جمهوری اسلامی، آری یا نه؟ / علی اصغر رمضان پور

در چند روز اخیر داشتم به مقایسه ماجرای رای مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا و رای مردم ایران به جمهوری اسلامی فکر می کردم. نظرسنجی ها نشان می دهد که تقریبا یک سوم کسانی که به خروج از اتحادیه اروپا رای داده بودند اکنون نظرشان تغییر کرده است. اما ظاهرا دیگر پشیمانی اثر ندارد و فعلا برای حداقل ده سال بریتانیایی ها باید با پیامد های تلخ این تصمیم ملی کنار بیایند. حتی احتمال این که اسکاتلند جدا شود بسیار زیاد است و به این ترتیب آینده واحد سیاسی ای به نام بریتانیا در نتیجه رای به کناره گرفتن از اتحادیه اروپا در مخاطره جدی قرار گرفته است.
اکنون بسیاری از ما هم از پیامدهای انقلابی که کردیم و رایی که به جمهوری اسلامی دادیم متاسفیم و به خود می گوییم کاش در این مسیر پا ننهاده بودیم. اما تفاوت آنچه در بریتانیا رخ داد و آنچه در ایران رخ داد در دو چیز است؛ یکی این که تحول در بریتانیا نه خشونت بار بود و نه به قیمت جان و زندگی میلیون ها نفر انسان بیگناه تمام شد. دوم این که فرآیند روبرو شدن با پیامدهای تلخ در زمانی صورت می گیرد که یک ساختار دموکراتیک امکان یافتن راه حل هایی برای جبران خطای رفته را فراهم می کند اما در ایران چنین امکانی وجود ندارد. همین دو تفاوت است که یاد آوری ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ را برای ما به یک خاطره تلخ تبدیل کرده است. این تلخی برای کسانی چون من که در آن روز درپای صندوق رای به عنوان ناظر ایستاده بودم تلخ تر است.
صندوق رایی که من ناظر آن بودم در یک مدرسه یهودی در محله عبیرآمیز در شیراز بود. غیر از من و یکی از دوستان که اکنون از نظریه پردازان جنبش اصلاح طلبی در ایران است یک ناظر یهودی هم بود. مدیران آن مدرسه برای ما چای درست می کرد و هیچ کس جدایی احساس نمی کرد و شهروند در جه دو یا سه نبود و بیشتر کسانی که رای می دادند از مسلمان یا یهودی بی حجاب بودند. هیچ کس چنین دورنمایی از جمهوری اسلامی آنچنان که بعدا رخ داد نداشت. به این ترتیب من می گویم همان طور که برای مردم اسکاتلند این فرصت باید باشد که دوباره رای بگیرند که در بریتانیا بمانند یا نه و برای مردم بریتانیا و انگلستان باید این حق باشد که اگر خواستند به اتحادیه اروپا برگردند، برای مردم ایران هم باید این حق رای باشد که پس از نزدیک به ۴۰ سال حق داشته باشند بر اساس تجربه رفته جمهوری اسلامی تصمیم بگیرند که آیا واقعا جمهوری اسلامی آری یا نه؟