مصادره کارخانه کفش ملی از صاحبش در سال ۵۸ چه بلایی سر این محصول ملی آورد!

پایگاه خبری / تحلیلی نگام ، یکی بود، یکی نبود. یک نفر بود که اواخر دهه ۲۰ از کشورهای بلوک شرق مثل چک‌واسلواکی کفش لاستیکی وارد میکرد. کم‌کم خودش دستگاه خرید و از سال ۳۰ کفش تولید کرد. کارخانه را توسعه داد و شد صادر کننده کفش به شوروی و رومانی و بلوک شرق از دهه ۴۰، بیست و دو بچه زیر ۲ سال را تحت پوشش آموزشی بنیادش گرفت تا مدیران آینده باشند.

میلاد قدیمی در ادامه در مکتوبات نوشت :

سرمایه اولیه شرکت ۱۰ میلیون ریال و ماشین‌آلاتش ۶ دستگاه پرس و معدودی ماشین‌آلات دیگر و کارگران بیست نفر و محصول روزانه منحصرا پانصد جفت کفش تنیس بود. در بهمن ۳۶ پس از شش سال سرمایه ثبت شده شرکت از ۱۰ میلیون ریال به ۱۲۵ میلیون ریال و سرمایه در گردش به ۳۰۰ میلیون ریال بالغ شد.

سال ۴۲ ماشین‌آلات کارخانه بالغ بر ۵۰۰دستگاه و ارزش آنها معادل ۴۰ میلیون ریال و ظرفیت تولیدی کارخانه در ۲۴ساعت ۲۴هزار جفت و تولید روزانه ۱۲هزار جفت بود. سال ۵۷ شرکتش بیش از ۱۱هزار نفر کارگر و کارمند و فروشنده و… و حدود ۴۰۰ فروشگاه در شهرهای مختلف کشور داشت که همه آنها در سال ۵۸ مصادره شد.بعد بین دولت و سازمان بازنشستگی دست به دست شد. ماشین آلات فروخته میشد، کارخانه تبدیل به انبار شد. نیروها به کمتر از هزار نفر رسیدند.

خودش رفت و می‌گویند بچه‌هایی که تحت پوشش داشت را هم با خود برد به امریکا، کارخانه کفش چرم بوستون راه انداخت و در مصر هم کارخانه کفش استاندارد. سالها بعد پیغام داد بگذارید کفش ملی را احیا کنم و ده هزار شغل ایجاد کنم و تا سال ۸۵ که در آمریکا چشم از جهان بست، کسی پاسخش را نداد.

روح مرحوم محمد رحیم متقی ایروانی شاد که حالا چهل سال بعد از غصب اموالش، می‌گویند خاطراتی که او ساخته را بنویسید تا از میراثش به شما کفش بدهیم.

تاریخچه کفش ملی ایران

شرکت کفش ملی ایران یکی از شرکت‌های تولیدکننده کفش در ایران است که در سال ۱۳۳۶ توسط محمدرحیم متقی ایروانی تأسیس شد .شرکت کفش ملی پس از انقلابم مصادره و به سازمان صنایع ملی منتقل شد.

رحیم ایروانی در سال های دهه ۱۳۳۰ به کشور چکسلواکی سفر کرد و بعداز مشاوره تصمیم گرفت که دو کارشناس و یک دستگاه اتوکلاو با خود به ایران بیاورد و بعداز آن تولیدی کفش خود را با ۳۵ نفر کاگر راه اندازی کرد.قیمت این کفش ها در ایران نصفی قیمتی کفش مشابهی بود که وارد ایران می شد. رحیم ایروانی بعداز گذشت مدتی زمینی به وسعت ۷۰۰ متر در منطقه مهرآباد خریداری نمود و در آن کارخانه ای کوچک به متراژ ۴۰۰ مترمربع درست کرد. پس از آن با خرید ماشین دوخت و استفاده از پارچه های ایرانی شرکتی خارجی به نام ولکو حاضر به سرمایه گذاری و انتقال فناوری به این شرکت شد.رحیم ایروانی کارخانه ی خود را به نام کارخانه ی کفش ملی نام گذاری کرد که در آغاز ۱۵۰ محصول مختف و متنوع تولید می کرد. تا سال ۱۳۳۷ در ایران کفش های چرمی تولید نمی شد اما بعد از این سال،به دنبال تاسیس کارخانه های چرم ، تولید کفش چرم نیز در کفش ملی آغاز شد.

در سال ۱۳۴۲ تعداد ماشین آلات کارخانه به بیش از ۵۰۰ دستگاه رسید و ارزش آن ها معادل ۴۰ ملیون ریال بود. کارخانه کفش ملی در هر ۲۴ ساعت تقریبا ۲۴ هزار جفت کفش تولید می کرد و سطح تولید روزانه ی آن حدود ۱۲هزار جفت از انواع کفش های مختلف و متنوع بود.در سال ۱۳۴۲ مساحت کل کارخانه به ۲۵ هزار مترمربع ارتقا پیدا کرده بود که از این قسمت مساحت ۱۵ هزار مترمربع به ساختمان های یک طبقه و دو طبقه و کارگاه ها و سرویس های عمومی و تاسیسات و انبارها اختصاص داده شده بود.تعداد کارگران مشغول به کار در این کارخانه کفش در آن سال ۷۵۵ نفر بودند و ۱۸۰ نفر کارمند فعالیت داشتند علاوه بر این ۴۵ نفر سرپست و ۲۲ نفر سرکارگر و ۶ نفر متخصص خارجی مشغول به کار بودند.

در این زمان اکثریت رقبای عمده کفش ملی، کفش های وارداتی بودند که از چکسلواکی وارد می شدند. از سال ۱۳۴۷ به بعد شرکت کفش ملی علاوه بر تولید کفش محصولاتی از قبیل جوراب، آستر و بند کفش تولید می کرد.

در سال ۱۳۴۷ بعداز موفقیت، این شرکت تولید کفش خود را به مرحله ی سوم توسعه داد و این بار در ۱۸ کیلومتری جاده قدیم کرج در اسماعیل آباد زمینی به مساحت ۴۰۰ هزار متر خریداری نمود و پارک صنعتی کفش ملی خود را در اوایل سال های دهه ۵۰ بهربرداری نمود.در نقشه ی این کارخانه طرح ساخت ۴۰۰ خانه سازمانی برای کارگران این شرکت در نظر گرفته شد.

در این کارخانه تا سال ۱۵۰ انواع مختلفی از کفش های زنانه و مردانه از قبیل کفش ورزشی، چکمه، پوتین، کفش کتانی، دمپایی، کفش های بچه گانه و کفش ایمنی و برای کار ساخته می شد. کم کم و به مرور زمان گنجایش کارخانه مهرآباد زیاد شد به شیوه ای که روزانه ۱۲ زار و ۵۰۰ جفت کفش در این کارخانه توسط ۲۵۰۰ کارگر تولید می شد.

دکتر ایروانی از سال ۱۳۳۵ تا سال ۱۳۵۷بیش از ۵۰ شرکت تجاری و صنعتی تاسیس کرد و با بیش از ۲۵ شرکت در زمینه ی تولید کفش با شرکای داخلی و خارجی مشارکت کرد.

رحیم ایروانی در سال ۱۳۴۳ شرکتی راه اندازی کرد و آن را به نام شرکت کانون مشاوره اقتصادی به منظور تربیت و پرورش ۲۲ کودک دو ماهه تا دوساله راه اندازی کرد تا در آینده نچندان دور این کودکان از مدیران بنگاه های تجاری و صنعتی او بشوند.

قرار بر این شد که این کودکان بعداز این که به سن ۱۸ سالگی رسیدند در انتخاب خود برای زندگی در جامعه خودمختار باشند و هیچ گونه اجباری وجود نداشته باشد و شرط اصلی شرکت این بود که این کودکان نسبت به تحصیلات و تمسک به دین اسلام و حسن اخلاق پایبند باشند و موازین شریعت اسلام زندگی کنند. رحیم ایروانی با اتفاق افتادن انقلاب در سال ۱۳۵۷ این کودکان را که آن زمان تقریبا ۱۴ تا ۱۶ سال سن داشتند با خود به خارج از کشور برد.

رحیم ایروانی علاوه بر این که فروشگاه های کفش کلی در سراسر کشور تاسیس کرد و قیمت ها را در سراسر کشور یکسان نمود توانست به کشورهای اروپای شرقی و شوروی نیز کفش صادر کند.

در این کارخانه طی ۳۰ سال کار بیش از ۱۰ هزار نفر مشغول به کار بودند و روزی خود را از این کارخانه به دست می آوردند.

شرکت کفش ملی پس از انقلاب مصادره شد و ملی شد و به دلیل ضعف مدیریای و واگذار نشدن آن به بخش خصوصی تقریبا ۴ ملیارد تومان زیان خالص داد.

ایروانی بعداز ۲۵ سال مصادره کارخانه با عوض شدن هر مدیر و روی کار آمدن مدیر جدید به او زنگ می زد و این پست را به او تبریک می گفت و او را تشویق می کرد تا شرکت را به خوبی مدیریت کند زیرا او تفکری داشت و می گفت که از این کارخانه هزاران نفر رزق و روزی پیدا می کند و زندگی آن ها وابسته به این شرکت است.

رحیم ایروانی با آمدن انقلاب به صورت اجباری به آمریکا مهاجرت کرد و از همان ابتدا در بوستون امریکا کارخانه کفش و چرم سازی را تاسیس کردو سپس کارخانه کفش استاندارت را در قاهره به بهره برداری رساند.

رحیم ایروانی در ۱۲ بهمن سال ۱۳۸۴ بعداز پایان یک روز کاری ار فانی را وداع گفت. اکنون فروشگاه های کفش ملی به عرصه تولیدات صنایع کوچک و دیگر کارخانه ها تبدیل شده است.