۳۰۰ هزار میلیارد تومان رانت یا یارانه دلار ۴۲۰۰ تومانی؟!

پایگاه خبری / تحلیلی نگام_ عبداللهی کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس می‌گوید، اگر متوسط نرخ ارز در سامانه نیما در سال ۹۷ (۹۰۰۰ تومان)، سال ۹۸ (۱۱۷۰۰ تومان ) و سال ۹۹ (۲۱۰۰۰ تومان ) لحاظ شود به ازای واردات ۱۴ میلیارد دلار کالای اساسی در سال اول آغاز سیاست ارز ۴۲۰۰، ۱۵.۴ میلیارد دلار در سال دوم و ۶.۵ میلیارد دلار در سال سوم در عمل ۳۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه ارزی پرداخت شده است.


وب سایت اقتصاد ۲۴ در گزارشی می‌نویسد که با توجه به اینکه اطلاعات دقییق درباره اینکه گیرندگان دلار ۴۲۰۰ تومانی چقدر کالا وارد کرده و با چه قیمتی دربازار فروخته اند وجود ندارد و می‌توان گفت این ۳۰۰ هزار میلیارد تومان مستعد رفتارهای رانت‌جویانه و فاسد نیز بوده است.


در این گزارش به نقل از گزارش خبرگزاری فارس آمده است که بانک مرکزی درحالی اعلام کرده، ۹.۲ میلیارد دلار برای کالاهای اساسی از ابتدای امسال تخصیص داده که میزان ارز لازم این اقلام از سوی ستاد اقتصادی ۸ میلیارد دلار تعیین شده بود.


به گفته رئیس کل بانک مرکزی علیرغم مشکلات ناشی از تأثیر شیوع ویروس کرونا درامور تجاری و تأمین ارز در ابتدای سال، بانک مرکزی و صادرکنندگان تاکنون ۳۲ میلیارد دلار برای واردات کشور تأمین ارز کرده‌اند. تأمین ارز از طریق سامانه نیما توسط صادرکنندگان به خوبی در حال انجام است و طی بهمن ماه روزانه به طور میانگین بیش از ۸۰ میلیون دلار معامله شده است. این درحالی است که عرضه روزانه ارز در سامانه نیما به طور میانگین معمولا بیش از دوبرابر معاملات روزانه ارز است. بر این اساس از ابتدای سال جاری ۹.۲ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی، نهاده‌های کشاورزی دارو و تجهیزات پزشکی تأمین شده است.

نکته جالب توجه اینکه بارها از سوی مسئولان دولتی اعلام شده بود برای سال جاری مقرر شده است، سر جمع ۸ میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی تخصیص داده شود.البته با مصوبه تلفیق، این رقم عینا برای سال ۱۴۰۰ نیز تکرار خواهد شد. در سنوات گذشته میزان تخصیص ارز ترجیحی تا ۱۳ الی ۱۴ میلیارد دلار نیز عنوان شده بود که حالا به خاطر کاهش اقلام موجود در فهرست ارز کالاهای اساسی این رقم کاهش یافته است.


لازم به ذکر است، کل میزان ارز تخصیص یافته به کالاهای اساسی به‌علاوه دارو و کالاهای پزشکی در سال ۹۸ بالغ بر ۱۵ میلیارد دلار بوده که ارزش واردات «ذرت، جو، سویا، روغن و دانه روغنی به‌علاوه دارو و کالاهای پزشکی» با ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال گذشته، مجموعا حدود ۸ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.


چند ماه قبل اعلام شد،‌ قرار بود که رقم ارز اختصاص یافته به این کالاها از ۱۵ میلیارد دلار در سال ۹۸ با کاهشی ۳۰ درصدی، به ۱۰.۵ میلیارد دلار در سال‌جاری برسد. هرچند برخی خبرها حاکی از این بود که دولت تصمیم دارد تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال‌جاری را از ۱۰.۵ به ۸ میلیارد دلار کاهش دهد.


نکته جالب توجه اینکه بر اساس اعلام رسمی وبسایت بانک مرکزی، ‌در سال جاری بنا به مصوبه ستاد اقتصادی دولت، ۸ میلیارد دلار ارز با نرخ ۴۲۰۰ تومان به منظور تامین کالاهای اساسی به تفکیک ۵.۵ میلیارد دلار برای اقلام کالای اساسی (ذرت، دانه روغنی، روغن خام، کنجاله، جو و گندم) و ۱.۵ میلیارد دلار برای دارو و یک میلیارد دلار برای تجهیزات پزشکی در نظر گرفته شد.


با توجه به معیار تخصیص ۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای سال جاری با تخصیص و تامین ۹ میلیارد دلار اعلامی رئیس کل بانک مرکزی عملا یک میلیارد دلار بیش از هدف گذاری ارز ترجیحی تخصیص داده شده است.

البته این همه ماجرا نیست، در مهر ماه امسال نیز از سوی دبیر ستاد تنظیم بازار اعلام شد، برای سال جاری ۸.۹ میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰ تومانی تخصیص خواهد یافت. به گفته این مقام مسئول برای روغن و چهار نهاده دامی مجموعا ۶.۴ میلیارد دلار و برای دارو ۲.۵ میلیارد دلار ارز نیاز است.


همانطور که مشخص است میان آمار ارز ترجیحی مورد نیاز سال جاری طبق اعلام دبیر ستاد تنظیم بازار و ستاد اقتصادی تفاوت فاحشی وجود دارد. اما با استناد به اعلام ستاد تنظیم بازار نیز هم اکنون ۳۰۰ میلیون دلار مازاد بر هدف گذاری ارز ترجیحی تخصیص یافته است.

✍️ دیدگاه شما 🙏