مسیر وارونه قیمت‌گذاری بنزین در ایران!

پایگاه خبری / تحلیلی نگام _ در ماجرای سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بنزین، دولت تصمیم گرفته بود نرخ بنزین را به فوب جهانی نزدیک کند، حال این سوال مطرح می‌شود اگر ماه آینده دلار از ۱۴۹۰۰ تومان به ۲۰ هزار تومان یا بیشتر برسد، دولت قرار است همچنان قیمت بنزین را به فوب جهانی نزدیک کند؟

یکی از دلایلی که گفته می‌شد دولت به خاطر آن سهمیه‌بندی سوخت و افزایش قیمت بنزین را در دستور کار قرار داده، تفاوت قیمت جهانی بنزین یا قیمت داخل کشور است. برخی کارشناسان معتقدند این تفاوت قیمت باعث شده جذابیت قاچاق سوخت به خارج کشور بیشتر شود. در این میان چند دیدگاه وجود دارد؛ الزام به سهمیه‌بندی؛ افزایش قیمت و ثابت ماندن قیمت. هرچند نمایندگان مجلس با تصمیم افزایش قیمت بنزین مخالفت کردند، اما این بدان معنا نبود که آنها معتقد باشند قیمت بنزین به نسبت فوب جهانی کم است؛ تصمیم آنها بسته شرایط اقتصادی کنونی و مشکلات مردم بود.منظور از مشکلات اقتصادی مجموعه به هم پیوسته رشد نقدینگی، تورم، کاهش به گفته کارشناسان اقتصادی رشد نقدینگی سبب ایجاد تورم، افزایش قیمت‌ها و مهمتر از همه کاهش ارزش پول است. مورد اخیر در حقیقت فاصله قیمت بنزین با فوب جهانی را نشان می‌دهد. بدین معنا که اگر بنا باشد قیمت بنزین به قیمت مثلا آمریکا (هرگالن ۳.۸ لیتر با قیمت ۲/۵۴ دلار) فروخته شود، با احتساب نرخ دلار ۱۴ هزار ۹۰۰ در ایران باید هر لیتر بنزین در ایران، ۱۰ هزار تومان فروخته شود. این بدان معناست که اگر قیمت دلار، رقم واقعی خود را داشت، قیمت بنزین در فوب جهانی به مراتب کاهش می‌یافت.

به گزارش رویداد۲۴ در نمونه دیگر کشور همسایه کویت، با نرخ ۲۸ سنت برای هر لیتری به فروش می‌رساند. این میزان با دلار ۱۴ هزار و ۹۰۰ تقریبا هز لیتر ۴ هزار تومان خواهد بود. با قیمت طبیعی دلار، این رقم، تقریبا در کویت ۱۲۰۰ تومان خواهد بود که تقریبا فقط ۲۰۰ تومان از ایران گران‌تر فروخته می‌شود. این یعنی مهمترین مسئله در قیمت‌گذاری بنزین و مقایسه با فوب جهانی، ارزش پول ملی کشورهاست. در نمونه دیگر، قیمت بنزین در ترکمنستان ۴۳ سنت است که با احتساب دلار ۱۴۹۰۰ تومان، رقمی معادل ۶۴۰۰ است. این رقم با دلار ۵ هزار تومان، چیزی در حدود ۲ هزار تومان خواهد بود. بدین معنا که هرچقدر ارزش پول ملی کشور تقویت شود، به صورت طبیعی قیمت بنزین به فوب جهانی نزدیک‌تر خواهد شد. دولت تصمیم گرفته بود با قیمت دلار ۱۴۹۰۰، نرخ بنزین را به فوب جهانی نزدیک کند، حال این سوال مطرح می‌شود اگر ماه آینده دلار به ۲۰ هزار تومان برسد، دولت قرار است همچنان قیمت بنزین را به فوب جهانی نزدیک کند؟ آیا در کنار تصمیم‌های افزایش قیمت، بهتر آن نیست که راه چاره‌ای برای افزایش پایه پول ملی پیدا کند که قیمت دلار به ناگاه از ۴ هزار تومان به ۲۰ هزار تومان نرسد؟ در آن صورت قیمت بنزین به قیمت فوب جهانی نزدیکتر خواهد شد چراکه در آن صورت، هیچگاه حد یقف افزایش قیمت‌ها مشخص نخواهد بود و بنا بر همان استدلال دولت، با هر تغییر دلار، قیمت بنزین نیز باید افزایش یابد. جدول زیر قیمت جهانی هز لیتر بنزین برای شهروندان کشورهای دیگر را نشان می‌دهد: 

درآمد هزاران میلیاردی از قاچاق سوخت
درآمد هزاران میلیاردی از قاچاق سوخت
درآمد هزاران میلیاردی از قاچاق سوخت

هدایت الله خادمی در گفتگو با خبرنگار اقتصادی رویداد۲۴ با اشاره به وضعیت پول ملی ایران و جذابیت‌های قاچاق سوخت برای قاچاقچیان می‌گوید: در همه کشور‌ها از آمریکا تا آلمان و فرانسه و … به برخی از اقلام به دلایل مختلف سوبسید می‌دهند، زیرا اگر مردم قیمت تمام شده آن کالا را بپردازند، برایشان گران تمام می شود، اما کنترل برای قاچاق این کالا‌های سوبسیددار وجود دارد که متاسفانه در ایران اینگونه نیست.

او با بیان اینکه قیمت سوخت از نظر من ارزان نیست، می‌گوید: مشکل ما ارزش پایه پولی است که بسیار پایین آمده است. من این سوال را می‌پرسم که اگر دلار ۵۰۰ تومان بود، آیا باز هم قیمت کنونی بنزین ارزان بود یا نرخ آن سه برابر نرخ بنزین در اروپا می‌شد؟

عضو کمیسیون انرژی ادامه می‌دهد: ارزش پایه پولی کشور به دلیل نداشتن تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی پایین آمده، اما در کشور‌های همسایه نظیر ترکیه یا امارات ارزش واحد پولشان در مقابل دلار یکسان و ثابت است.

او با تاکید بر اینکه افزایش نرخ بنزین همه اقلام را گران خواهد کرد، می‌گوید: بالا رفتن قیمت بنزین قیمت نان و روغن تا مسکن و خودرو را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

 خادمی می گوید: چرا جوانان ایرانی برای کار باید به کشور‌های دیگر مهاجرت کنند یا به صورت قاچاقی از مرزها خارج شوند؟ چرا یک بار صحبت نمی‌شود که این افراد درآمد ندارند یا درامدشان کم است؛ این جوانان برای بالا بودن سطح درآمد در اروپا راهی غربت می‌شوند. چرا در ژاپن ۱۶۸ فرصت شغلی برای هر جوان وجود دارد، اما در ایران اینگونه نیست این ناکارآمدی برای چیست؟