گسترش فلاکت زیر سایه وعده‌های توخالی: گرانی نان و کمیاب شدن اسکلت مرغ

پایگاه خبری / تحلیلی نگامبا وجود اینکه حسن روحانی و تیم اقتصادی او مدعی مدیریت خوب اقتصاد کشور در دوران تحریم هستند اما بار اصلی و سنگین رکود تورمی ناشی از عملکرد اقتصادی دولت و کاهش درآمدهای ارزی بر اقشار ضعیف و متوسط تحمیل شده است.

به نوشته کیهان لندن، در روزهای گذشته قیمت نان در بسیاری از نانوایی‌ها با افزایش ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ تومانی روبرو شد. مقامات دولتی معتقدند این افزایش غیرقانونی است اما نانوایان معتقدند از مدت‌ها پیش باید نرخ نان افزایش می‌یافت.

در همین حال خبرهایی درباره کاهش خرید تضمینی گندم از سوی دولت منتشر شده که یکی از آثار آن در ماه‌های آینده کمبود آرد به نرخ دولتی و در نتیجه افزایش قیمت نان خواهد بود.

عطاءالله هاشمی رئیس بنیاد ملی گندمکاران ایران در این رابطه گفته که «بنا بر آمار میزان خرید تضمینی گندم ناشی از تاثیر کم بارشی بر مزارع دیم و تاخیر در پرداخت مطالبات نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲ درصد افت داشته است.»

عطاءالله هاشمی در همین حال گفته که «افزایش قیمت نان تخلف ۱۰۰ درصدی واحدهای نانوایی است و نمی‌دانیم سازمان حمایت کجاست که در زمان قیمت گذاری محصولات کشاورزی به بهانه حمایت از مصرف کننده واکنش نشان می‌دهد.»

رئیس بنیاد ملی گندمکاران ایران مدعی شده که قیمت آرد در ماه‌های گذشته تغییر نکرده و افزایش قیمت نان به دلیل عدم نظارت دولت بر بازار رخ داده است: «با وجود آنکه قیمت آرد تحویلی به نانوایی‌ها نسبت به ماه‌های اخیر تفاوتی نداشته است، از این رو گرانی نان تخلف آشکار و اجحاف در حق مصرف کننده است که در سایه بی نظارتی سازمان‌ حمایت اتفاق می‌افتد.»

انوشیروان محسنی بندپی استاندار تهران نیز روز پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۰ اعلام کرده که هنوز هیچ تصمیمی برای افزایش نرخ نان اتخاذ نشده است. او افزوده که افزایش قیمت نان تخلف از ضوابط قانونی است و تعزیرات برخورد خواهد کرد.

اینهمه در حالیست که برخی گزارش‌ها از کمبود توزیع آرد با نرخ دولتی در نانوایی‌ها و افزایش هزینه نانوایی‌ها به دلیل خرید نان با قیمت آزاد خبر می‌دهند.

وبسایت شهرآرا در گزارشی اعلام کرده که افزایش قیمت آرد آزاد و به دنبال آن افزایش خرید از بازار آزاد به پایین آمدن کیفیت، کوچک شدن و گران شدن نان منجر شده است.

بر اساس این گزارش برخی نانوایی‌ها همچنان مشکل آرد دارند و برای تأمین بقیه آرد خودشان باید آن را از بازار آزاد با دوسه برابر قیمت بخرند. زمانی هم که آرد را با قیمت بالاتر بخرند، نمی‌توانند قیمت رسمی نان را رعایت کنند. بسیاری از واحد‌های یارانه‌ای و نیمه یارانه‌ای تقاضا می‌کنند سهمیه بیشتری برای پخت به آنان تعلق گیرد و برخی واحد‌های آزاد در استان اصلا آرد ندارند. یعنی واحد صنفی پروانه کسب دارد، اما به این واحد آرد تعلق نگرفته است. آبان سال ۱۳۹۸، پس از ۵ سال، نرخ گذاری نان برای بخش دولتی دوباره انجام شد.

همچنین در سال ۱۳۹۹ با وجود تورم موجود و اینکه مایه خمیر ۱۰۰ درصد افزایش قیمت داشت و از ابتدای فروردین با ۳۰ درصد نرخ بیمه تأمین اجتماعی افزایش پیدا کرد، باید این افزایش قیمت انجام می‌شد، ولی این اتفاق نیفتاد.

بیژن نوروز مقدم رئیس اتحادیه نانوایان سنتی اوایل اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۰ گفته بود که «آخرین تغییر رسمی قیمت نان در آبان ۹۸ رخ داد و در این مدت، نهاده‌های تولید نان به‌ویژه دستمزد نیروی کار، حامل‌های انرژی، حمل‌ونقل، افزودنی‌ها و اجاره‌بهای نانوایی دچار تغییرات جدی شدند.»

به گفته بیژن نوروز مقدم «در حال‌ حاضر قیمت نان چندنرخی است. به‌عنوان مثال یک نانوایی لواش ممکن است نان را به همان قیمت مصوب گذشته یعنی ۳۰۰ تومان عرضه کند و واحد دیگری نان لواش را به ۴۰۰ و واحد سوم ۴۵۰ تومان عرضه کند. در مورد نان بربری و سایر نان‌ها هم همین وضعیت حاکم است، مثلا ممکن است یک واحد نان بربری را به قیمت هزار تومان عرضه کند و واحد دیگری ۲‌ هزار تومان یا ۲ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه کند. شرایط طوری است که اکثر نانوایی‌ها به‌صورت غیررسمی افزایش قیمت نان را اعمال کرده‌اند و هر نانوایی بر اساس آنالیز هزینه‌های خود، قیمتی را برای نان تعیین کرده است.»

بحران در بازار نان و افزایش مشکلات نانوایی‌ها در حالی رخ داده که نان قوت غالب مردم ایران و از جمله کالاهای استراتژیک است. دولت روحانی برخلاف ادعاهایی که داد حتا در مدیریت بازار کالاهای استراتژیک هم ناکام بوده است.

در پی گرانی مواد غذایی سفره‌های مردم در سال‌های گذشته تا یک سوم کوچکتر شده است. این در حالیست که حتا موادی که به مرور جایگزین مواد غذایی گران‌ شده هم یکی پس از دیگری نایاب و کمیاب و یا گران می‌شوند.

برای نمونه پس از گرانی گوشت قرمز در دو سال گذشته بسیاری از خانوارها مصرف حبوبات را افزایش داده و انواع آن را جایگزین سهم گوشت در سبد مصرفی خود کردند.

با اینهمه حبوبات نیز با افزایش قیمت روبرو شد بطوری که بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت قیمت انواع حبوبات در کنار میوه، برنج و روغن طی سال گذشته دو برابر شده است. بر اساس این گزارش در سال ۹۹ قیمت نخود ۱۱۵.۵ درصد، لپه ۱۱۴.۱ درصد و عدس ۱۲۷.۲ درصد افزایش یافت.

همچنین با گران شدن مرغ، خانوارهای کم‌درآمد اسکلت مرغ، پای مرغ و پوست مرغ را جایگزین گوشت مرغ کردند. اکنون وبسایت تجارت نیوز گزارش داده که اسکلت مرغ کمیاب شده است.

بر اساس این گزارش فروشندگان تهرانی می‌گویند که دل و جگر و سنگدان، بال و پا و حتی اسکلت مرغ کمیاب شده است. این در حالیست که مشتریان این اقلام زیاد هستند و با افزایش تورم تقاضا برای ضایعات مرغ بیشتر شده است.

مهدی یوسف‌‌خانی رئیس اتحادیه فروشندگان پرنده و ماهی تهران با تأیید این خبر گفته که «تولید و عرضه مرغ کم شده و همین مسئله قطعه‌بندی مرغ را کم کرده است. ضمن اینکه در مقاطعی نیز دولت دستور ممنوعیت قطعه‌بندی مرغ را صادر کرد و زمانی که قطعه‌بندی مرغ کم شود، اسکلت مرغ هم در بازار کمیاب می‌شود.»

مهدی یوسف‌‌خانی همچنین اشاره کرده که افزایش تقاضا برای این اقلام نیز در کمبود ضایعات مرغ بی‌تأثیر نیست و «جوجه و فیله مرغ گران شده و همین مسئله باعث شده مصرف جوجه و فیله کمتر و تقاضا برای اسکلت و سنگدان مرغ رو به افزایش باشد.»