چوب لای چرخ کامیون‌ها؛ ۲ هزار کامیون اروپایی که در گمرک خاک می‌خورند

پایگاه خبری / تحلیلی نگامخرداد ماه سال ۹۹ بود که خبر خوش نام نویسی برای کامیون‌های وارداتی سه ساله ساخت اروپایی منتشر شد، این در حالی بود که سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای برای ثبت نام این کامیون‌ها شرایط بسیار ویژه‌ای را تعیین کرده بود.

به گزارش سایت دیده بان ایران؛ خرداد ماه سال ۹۹ بود که خبر خوش نام نویسی برای کامیون‌های وارداتی سه ساله ساخت اروپایی منتشر شد، این در حالی بود که سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای برای ثبت نام این کامیون‌ها شرایط بسیار ویژه‌ای را تعیین کرده بود.

براساس این گزارش در این طرح نوسازی ۴ گروه می‌توانستند در طرح خودرو‌های وارداتی سه ساله اروپایی ثبت نام کنند که عبارت است از چهار گروه تولید کنندگان داخلی ناوگان با سهمیه ۱۰۰۰ دستگاه برای هر یک، شرکت‌های حمل‌ونقل بزرگ مقیاس با مجوز واردات ۱۰۰ دستگاه کامیون برای هر شرکت، شرکت‌های وارد کننده دارای مجوز از وزارت «صمت» با سهمیه ۱۰ دستگاه برای هر شرکت و مالکان حقیقی و حقوقی کامیون‌های فرسوده واجد شرایط و متقاضی واردات که می‌توانستند در این طرح مشارکت کنند.

بر این اساس خودرو‌هایی که در قالب این طرح وارد می‌شوند، حتما باید خدمات پس از فروش آن‌ها در کشور مد نظر قرار گیرد و در خصوص منشاء ارز نیز تائیدیه بانک مرکزی الزامی است. اما به نظر می‌رسد بعد از گذشت ۱۳ ماه، هنوز اجرای این طرح به صورت کامل به مرحله اجرایی نرسیده است.

براساس این گزارش از ۵ هزار دستگاه کامیون وارداتی سه ساله اروپایی تعداد تعداد ۲ هزار و ۳۱ دستگاه ثبت سفارش شده که از این میان تعداد ۲۰۰ دستگاه ترخیص شده است.

البته ماجرای ترخیص کامیون‌های سه ساله اروپایی این روز‌ها باعث ایجاد اختلاف بین گمرک و وزارت راه و شهرسازی شده به طوری که محمد اسلامی وزیر راه و شهرسازی درباره قانون واردات کامیون‌های دست دوم ۳ سال ساخت، چندی پیش اعلام کرد که امیدوار هستیم که دستگاه‌های مربوطه اجازه دهند ترخیص یک هزار و ۵۰۰ کامیونی که یک سال است در گمرک هستند، بیش از این تاخیر نداشته باشد و مردم طبق اختیار قانونی که به قانون‌گذار اعطا شده، بتوانند این کامیون‌ها را ترخیص و از آن‌ها استفاده کنند.

کامیون‌های دست دوم اروپایی بدون ثبت سفارش

این در حالی است که مهرداد جمال ارونقی معاون فنی گمرک با یادآوری اینکه یک سری شرایط مربوط به واردکنندگان را وزارت راه و شهرسازی از طریق وزارت صمت به گمرک ابلاغ کرده است، گفت: در تاریخ ۱۵ مهرماه ۱۳۹۹ مجددا صورت جلساتی به گمرک ابلاغ شده و کامیون‌هایی تحت ردیف تعرفه‌های مشخص از محل مصوبه مجوز ورود گرفتند و گمرک موظف است همه موارد را چک و کنترل کند و شرایط ترخیص کالا را فراهم کند.

ارونقی گفت: این در حالی بود که در تاریخ ۲۴ آبان ۹۹ مجددا اشاره شده که صرفا واردات کِشنده تحت تعرفه مشخص و کامیون‌های ۱۰ تن به بالاتر به استناد بند یک تعاریف فلان قابلیت ترخیص را خواهد داشت که این بخشنامه به گمرک ابلاغ شده و ما موظف به اجرای آن هستیم. ۱۶ آذرماه سال ۹۹ بخشنامه دیگری از طریق سازمان راهداری به گمرک ابلاغ شده که ترخیص کامیون‌های وارداتی پس از اخذ ثبت سفارش تا اسقاط کردن حداقل یک دستگاه کامیون فرسوده با تائیدیه مکتوب سازمان مذکور مبنی بر اسقاط کامیون توسط واردکننده صورت بگیرد و گمرک باید کنترل‌های لازم را در این باره انجام دهد.

او اضافه کرد:‌ در تاریخ ۲ دی ماه سال گذشته سازمان حفاظت محیط زیست با مدیر نوسازی و برنامه‌ریزی ناوگان حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای مکاتبه‌ای انجام داد و اعلام کرد که ترخیص کامیون‌ها از گمرک منوط به بازرسی فیزیکی و صدور تائیدیه زیست محیطی از جانب این سازمان است و ضروری است پس از انجام ثبت سفارش و قبل از ترخیص خودرو‌ها استعلام مربوطه از سازمان محیط زیست انجام شود.

این مقام مسئول با بیان اینکه بر اساس این بخشنامه مجوز صادره تنها به منزله مجوز ثبت سفارش خودرو بوده و بابت ترخیص کامیون‌ها هم باید مجوز ثانویه از محیط زیست اخذ شود، اظهار کرد: در تاریخ سوم اسفند ۹۹ مجددا بخشنامه دیگری ابلاغ شده که شرط ترخیص کامیون‌های وارداتی از محل ثبت سفارش صرفا با سال ساخت ۲۰۱۷ میلادی استعلام و اخذ نظر از سازمان محیط زیست الزامی است. لزوم تائید منشاء ارز قبل از ترخیص کامیون‌های مورد نیاز مورد تاکید است که کنترل این موضوع هم به گمرک جمهوری اسلامی ایران تفویض شده است.

او با یادآوری اینکه ۱۰ اسفند ۹۹ آخرین بخشنامه درباره کامیون‌های دست دوم اروپایی به گمرک ابلاغ شد، تصریح کرد: در این بخشنامه اعلام شده که واردات کامیون‌های دست دوم منوط به وجود خدمات پس از فروش در کشور است. همچنین تاکید شده که کامیون‌ها با نشان تجاری کشور‌های اروپایی، ژاپن و کره جنوبی مجوز واردات دارند.

معاون فنی و امور گمرکی گمرک در ادامه با اشاره به اینکه تمامی این موارد از سوی وزارت راه و شهرسازی به گمرک تکلیف شده است، گفت: قبل از ترخیص کالا باید این موارد مورد بررسی قرار بگیرند.

ارونقی با بیان اینکه بدوا در خصوص ثبت سفارش کامیون‌ها وزارت صمت اقدام می‌کرد و پیش نویسی از سوی گمرک تدوین و در اختیار وزیر راه و شهرسازی قرار می‌گرفت، اضافه کرد: بر این اساس قرار شد تمامی فرآیند ابتدا تا انتهای واردات کامیون به وزارت راه و شهرسازی تفویض شود که مورد موافقت رئیس‌جمهور قرار گرفت و کلا فرآیند مذکور به این وزارتخانه تفویض شده است.

او با اشاره به اینکه درباره واردات کامیون تقریبا هر ماه یک بخشنامه داشته‌ایم، افزود: در این بخشنامه‌ها تاکید شده که گمرک بررسی‌های لازم را انجام دهد. در ارزیابی فیزیکی کامیون‌ها توسط گمرک یک روزه انجام می‌شود، اما اگر فرض کنیم سه روز زمان می‌برد و ارزش‌گذاری کامیون‌ها هم طی یک فرآیند انجام می‌شود، این کار مستلزم ارائه فهرست قیمت از مبداء است؛ در این رابطه به دلیل تحریم‌ها گمرک با استفاده از سوابق ارزش کالا را تعیین کرده است. تمامی نامه‌هایی که درباره ارزش کامیون‌ها به گمرک واصل شده ظرف کمتر از یک هفته پاسخ داده شده است.

این مقام مسئول تاکید کرد:‌ بنابراین کل فرآیند ارزیابی و تشریفات گمرکی حداکثر یک هفته انجام می‌شود و مجوز سایر سازمان‌هاست که ترخیص کامیون‌ها را تسریع می‌کند. بنده صراحتا می‌گویم اگر وزارت راه و شهرسازی با توجه به اختیاراتی که دارد بدون اخذ مجوز‌های قانونی، مجوز ترخیص کامیون‌ها را بدهد، گمرک تمام کامیون‌ها را ظرف حداکثر ۴۸ ساعت ترخیص می‌کند و در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار می‌دهد.

معاون فنی و امور گمرکی گمرک با بیان اینکه هیچ سازمانی در بحث واردات کامیون‌های دست دوم به اندازه گمرک با وزارت راه و شهرسازی همکاری نکرده است، اظهار کرد: هیچ سازمانی پیش نویس مصوبه‌ای که اختیار برای وزارت راه بگیرد که تعیین تکلیف کننده ثبت سفارش کالا باشد را به دولت ارائه نداده و فقط گمرک بوده که به دلیل عدم رسوب کالا این کار را انجام داده است.

ارونقی با اشاره به اینکه گفته می‌شود کالا در گمرک مانده است، اضافه کرد:‌ هنوز کالایی به گمرک اظهار نشده است. کالا در انبار مناطق ویژه، مناطق آزاد یا انبار تحویل گیرنده است، متاسفانه عوام گمرک را مقصر می‌دانند و می‌گویند کالای ما در گمرک مانده است. به نظر می‌رسد تلقی وزیر راه و شهرسازی این است که کالا چه به گمرک اظهار شده باشد چه نشده باشد منظور این بوده که سازمان‌های دیگر در این فرآیند تاثیرگذار بوده‌اند. در غیر این صورت باید به صراحت اعلام کند که گمرک مقصر است. در این صورت نیز باید پرسیده شود که گمرک چه مسئولیتی بر عهده داشته که آن را انجام نداده یا چه کارشکنی در رابطه با واردات کامیون‌های دست دوم، مرتکب شده است.

او ادامه داد:‌ مورد دیگر ورود این کامیون‌هاست که عمدتا از مرز بازرگان صورت گرفته است. علی رغم اینکه گمرک طبق مصوبه صریح هیئت وزیران نمی‌تواند اجازه ادامه مسیر این کامیون‌ها را بدون ثبت سفارش بدهد، اما پیشنهاد به وزارت صمت داده به دلیل رسوب کامیون‌ها در مرز‌های غربی کشور اجازه داده شود تا کامیون‌ها بدون ثبت سفارش ادامه مسیر بدهند و به گمرکات داخلی برسند و آنجا دپو شوند و صاحبان کالا تشریفات قانونی را انجام دهند. این پیشنهاد مورد موافقت وزارت صمت قرار گرفته و اکثر کامیون‌ها بدون ثبت سفارش وارد گمرکات شده‌اند.

این مقام مسئول یادآور شد: اگر گمرک این کار را انجام نمی‌داد تمامی ۱۵۰۰ کامیون باید آن سمت مرز کشور می‌ماند و مشمول هزینه‌های مربوط به دِمُراژ می‌شدند. اجازه ندادیم این هزینه‌ها به صاحبان کالا تحمیل شود. اگر کامیون در آن طرف مرز می‌ماند ۳ سال ساخت خود را از دست می‌داد و طبق قانون، گمرک نمی‌توانست مجوز واردات آن‌ها را صادر کند.