همتی و دستان خالی از دستاورد!

✍️ مهدی الیاسی

در حالیکه در سال نخست ریاست عبدالناصر همتی بر بانک مرکزی به نظر میرسید او دستاورد‌هایی داشته و در تثبیت نرخ ارز موفق بوده است، حالا وضعیت بازار ارز آشفته‌تر از همیشه است. اگر در دوران ریاست، ولی الله سیف قیمت دلار ظرف ۵ سال ۳ برابر شد، در دوران ریاست عبدالناصر همتی دلار ظرف ۲ سال همین مسیر را پیموده و از ۱۰ هزار تومان به ۳۰ هزار تومان رسیده است و احتمالا این روند ادامه دارد. همتی هم مانند سلف خود در حفظ استقلال بانک مرکزی موفق نبوده و رویه نادرست چاپ پول و افزایش پایه پولی را ادامه داده است، امری که از عوامل اصلی مشکلات اقتصادی کشور از جمله تورم فزاینده است.

عبدالناصر و دستان خالی از دستاورد!

دو روز پیش بود که خبر استعفای عبدالناصر همتی در فضای مجازی و گروههای تلگرامی پیچید. برخی افراد و همچنین گروههای تلگرامی به صورت قطعی از استعفای همتی خبر میدادند و مدعی بودند این خبر به زودی اعلام رسمی میشود.اما سرانجام پایگاه خبری ایبِنا، رسانه بانکی منتسب به پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی این خبر را تکذیب کرد.

دستاورد‌های برباد رفته!

همتی در مرداد ماه سال ۱۳۹۷ در حالی جایگزین، ولی الله سیف شد که بازار دلار وضعیتی آشفته پیدا کرده بود. سیف در ابتدای آغاز به کارش دلار را در کانال ۳ هزار تومان تحویل گرفت و در مرداد ماه ۹۷ با قیمتی بیش از ۳ برابر و در کانال ۱۰ هزار تومان به همتی تحویل داد.

همتی از سوی دیگر در موضوع دلار ۴۲۰۰ تومانی نیز متهم به کوتاهی و تسلیم شدن به نظرات غیرکاشناسی خارج از بانک مرکزی بود. در حالی که به لحاظ قواعد اقتصادی و اصول سیاستهای پولی و ارزی، بدیهی بود که دلار ۴۲۰۰ تومانی تصمیمی نادرست و محکوم به شکست است، اما سیف زیر بار این تصمیم رفت و اجرای آن توسط بانک مرکزی را پذیرفت.

دلار ۴۲۰۰ تومانی نزدیک به ۳۵ میلیارد دلار از منابع ارزی کشور را در شرایط تحریم، بر باد داد. بانک مرکزی در حالی به اجرای این تصمیم غیرکارشناسی تن داد که، سیف در توضیح این رفتار در گفت‌وگویی در تیر ماه امسال با خبرگزاری فارس اظهار داشت: از دستور رییس جمهوری تبعیت میکردم!

پس از پایان کار سیف در بانک مرکزی تعدادی از معاونان و مدیران وی در بانک مرکزی به دلیل فساد ارزی بازداشت شدند و خود وی نیز ممنوع الخروج شد. پاسخ سیف به اتهامات مطروحه این است که آلت فعل بوده و صرفا از دستورات دولت و شخص رییس جمهوری، پیروی می‌کرده است!

خبر استعفای عبدالناصر همتی و سپس تکذیب آن، بهانه‌ای برای توجه بیشتر به کارنامه عبدالناصر همتی را فراهم کرده است. به نظر میرسد همتی نیز در دو سال گذشته پای در مسیر سیف نهاده است ودستاورد‌های ابتدایی‌اش در حال از دست رفتن است.

همتی دلار را در کانال ۱۰ هزار تومان تحویل گرفت و حدودا تا یکسال ابتدایی فعالیتش، موفق به ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز شد، اما در سال دوم فعالیت و به خصوص در ماههای اخیر این دستاورد از بین رفته است. اگر سیف در طی ۵ سال دلار را با ۳ برابر افزایش قیمت به همتی تحویل داد، اکنون در دوران همتی و تنها پس از گذشت ۲ سال از آغاز به کار او، قیمت دلار ۳ برابر شده است و از ۱۰ هزار تومان به بیش از ۳۰ هزار تومان رسیده است! روند و نمودار رشد قیمت دلار نیز گویای آن است که تا دلار ۵۰ هزار تومانی فاصله چندانی نداریم! در واقع توانایی ثبات بخشی به بازار ارز، نخستین دستاورد همتی بود که در ماههای ابتدایی آغاز به کارش مطرح میشد و اینک بر باد رفته است!

سیف خود پذیرفته است که با بسیاری از دستورات به بانک مرکزی به لحاظ کارشناسی، مخالف بوده، اما در نهایت در دستورات رییس جمهوری، تبعیت میکرده است. به نظر میرسد همتی به لحاظ اولویت دادن به استقلال بانک مرکزی نیز فاقد دستاورد است و در همان مسیری در حال حرکت است که پیش از او سیف پیموده بود. در سال ۱۳۹۸ رشد نقدینگی به بیش از ۳۱ درصد رسید و رشد پول پر قدرت نزدیک به ۵۰ درصد بود. چاپخانه بانک مرکزی به صورت سه شیفت به چاپ پول مشغول بود و همتی در این بخش نیز به جای ایستادگی بر استقلال بانک مرکزی و مخالفت با دستورات غیرکارشناسی در خصوص چاپ پول، گویا به مانند سیف، ترجیح داد از دستورات رییس جمهوری تبعیت کند نه از قواعد علمی درسیاستگذاری پولی!

همین عدم ایستادگی و پذیرش دستورات غیر کارشناسی دولت توسط همتی در بانک مرکزی موجب شده، دو دستاورد د ابتدایی وی در که سال نخست فعالیت‌اش توسط رسانه‌های نزدیک به بانک مرکزی، بسیار بر آن تاکید میشد، از بین برود. از یک سو ثبات در بازار ارز از بین رفته است و از سوی دیگر به دلیل عدم ایستادگی بانک مرکزی در مقابل رشد نقدینگی، اقتصاد ایران بیش از پیش در وضعیت تورمی قرار دارد./دیدار نیوز