تبلیغات در عصر  جدید، شکل و شمایل دیگری به خود گرفته است اما این روزها از دانش تبلیغات چه انتظاری می‌توانیم داشته باشیم؟ «جان وانامیکر» اسطوره فروشگاه‌های زنجیره‌ای بر این باور است: «مطمئن هستم نیمی از بودجه‌ تبلیغاتی به هدر می‌رود، اما نمی‌دانم کدام نیمه».  می‌توان در پاسخ به او گفت: بله، آن نیمه حقوق شهروندی است که در تبلیغات معمولا نادیده گرفته می‌شود.

برای نمونه، اگر به اتوبوس‌های بی‌آرتی نگاهی بیاندازیم، تمام حجم بدنه و پنجره‌های اتوبوس از تبلیغات رب‌گوجه فرنگی، لینا لوله‌ای، چی‌توز موتوری، ‌مزمز نمکی، مواد شوینده و غیره… پُر شده است؛ حتی سر جناب خان هم جلوی ورود حداقل نور به داخل کابین اتوبوس‌ها را گرفته است. آیا واقعا تبلیغات باید مخاطب خود را آزار دهد و به نوعی خاری در چشم‌هایش باشد؟

افرادی که سوار اتوبوس‌‌ها می‌شوند به شدت کلافه و سردرگم‌اند. نمای بیرون معلوم نیست و نمی‌توانند ایستگاه‌ها را تشخیص دهند. مدام از یکدیگر یا راننده درباره ایستگاهی که باید پیاده شوند، سوال می‌کنند، علاوه بر این چشم‌هایشان اذیت می‌شود و اعتراض‌‍شان علت نصب برچسب‌های تبلیغاتی روی شیشه‌هاست.

اتوبوس است یا زندان متحرک؟

خانمی ۵۵ ساله در اتوبوس به درنگ می‌گوید: «پوشاندن شیشه‌های اتوبوس با تبلیغات، بی‌احترامی به شهروندان است. متولیان این تبلیغات نمی‌خواهند مردم حتی در اتوبوس برای دقایقی آرامش و آسایش داشته باشند. برداشته‌اند شیشه‌ها را هم با تبلیغات نقاشی کرده‌اند تا برای درآمدشان، به ما آزار برسانند.»

شهربانو که یکی از مسافران همیشگی ایستگاه اتوبوس قدس است نیز به خبرنگار درنگ می‌گوید: «این چه نوع تبلیغی است که مردم را در اتوبوس اذیت می‌کند. اتوبوس‌ها را شبیه زندان کردند. این کار یعنی زیر پا گذاشتن حقوق شهروندی.»

 

این اتوبوس است یا زندان متحرک؟! … چرا باید مردم با این همه دغدغه روزانه گرفتار تصمیم غلط مدیرانی باشند که برای درآمدزایی حتی از شیشه‌های کوچک اتوبوس‌های عمومی هم نمی‌گذرند

این اتوبوس‌ها مردم را جابجا می‌کنند یا زندانیان شهر؟!

دانشجویی که هر روز با اتوبوس به دانشگاه می‌رود به درنگ می‌گوید: «احساس می‌کنم دچار ضعف بینایی شده‌ام. فکر می‌کنم چشمانم ضعیف شده‌اند از دست این اتوبوس‌های بدون نور و پنجره … پنجره‌ها را هم نمی‌توان باز کرد که بتوان نمای بیرون را تماشا کرد. این برچسب‌های تبلیغاتی کاملا فضای پنجره‌ها را گرفته و دید ما را کور کرده است. گاهی اوقات ترجیح می‌دهم پیاده‌روی کنم و سوار اتوبوس نشوم محیط اتوبوس برایم خفقان‌آور است. واقعا کسی از بیرون نگاه کند نمی‌داند این اتوبوس‌ها مردم را جابجا می‌کنند یا زندانیان شهر را؟!»

حس آدم‌ربایی داریم!

ماهان یکی دیگر از شهروندان تهرانی که در ایستگاه بی‌آرتی میدان ولیعصر منتظر ایستاده است به درنگ می‌گوید: «برچسب‌های تبلیغاتی چشم مسافران را به روی ایستگاه‌ها و خیابان‌ها بسته است، مدام استرس داریم که دقیقاً کجای مسیر هستیم. انگار با چشم‌بند، چشمهایمان را بسته‌اند، حس آدم‌ربایی داریم. به همین دلیل به شیشه جلوی راننده هجوم می‌آوریم و یک‌جا جمع شویم.»

معضل تبلیغات، تنها برای شیشه‌ها نیست بلکه برچسب‌های تبلیغاتی تمام پنجره‌ها را پوشش داده و  نقاط دسترسی افراد به بیرون را کور کرده است. سوال اینجاست که چه کسی باید برای رفع این معضل به مردم کمک کند؟

پاسخ مدیرعامل شرکت واحد

پیمان سنندجی مدیر عامل شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران در رابطه با تبلیغات بر روی اتوبوس‌ها گفت: شرکت واحد، هیچ نقشی در این تبلیغات ندارد. ما در این زمینه نمی‌توانیم پاسخ قانع کننده‌ای به شهروندان بدهیم. مسلماً، سازمان زیباسازی شهرداری تهران باید پاسخگوی این امور باشند زیرا آنها نقش اصلی را در تبلیغات اتوبوس‌ها بر عهده دارند.

ممنوعیت تبلیغ روی شیشه اتوبوس‌ها

پای تبلیغات اتوبوس‌ها قبلاً هم به شورای شهر تهران باز شده بود. در سیصدوپنجاه‌وسومین جلسه شورای شهر تهران که ۲۸ خردادماه سال جاری برگزار شد، اقبال شاکری رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران اعلام کرده بود: “هرگونه تبلیغ بر شیشه اتوبوس‌ها ممنوع است، تشخیص عنوان ایستگاه‌ها برای مسافران داخل اتوبوس سخت شده است.»

متاسفانه با وجود اعلام ممنوعیت تبلیغات روی شیشه اتوبوس‌ها همچنان شاهد تبلیغات روی شیشه اتوبوس‌های بی‌آرتی هستیم و با مرور زمان که اتوبوس‌های بیشتری به دل شهر تزریق می‌شود، این تبلیغات نه تنها افزایش می‌یابند بلکه رنگ و روی دیگری هم به خود می‌گیرند غافل از اینکه مردم (البته زندانیان!) این اتوبوس‌ها دل خوشی از تبلیغات چشم نواز ندارند.

متولیان از شهروندان عذرخواهی کنند

حسین ایمانی جاجرمی جامعه‌شناس در گفتگو با درنگ در خصوص اتوبوس‌هایی که بین تبلیغات گم شده‌اند،‌ گفت: در چارچوب سیاست درآمدزایی شهرداری، متولیان گاهاً حقوق شهروندی را نادیده می‌گیرند. تبلیغات بیش از اندازه اتوبوس‌ها ظلم مضاعف به شهروندان است. امیدوارم تبلیغات روی شیشه‌ها زودتر حذف شوند و از شهروندان عذرخواهی کنند.

 

یک جامعه‌شناس: در چارچوب سیاست درآمدزایی شهرداری، متولیان گاهاً حقوق شهروندی را نادیده می‌گیرند. امیدوارم تبلیغات روی شیشه‌ها زودتر حذف شوند و از شهروندان عذرخواهی کنند | عکس: مریم علی بابایی


بادامچی: پیگیر رفع معضلات شهروندان می‌شویم

محمدرضا بادامچی نماینده مجلس شورای اسلامی نیز درباره نقاشی‌های رنگارنگ روی اتوبوس‌ها به درنگ گفت: مطمئناً تبلیغات در حد متعارف برای جامعه لازم است. اگر تبلیغات اتوبوسی برای سلامت روانی شهروندان مضر باشد و در این رابطه نظر کارشناسی از روان‌شناسان دریافت کنیم، پیگیر رفع این معضل خواهیم شد.

یک نماینده مجلس: اگر تبلیغات اتوبوسی برای سلامت روانی شهروندان مضر باشد و در این رابطه نظر کارشناسی از روان‌شناسان دریافت کنیم پیگیر رفع این معضل خواهیم شد | عکس: مریم علی بابایی

آسیب رساندن به سلامت روانی شهروندان با تبلیغات بدون تدبیر

بر اساس قواعد مطرح در حوزه تبلیغات، شرایط محیطی،‌ امکانات موجود، قرار دادن تبلیغ در کانون دید مخاطب به شکل مناسب و حتی شرایط آب و هوایی باید مورد توجه قرار گیرد. در حالی‌که، مدیران شهرداری تهران در بخش تبلیغ اتوبوس‌ها علاوه بر عدم رعایت حد و حدود تبلیغات، اتوبوس را به جای وسیله حمل و نقل عمومی برای مردم تبدیل به زندان کردند.

علی ناظری روان‌پزشک نیز در این زمینه به درنگ گفت: مسئولان طرح تبلیغ اتوبوس‌ها در کنار درآمدزایی باید کاری کنند که اثرات منفی تبلیغات نسبت به اثرات مثبت آن کمتر باشد زیرا از دیدگاه روان‌شناختی، محدود شدن نقطه دید، کاهش نور و ندیدن نمای محیط بیرونی برای اشخاص آسیب‌زا است.