید: «دلایل مختلفی در این روند اثرگذار است؛ از دلایل فنی تا محتوایی. مثلا اگر هشتگی در دقایق یا ساعات اول بیشتر مورد توجه قرار گیرد احتمال فراگیری آن فراوان است. یا مثلا مواردی که همچنان مورد توجه مردم است مثل همین هشتگ «اعدام نکنید» که نشان می‌دهد موضوع آبان همچنان برای مردم مهم است و به همین دلیل بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. منظور این است که دلایل سیاسی و اجتماعی و همچنین دلایل فنی هم در تأثیرگذاری یک نوشته یا هشتگ مؤثر است».

او در ادامه میگوید: «اگر هشتگ یا نوشته‌ای پربیننده شود ممکن است مورد توجه مسئولان قرار می‌گیرد اما اطلاعات موجود می‌گوید که همچنان توجه مسئولان چشمگیر نیست. من از عبارت «کنشگری هشتگی» برای این اثرگذاری و اثرپذیری در مقاله‌ای استفاده کردم که البته این کنشگری را پژوهشگرانی نقد کرده و بی‌اثر می‌دانند».

این پژوهشگر حوزه شبکه‌های مجازی میگوید: «به طور کلی باید مطبوعات رسمی را از شبکه‌های اجتماعی تفکیک کرد. مهم‌ترین عامل تفکیک همین خطر قرمز و محدودیت رسانه‌های رسمی است که دست آنها را برای پرداختن به برخی موضوعات می‌بندد اما در شبکه‌های اجتماعی افراد آزادانه به هر موضوعی که می‌خواهند، می‌پردازند و به همین دلیل هم حساسیت ایجاد می‌کنند. به نظر من الان مطبوعات به دلایل مختلف از جمله همین مورد، توان حساسیت‌برانگیزی ندارند. علاوه‌براین رسانه‌های رسمی آن سرعت و خلاقیت شبکه‌های اجتماعی را ندارند و به همین دلایل شاید اثرگذاری کمتری نسبت به شبکه‌های اجتماعی دارند».

«مصطفی آبروشن»، جامعه‌شناس، دراین‌باره میگوید: «تأثیر شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی افکار و مطالبات عمومی واقعیتی تردیدناپذیر است. ما در عصری زندگی میکنیم که سرعت انتقال اطلاعات در فضای مجازی روند تغییرات اجتماعی را به شدت افزایش داده است. امروزه به یمن وجود شبکه‌های اجتماعی و روشنگری نخبگان اجتماعی و سیاسی در فضای مجازی، خوشبختانه افکار عمومی به تراز فکری بالاتری ارتقا پیدا کرده است».

او دراین‌باره ادامه میدهد: «وقتی یک فکر، ایده یا انتخابی در گروهها یا فضای مجازی با واکنشهای مشترکی روبه‌رو شده و در شبکه‌های اجتماعی در گردش قرار میگیرد، به‌طور قطع افکار و مطلوبیتهای اعضای گروه را تحت تأثیر خود قرار میدهد؛ بنابراین در دنیای امروزی نه‌تنها افکار عمومی در شبکه‌های اجتماعی شکل میگیرد بلکه این قدرت بالقوه رفتار سیاستمداران را به را به نفع مطالبات عمومی تغییر میدهد. به عبارتی جوامع بشری در عصر ارتباطات و شبکه‌های اجتماعی دموکراتیک‌تر از قبل شده‌اند؛ زیرا شبکه‌های اجتماعی دائما مسئولان را در وضعیت پاسخ‌گو نگه می‌دارند»/شرق