گفتگوی نگام با محمد سهیمی، استاد دانشگاه کالیفرنیا و تحلیلگر سیاسی / همه میدانیم که اعراب خلیج فارس همیشه سعی‌ در ربودن میراث‌های تاریخی ایران و ایرانیان داشته اند

نگام، سرویس گفتگو – در خدمت محمد سهیمی، استاد دانشگاه کالیفرنیا و تحلیلگر سیاسی هستیم تا در مورد سخنرانی ترامپ در مورد برجام، استفاده از کلمه خلیج عربی و بازخورد کشور های منطقه را به گفتگو بگذاریم. در ادامه این گفتگوی اختصاصی را بخوانید:

– اقای سهیمی سخنرانی ترامپ به نوع تغیر پیدا کرد زیرا احتمالات از خارج شدن آمریکا از برجام بود چه شد که ترامپ تغییر مواضع داد؟

در حقیقت آمریکا هنوز هم ممکن است از برجام خارج شود. کاری که آقای ترامپ کرد در واقع پاس دادن توپ به کنگره و سنای آمریکا بود. آقای ترامپ اعلام کرد که حاضر نیست وفاداری ایران به برجام را تائید کند، و بنا بر این کنگره و سنای آمریکا ۶۰ روز فرصت دارند که تصمیم بگیرند آیا میخواهند تحریم‌های قبلی‌ را که یا لغو و یا معلق شده بودند را دوباره برقرار کنند. اگر تحریم‌ها برقرار شوند، آمریکا از تحریم خارج شده است. آقای ترامپ برای اینکار سه‌ دلیل و انگیزه داشت: اول، بتواند به طرفداران خود بگوید کاری را که در طول کارزار انتخاباتی خود در سال ۲۰۱۶ قول داده بود را انجام داده است. دوم، کوشش خود برای نابودی دستاورد‌های دولت پرزیدنت اوباما را ادامه دهد. سوم، پیروی خود از سه‌ میلیاردر آمریکایی که به شدت طرفدار اسرائیل هستند و خواهان برخورد با ایران میباشند را نشان دهد. این سه‌ میلیاردر کمک‌های مالی‌ زیادی به آقای ترامپ در طول کارزار انتخاباتی ایشان کرده بودند. یکی‌ از آنها شلدون ادلسون است که خواهان انداختن یک بمب اتمی‌ در صحرای مرکزی ایران برای اخطار دادن بود، که اگر ایران به اخطار توجهی‌ نکرد و برنامه هسته‌ای را ادامه داد، آنوقت آمریکا بمب بعدی را در تهران بیندازد

– چرا ترامپ سپاه را به طور علنی وارد لیست گروه های تروریستی نکرد؟

به دو دلیل: اول، پنتاگون، وزارت دفاع آمریکا، مخالف اینکار است، چون ژنرال‌های آمریکا معتقد هستند که در آنصورت تمامی نیروهای آمریکا از افغانستان تا سوریه، عراق، و خلیج فارس در معرض حمله سپاه و یا گروه‌های وابسته به آن قرار میگیرند. دوم، اصولا بر طبق تعریف مورد قبول در سطح بین‌المللی نیروهای مسلّح رسمی‌ یک کشور را نمیتوان تروریست نامید
– دیدگاهای جهانی بر روی سخنان ترامپ مخصوصا موگرینی مسئول سیاست اروپا ایا آمریکا را وارد چالش جدید با دنیا مخصوصا اروپا می کند؟

حتما همینطور است. از زمان آغاز ریاست جمهوری آقای ترامپ، تنش بین اتحادیه اروپا و آمریکا بر سر موضع منفی‌ او نسبت به پیمان ناتو و فشار به اروپا برای بودجه نظامی بیشتر و سهم بیشتر مالی‌ در پیمان ناتو افزایش یافته است. تصمیم آقای ترامپ درباره برجام به این تنش افزوده است. بیانیه مشترک رهبران فرانسه، آلمان و بریتانیا در دفاع از برجام کاملا بی‌ سابقه بود. دفاع قاطع خانم موگرینی از برجام و انتقاد شدید ایشان از آمریکا نیز بسیار مهم بود. و حال سفر آقای امانوئل مکران به تهران خود نیز نمایش دیگری است از حمایت اروپا از برجام. اگر کنگره آمریکا بخواهد تحریم‌های قدیم را بر ضدّ ایران دوباره برقرار کند، بدون شرکت اروپا در آن تحریم‌ها مؤثر نخواهند بود، چرا که از ۱۹۸۰ تا بحال ایران همیشه مورد تحریم آمریکا بوده است، گاهی‌ با شدت کمتر، گاهی‌ با شدت بیشتر. همراهی اروپا با آن تحریم‌ها آنها‌را را مؤثر می‌کند

– خلیج عربی ترامپ که در سخنانش عنوان کرد فکر میکند سفارش از سوی حامیان منطقه است؟

همه میدانیم که اعراب خلیج فارس همیشه سعی‌ در ربودن میراث‌های تاریخی ایران و ایرانیان داشته اند. بعنوان مثال، اینها حتی ابو علی‌ سینا  و رازی را نیز عرب میدانند! نامیدن خلیج فارس بعنوان خلیج عربی‌ نیز بخش دیگر از این تلاش است. آقای ترامپ هم با عربستان سعودی روابط بسیار نزدیک دارد، و تلاش می‌کند که آنها‌را برای سرمایه گذاری در آمریکا و همچنین خریدن اسلحه بیشتر ترغیب کند. داماد ایشان، آقای جرد کوشنر، روابط نزدیکی‌ با امارات متحده دارد، و هم آقای ترامپ و هم آقای کوشنر دارای منافع مالی‌ در آن ناحیه هستند. همه این عوامل دست به دست هم داده اند تا نام جعلی “خلیج عربی‌” را آقای ترامپ استفاده کنند. ولی‌، در عین حال یک نکته را باید در نظر داشت. آمریکا دارای پایگاه هوایی بسیار بزرگی‌ در قطر میباشد، و مرکز فرماندهی ناوگان پنجم آمریکا در بحرین است. از سالیان دور هرگاه فرماندهان نظامی آمریکا در منطقه با همتاهای عربی‌ خود مکاتبه داشته اند، همیشه از “خلیج عربی‌” استفاده کرده اند

– به نظر شما تصمیم کنگره در مورد برجام به کجا ختم می شود؟

در حال حاضر این موضوع روشن نیست. ظاهراً کنگره تصمیم دارد که قانونی‌ را تصویب کند که بر طبق آن اگر ایران برجام را نقض کند، تحریم‌ها بطور خود به‌خود برقرار شوند. ولی‌ موضوعی که اکنون مورد بحث است این است که آیا این قانون خواسته‌های اضافی آمریکا، بیرون از برجام، را هم خواهد خواست و اگر ایران آنها‌را قبول نکند، نقض برجام محسوس میشوند یا خیر. بعنوان مثال، بازدید از تاسیسات نظامی ایران یکی‌ از این خواسته‌ها میباشد، که البته بدون  دلیل و مدرک نمیتوان از پایگاه و یا تاسیسات نظامی هیچ کشوری بازدید نمود. آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای نیز حتی بعد از سخنان آقای ترامپ در بیانیه‌ای اعلام نمود که ایران به تعهدات خود وفادار است. آژانس از آمریکا خواسته است که اگر دلایل معتبری درباره فعالیت‌های مشکوک در یک سایت نظامی ایران دارد آنها را در اختیار آژانس قرار دهد تا آژانس دنبال آنرا بگیرد، ولی‌ تا کنون آمریکا چنین سندی یا شواهدی نداشته است

– در پایان اگر صحبت نا گفته ای است بفرمایید؟

به گمان من، مستقل از تفکر ما درباره نظام، باید اینرا برای حاکمیت کاملا روشن نمود که جمهوری اسلامی، بخصوص سپاه، باید به سخنان تحریک آمیز و همچنین مانور‌های تحریک کننده پایان دهند. هیچ ایرانی‌ وجود ندارد که خواهان دفاع مؤثر از کشور نباشد، ولی‌ آزمایش‌های موشکی در چنین دوران پر تنش و بحرانی‌ هیچ سودی برای کشور ندارند، که هیچ، بسیار هم ضرر دارند، چون هم تحریک کننده هستند، و هم بهانه لازم را به راست افراطی آمریکا، عربستان و اسرائیل برای “مظلوم” نمأیی میدهند. سخنان تحریک آمیز برخی‌ از سرداران سپاه نظیر “عراق روز بروز بیشتر شبیه جمهوری اسلامی میشود، یا، “ما اکنون در چند پایتخت عربی‌ حضور داریم،” و یا دنبال نمودن خط شیعه گری در کشوری مانند عراق که دارای اقلیت‌های مهمی‌ است، و یا در سوریه که در آن شیعیان در اقلیت محض هستند، بسیار تحریک آمیز است، و سودی برای ما، دستکم در دراز مدت، نخواهند داشت. در عین حال، اینگونه خطوط فکری و سخنان تحریک آمیز هرچه بیشتر رژیم‌های عربی‌ سنّی را به دامان غرب می‌اندازد، که آنهم به سود کشور نیست. در حال حاضر بنیادگرایان ایرانی‌ به حملات خود بر ضدّ برجام ادامه میدهند. این نیز به سود کشور نیست. اگر قرار است برجام بهم بخورد، باید با یک سیاست عاقلانه نشان داد که آمریکا مقصر است، نه‌ اینکه دائماً بر ضدّ برجام شعار داد

باتشکر و سپاس از استاد سهیمی