چرا کاسبان تحریم با احیای برجام مخالفند؟

✍️ جعفر محمدی

پول عجیبی که برای «دور زدن تحریم‌ها» هدر رفت مساوی است با هزینه ساخت ۲۶۶ برج خلیفه یا اعطای سه میلیارد تومان به خانواده‌های فقیر ایران

کاسبان تحریم از این ثروت نجومی دل نمی‌کنند

بدیهی است که اینان هرگز نمی‌گویند: «ما چون منافع‌امان به خطر می‌افتد با برجام و لغو تحریم‌ها مخالفیم»؛ آن‌ها باید سکه‌ای ضرب کنند که خریدار داشته باشد؛ مثلاً باید پشت مفاهیم ارزشی پنهان شوند و بگویند مذاکرات عزت و شرف ما را از بین برد؛ چون مذاکره‌کنندگان ما خائن و نادان هستند، انقلاب را بر باد دادند، خون شهدا را پایمال کردند، آن‌ها خودفروخته‌اند و … .

چرا عده‌ای به تازگی دوباره دلواپس شده و با احیای برجام مخالف‌اند؟

سعی می‌کنم علتش را ساده و مستند به عدد و رقم توضیح دهم: وقتی تحریم نباشیم، روند تجارتمان با دنیا عادی است؛ یعنی شما به عنوان یک تاجر می‌توانید هر چه را که نیاز هست از بازار آزاد و رقابتی جهان با «مناسب‌ترین قیمت» بخرید و وارد کنید.

اما وقتی تحریم باشیم، دیگر نمی‌توانید مایحتاج کشور را با مناسب‌ترین قیمت وارد کنید، بلکه مجبور می‌شوید به «ممکن‌ترین شکل» وارد کنید. این‌جا دیگر شما نیستید که بین فروشندگان مختلف، بهترین را انتخاب کنید؛ باید ببینید چه کسی حاضر می‌شود آن را به شما بفروشد. تازه آن فروشندگان معدود هم، تمایلی ندارند به‌طور علنی و رسمی به شما کالا بفروشند!

این‌جاست که پدیده‌ای مطرح می‌شود به نام «دور زدن تحریم‌ها» یعنی اگر تا دیروز مثل آدمی‌زاد می‌رفتید و از فروشنده‌ای مثلاً در آلمان خرید می‌کردید، الآن باید از فروشندگان واسط و حتی خریداران واسط استفاده کنید، شرکت‌های صوری در این کشور و آن کشور تاسیس کنید و کالای مورد نیاز را به عنوان تاجری از لیتوانی بخرید، به شرکت صوری‌اتان در ترکیه بفروشید و از آن‌جا به امارات بفرستید و نهایتاً از طریق لنج به بندرعباس بیاورید!

مجبورید به کلی آدم خارجی و داخلی باج بدهید و گاه ناگزیر شوید اعتماد کنید و کل سرمایه‌اتان را در معرض ریسک قرار دهید. وقتی کالایی را این‌گونه می‌خرید، آن کالا از خدمات نصب (در تاسیسات صنعتی) و گارانتی هم محروم می‌شود.

خلاصه آن‌که ورود به بازی دور زدن تحریم‌ها، دیگر کار یک تاجر عادی نیست. کار کسانی است که به منابع ده‌ها میلیارد دلاری کشور دسترسی دارند و می‌توانند با این پول درشت، ریسک کنند؛ چرا که هزینه این ریسک را خودشان نمی‌دهند و از کیسه ملت می‌رود!

برآوردها حاکی است در دو دولت احمدی‌نژاد و روحانی، حدود ۴۰۰ میلیارد دلار صرف دور زدن تحریم‌ها شده است!

این ۴۰۰ میلیارد دلار به جیب چه کسانی رفته است؟ به جیب آن‌ها که در کار دور زدن تحریم‌ها هستند و شرکای خارجی‌اشان. بابک زنجانی، فقط نوک قله این ماجراست که قصه‌اش از پرده برون افتاد و خود به حبس رفت. او تنها حدود دو میلیارد دلار از این ۴۰۰ میلیارد دلار را به جیب زده بود!

برای تبیین بزرگی این عدد کافی است بدانید گران‌ترین سازه‌ای که بشر ساخته، ایستگاه فضایی بین‌المللی است که ۱۶۰ میلیارد دلار برای ساخت و نگهداری آن در دو دهه هزینه شده است و آن‌قدر این عدد بزرگ است که ۱۵ کشور ثروتمند جهان طی سال‌ها آن را تامین کرده‌اند؛ کل بودجه سالیانه مالزی با آن همه رونق اقتصادی ۸۰ میلیارد دلار است؛ تونل مانش بزرگ‌ترین پروژه عمرانی تاریخ اروپا که دو کشور فرانسه و بریتانیا را از زیر دریا به هم وصل می‌کند و اتومبیل و کامیون و قطار در آن تردد می‌کنند، هشت میلیارد دلار هزینه داشته است و برج خلیفه که به عنوان بلندترین برج کره زمین، نماد امارات متحده عربی است، با ۱.۵ میلیارد دلار واستادیوم عظیم ویمبلی انگلیس هم باهزینه ۱.۲ میلیارد دلار ساخته شده است!

با این اوصاف، با پولی که ازجیب ملت ایران صرف دور زدن تحریم‌ها شد و در واقع هدر رفت، می‌شد بیش از دو ایستگاه بین‌المللی فضایی ساخت یا پنج سال تمام خرج کل مالزی را داد یا ۵۰ ابرپروژه در حد تونل مانش اجرا کرد یا ۲۶۶ برج مانند بلندترین برج دنیا ساخت و یا ۳۳۳ استادیوم در حد و قواره ویمبلی احداث کرد!

این رقم، آن‌قدر عجیب و غریب و فضایی است که اگر (به فرض) می‌خواستند به همه خانواده‌های دو دهک پایین جامعه که فقیرترین افراد هستند، نقداً کمک کنند، به هر خانواده پنج نفری حدود سه میلیارد تومان می‌رسید؛ آیا با این پول، نمی‌شد یک بار برای همیشه فقرزدایی کرد؟

اما قصه این است که دل کندن از چنین پول هنگفتی به‌راحتی میسر نیست؛ خاصه آن‌که کاسبان تحریم، زندگی و نقشه راه آینده‌اشان را بر همین مبنا بسته‌اند و خرجشان زیاد شده است. اگر اینان با احیای برجام و لغو تحریم‌ها مخالفت نکنند و هر روز مانعی جدید نتراشند جای تعجب است!