افزایش نگران کننده خودکشی میان دانشجویان در ایران

نگام ، اجتماعی _ ناامیدی و خودکشی در میان دانشجویان ایران رو به افزایش است. یک مقام مسئول این وضعیت را «نگران‌کننده» توصیف کرده است.

مرور اتفاقات تلخ دانشگاه‌ها و یادآوریشان چندان چیز جالبی نیست اما خبری که سال گذشته درست یک هفته مانده تا آغاز سال نو از دانشگاه خوارزمی  منتشر شد شاید آخرین مهره این پازل پیچ در پیچ «خودکشی» در دانشگاه‌ها شد و تنها دلیل برای اینکه به مساله خودکشی دانشجویان بپردازیم.

کمتر کسی توقع دارد از پیچ و خم راهروهای دانشگاه‌ها که محمل علم و فرهنگ است، اخباری مانند نزاع، درگیری، خودکشی و اخباری از این دست منتشر شود.

رفتارهای خود آسیب‌رسان در دانشجویان از حساسیت بالایی برخوردار است، چون تعداد خیلی کم خودکشی برای دانشگاه زیاد به حساب می آید.

هرچند نباید توقع داشت دانشجویان به دلیل دانشجو بودنشان حق بروز هیچگونه رفتار اشتباهی را ندارند، اما از کسی پنهان نیست که دانشجویان به عنوان قشر نخبه جامعه همواره مورد توجه بوده‌ و به نوعی الگوی اقشار دیگر جامعه و آینده سازان کشور هستند.

جامعه ایران یک جامعه در حال گذار است که هنجارهای قدیم آن باید جایشان را به هنجارهای جدید بدهند، اما هنوز این اتفاق نیفتاده است که در نتیجه ما شاهد آشفتگی‌های فردی و جمعی خواهیم بود. این آشفتگی‌ها بنابر نظریات امیل دورکیم (نظریه‌پرداز فرانسوی) عمدتا منجر به خودکشی‌های آنومیک می‌گردند، یعنی خودکشی‌هایی که در پی بی‌نظمی‌های اجتماعی شکل گرفته‌اند.

تضعیف پیوندهای اجتماعی از مهم‌ترین دلایل مستقیم خودکشی در ایران است. بیکاری، تورم، مشکلات اقتصادی و… نیز از دلایل غیرمستقیم آن هستند. همه این عوامل منجر شده‌اند تا خشونت به خانواده ایرانی راه پیدا کند و خودکشی افزایش یابد.

بسیاری موارد اقدام به خودکشی به دلایل مذهبی و فرهنگی پنهان می‌شود و همه خودکشی‌ها نیز موفق نیستند. از طرف دیگر اکثر مسئولان دولتی جلوی انتشار اخبار مربوط به خودکشی را می‌گیرند زیرا این آمار می‌تواند آینه تمام نمای شرایط اقتصادی و اجتماعی تلقی شود.

خودکشی در میان دانشجویان نیز روندی رو به تزاید را نشان می‌دهد. این در حالی است که معمولا در گروه در حال تحصیل، انگیزه زندگی و پیشرفت بالاست.

البته نمی‌توان گفت همه سنگینی بار این اتفاق فقط  بر دوش آموزش عالی است ،بلکه یک فرد قبل از اینکه دانشجو باشد یک شهروند و عضوی از یک خانواده بوده و ۱۲ سال در نهاد آموزش و پرورش، پرورش یافته است و بی شک مسائل مختلف اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی، تربیتی و… در بروز آسیب در دانشجویان تاثیرگذار است.

جامعه‌شناسان و روانشناسان می‌گویند که عواملی چون مشکلات اقتصادی، جنسیت، سن، میزان همبستگی با اطرافیان، فشارهای روحی و اجتماعی از علت‌ها و انگیزه‌های خودکشی هستند. در میان عوامل رایج خودکشی در ایران، افسردگی و اختلافات خانوادگی با ۴۱ درصد بیشترین سهم را دارا هستند.

به گزارش خبرگزاری‌های ایران ابوالحسن ریاضی معاون امور داخل سازمان امور دانشجویان وزارت علوم و تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی یکشنبه ۲۹ بهمن خودکشی را «مهم‌ترین معضل در بین دانشجویان» دانست.

ریاضی بدون بیان جزئیات بیشتر میزان ناامیدی و افسردگی در بین دانشجویان سال آخر را «زیاد» اعلام کرد.

او وضعیت جامعه و «مشکلات پیچیده‌ای همانند بیکاری و معیشت» را موجب ایجاد ناامیدی و افسردگی در بین دانشجویان دانست و گفت با وجود بیکاری و مشکلات اقتصادی و معیشتی «افراد امیدی برای آینده خود ندارند».

ریاضی با بیان اینکه «ناامیدی و درگیر شدن با مشکلات موجب افزایش گرایش به خودکشی شده»، افزایش نرخ خودکشی را «نگران کننده» توصیف کرد.

او همچنین بدون بیان جزئیات بیشتر گفت: مصرف مواد مخدر در بین دانشجویان افزایش یافته است.

در پیوند با همین موضوع منصوره صادقی رئیس مرکز مشاوره سازمان امور دانشجویان هم «مصرف مواد مخدر» را یکی از جنبه‌های سیمای زندگی دانشجویی دانست و گفت: بر اساس نتایج یک بررسی میزان مصرف الکل توسط دانشجویان در سال ۹۴-۹۵ افزایش یافته است.

او نیز بدون بیان جزئیات بیشتر از افزایش نرخ خودکشی در ایران ابراز نگرانی کرد و گفت: باید مراقب باشیم.

صادقی در ادامه با بیان اینکه «میزان ناامیدی و افسردگی بین دانشجویان بالا است»، «احساس ناامنی» را از دلایل افزایش آمار خودکشی و افسردگی دانست.

او  ناکامی در رابطه عاطفی را یکی دیگر از عوامل افزایش نرخ خودکشی دانشجویان برشمرد. به گفته او « ۲۵ تا ۳۰ درصد دانشجویان شکست عشقی داشته‌اند».

صادقی «پرتاب از بلندی» را یکی از شیوه‌های خودکشی در خوابگاه‌های دانشجویی خواند و به مسئولان دانشگاه‌ها توصیه کرد: «برای خوابگاه‌هایی که نرده ندارند، نرده پیش‌بینی کنید».

در خبر دیگری سازمان پزشکی قانونی تهران نیز اعلام کرد: نرخ خودکشی با قرص برنج در ۹ ماه نخست امسال به نسبت مدت مشابه سال گذشته ۲ درصد افزایش یافته است.

بر پایه این گزارش در ۹ ماه نخست امسال ۱۰۹ نفر در تهران به دلیل استفاده از قرص برنج جان خود را از دست داده‌اند.