پیشنهاد مصطفی معین برای رفع چالش‌ها در وزارت علوم : روحانی با دانشگاه وارد گفت‌وگو شود

نگام ، سیاسی _ این روزها سرنوشت منصور غلامی برای تصدی وزارت علوم بحث داغ رسانه‌ها و کانون‌های دانشگاهی و دانشجویی است.

غلامی به‌شدت در بهارستان مشغول لابی و رایزنی است اما سایه منفی انتقادات دانشجویی دست از سرش بر نمی‌دارد. مصاف انتقادات دانشجویان و حمایت دولت از او به‌عنوان آخرین فرد فهرست روحانی برای تصدی وزارت علوم فضای مبهمی را ایجاد کرده است.

اینکه «انتقادهای وارد شده به غلامی از سوی دانشگاه‌ها چقدر باید قابل اعتنا باشد»، «رزومه غلامی در دانشگاه بوعلی سینا اصلاح طلبانه بوده یا نه؟»، «چرا روحانی او را پس از ۴ماه‌ تعویق به مجلس معرفی کرده است » و… ازجمله سؤالاتی است که از سوی اذهان عمومی درمورد ماجرای وزارت علوم در دولت دوازدهم مدام مطرح می‌شود.

برای یافتن پاسخ این ابهامات با مصطفی معین که قریب به یک دهه- در دولت‌های سازندگی و اصلاحات – سکانداری وزارت علوم را برعهده داشت به گفت‌وگو نشستیم. او در مقام وزیر علومی که هم محبوب دانشجویان بود و هم مورد تأیید چهره‌های نظام از چرایی شکل‌گیری این تقابل با ما سخن گفت. مشروح گفت‌وگوی همشهری با معین در پی می‌آید:

  • قریب به اتفاق فعالان دانشجویی و صاحب‌نظران دانشگاهی نسبت به انتخاب غلامی از سوی حسن روحانی ابراز تعجب کرده‌اند. ارزیابی شما از این فضای ایجاد شده چیست ؟

متأسفانه فضای سیاسی ایجاد شده چندان مساعد انتخاب یک وزیر و آغاز به‌کار او نیست. من از دوره ریاست ایشان بر دانشگاه بوعلی همدان در دولت کنونی اطلاعات و ارزیابی دقیقی ندارم، ولی عملکرد اوبه‌عنوان رئیس آن دانشگاه را در دوره دولت اصلاحات موفق می‌دانم. در آن زمان طرح جامع دانشگاه به همت آقای دکتر غلامی و همکارانشان به نتیجه رسید و دانشگاه از نظر اعتبار علمی در بین دانشگاه‌های کشور به‌صورت قابل توجهی ارتقا یافت و مسائل و مشکلات سیاسی و دانشجویی مهمی هم در آن دانشگاه نداشتیم.

  • گفتید که فضای سیاسی کشور مساعد آغاز به‌کار غلامی نیست. فکر نمی‌کنید انتخاب این گزینه باعث ایجاد چالش میان روحانی و دانشجویان و حتی شخص وزیر شود؟

چنانچه آقای روحانی صادقانه و به‌طور جدی و شفاف با دانشجویان و دانشگاهیان وارد گفت‌وگو شود و دلایل تأخیر ۴ماهه در انتخاب وزیر علوم و معیارهای انتخاب گزینه نهایی خود را توضیح دهد، می‌تواند هم در تعدیل فضای سیاسی شکل گرفته و هم در رأی اعتماد مجلس به وزیر تأثیر‌گذار باشد؛ در غیراین‌صورت من آینده روشنی را پیش‌بینی نمی‌کنم.

  • از زمان معرفی غلامی به مجلس عنوان شد که او گزینه آخر حسن روحانی برای وزارت علوم بوده. به‌نظر شما رئیس‌جمهور با چه محدودیت‌هایی برای انتخاب گزینه وزارت علوم مواجه بوده است؟

هرچند می‌توان در این زمینه بحث، تحلیل و اظهارنظر کرد، اما ترجیح دارد که خود آقای رئیس‌جمهور به موکلان خود به‌ویژه حامیان اصلی‌شان که دانشجویان، دانشگاهیان و نخبگان اصلاح‌طلب بوده‌اند توضیح دهند. در هرصورت این گناه وزیر پیشنهادی نیست که گزینه آخر شده است.

  • غلامی در نشست‌هایش با نمایندگان همواره تأکید کرده که اصلاح‌طلب است و برنامه‌اش استمرار مدیریت فرجی دانا در این وزارتخانه است. آیا او می‌تواند ادامه‌دهنده راه فرجی دانا باشد؟

در رسانه‌ها خواندم که خود را ادامه‌دهنده راه آقای دکتر فرجی دانا دانسته‌اند و در واقع حکم انتصاب خود را در دولت کنونی از ایشان دریافت کرده‌اند. امیدوارم همانگونه که در دوره مسئولیت بنده در دولت‌های اصلاحات، ایشان با صبغه اصلاح طلبانه تجربه مدیریت موفقی را در دانشگاه بوعلی و در شرایط دشوار سیاسی استان همدان داشتند، در این زمان هم با عملکردی مسئولانه و شفاف، ارتباط تنگاتنگ با دانشجویان و تشکل‌های دانشجویی و استادان دانشگاه، توفیق الهی هم شامل حالشان شود.

  • برخی معتقدند غلامی در دوره اصلاحات روش و مشی متفاوتی از سال ۹۳به بعد داشت. این تغییر رویکردها در زمینه مدیریت دانشگاهی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

من از عملکرد آقای دکتر غلامی در این دولت، اطلاعات و ارزیابی دقیقی ندارم ولی وضعیت این مدیریت و این دانشگاه را با سایر مدیریت‌های دانشگاهی چندان متفاوت نیافته‌ام.

این اظهارنظرم هم به این دلیل است که در دولت اول و دوم آقای روحانی به دعوت تشکل‌های دانشجویی به ده‌ها دانشگاه رفته‌ام، سخنرانی و با دانشجویان بحث و گفت‌وگو کرده‌ام. البته همانگونه که در پاسخ به سؤال قبلی گفتم، مشی، روش و عملکرد او در دوره شش‌ساله وزارت من در دولت اصلاحات قابل دفاع بوده است.

این را هم بگویم که در آن زمان وزارت علوم اقتداری داشت و سپر دفاعی مستحکمی در برابر دخالت‌های غیرمسئولانه در امور دانشگاه‌ها بود. روسای دانشگاه‌ها احساس امنیت بیشتری تا این زمان داشتند. بی‌کفایتی مدیریتی و رکود آموزش عالی در دولت‌های نهم و دهم و بی‌ثباتی مدیریتی در وزارت علوم طی ۵سال گذشته نگرانی‌هایی را در فضای دانشگاه‌هایجاد کرده است.

  • اهمیت وزارت علوم از منظر اصولگرایان، حاکمیت و همچنین از نظر جریان تحول‌خواه در چیست؟ آیا پارامترهای اهمیت این وزارتخانه در جریان‌های مختلف آنقدر از هم دور است که بعضاً از سوی برخی جریان‌ها فشارهایی در این زمینه به‌وجود می‌آید؟

۲علت اصلی اعمال محدودیت یا دشواری در انتخاب وزیر علوم، تحقیقات و فناوری را یکی نگاه نادرست نسبت به جایگاه و رسالت دانشگاه می‌دانم که یک نهاد مدرن علمی است و نه سیاسی- امنیتی، فرصت است و نه تهدید و نهادی ملی است و نه جناحی. علت دوم نیز مرجعیت، تحرک و تأثیر‌گذاری دانشگاهیان و دانشجویان در افکار عمومی و نقش تعیین‌کننده آنها در عرصه‌های انتخاباتی است؛ نقشی که به‌علت فقدان احزاب سیاسی فراگیر،

ضعف نهادهای مدنی و سازمان‌های غیردولتی، محدودیت مطبوعات و رسانه‌ها و عملکرد جناحی صدا و‌سیما به نهاد دانشگاه در ایران به‌طور تاریخی تحمیل شده است.دانشگاه و دانشجو حرف اول را در انتخابات ریاست‌جمهوری دوم خرداد سال۷۶، سال ۸۸، ۹۲، ۹۴(مجلس) و ۹۶ زده است.

  • به‌نظر شما مهم‌ترین چالش‌های وزیر علوم دولت دوازدهم چه خواهد بود؟

از همه مهم‌تر چالش از هم گسیختگی نظام آموزش عالی و دانشگاهی کشور و به تعبیر رئیس‌جمهور تکه‌تکه‌شدن دانشگاه! یعنی دخالت‌های بیجای برخی دستگاه‌ها در وظایف و اختیارات آموزش عالی و دانشگاه به جز خود وزیر و دانشگاهیان؛ در این شرایط نابسامان و در چرخه عجیب و غریب تصمیم‌گیری مهم‌ترین چالش پیش روی وزیر آینده علوم خواهد بود.