مقتدی صدر چگونه به «مرد اول» عراق تبدیل شد

نگام ، بین الملل _  انتخابات عراق در حالی برگزار شد که دیگر پرچم سیاه داعش در نقطه ای از عراق در اهتزاز نیست و سیاست و حکومت در عراق دوران جدیدی را طی می کنند. عراق را از این لحاظ باید عراق جدیدی متصور بود. رویکرد جریانهای اصلی انتخابات عراق و تمایل آنها به دوری از قومیت گرایی و تاکید بر ملی گرایی این مسئله را بیشتر آشکار می کند. همچنین تغییرات امنیتی پس از شکست همه پرسی استقلال کردستان عراق توسط بارزانی باعث شده است این دوره از انتخابات با اهمیت وافری همراه باشد.

 

هشدار درباره قبضه قدرت توسط یک گروه سیاسی در عراق و روی کار آمدن یک «شبه صدام»

قبضه قدرت در دست یک گروه و ایجاد دیکتاتوری و تبعیض مانند آنچه در دوره صدام شکل گرفته بود نه تنها روند مناسبی برای دولت – ملت‌سازی در عراق شکل نمی دهد بلکه فرایند بازسازی و توسعه در عراق را با کندی و اشکالات بسیار مواجه می کند.

در انتخابات اخیر، برخلاف انتخابات قبلى، گروه‌هاى مختلف شیعه و سنى و کرد انشعاب‌هاى متفاوت و گسترده‌ای داشتند و خط کشی‌ها بین سنى و شیعه و کرد و عرب در فهرست‌ها مانند انتخابات گذشته نبود. در هر فهرست می‌شد نامزدهایی از گروه‌های مختلف قومی و مذهبی دید.

 

نگاه ایران به دوگانه «العبادی – العامری» دوخته شده است

از نظر ایران، به قدرت رسیدن عامری می تواند فضای دو کشور را بیشتر به نفع جریان مقاومت در منطقه سوق دهد و روابط دو کشور را تسهیل کند. اما رسیدن العبادی به قدرت می تواند این فضا را تغییر دهد و بها دادن او به امریکا، حضور آن را در این کشور تثبیت کند.

 

صندلی نخست وزیری عراق به چه کسی خواهد رسید؟

در مورد تشکیل حکومت آینده عراق دو احتمال وجود دارد:
نخست- بدون تشکیل یک ائتلاف پارلمانی؛ به این معنا که گروه‌ها و احزاب سیاسی بزرگ درباره نخست‌وزیری یک نفر و پست‌های کلیدی توافق کنند و این شخص کابینه خود را تشکیل داده و به مجلس معرفی و رای اعتماد بگیرد. این اقدام بعید نیست که از سوى مقتدى صدر صورت گیرد ومردم عراق هم دست به حمایت از وى زده وعراق را به امید خدمت رسانى به پیش ببرند. بنابراین با تظاهرات خیابانى پیروان صدر ، مى تواند این پدیده در خیابانهاى عراق به تصویب برسد و عملى گردد. این راهکار البته نیازمند حمایت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به ویژه ایران و آمریکا است.
روش دوم – تشکیل ائتلاف پارلمانی مثل دوره‌های پیش است که می توان برای آن  چند سناریو متصور بود.
الف: ائتلاف پنج لیست شیعی (سائرون، الفتح، النصر، دولت قانون و حکمت) با داشتن حدود ۱۸۰ نماینده، اگر این لیست‌ها بتوانند بر سر نخست‌وزیری توافق کنند، به راحتی قادر به تشکیل حکومت خواهند بود. چنین احتمالی با توجه به اختلافات درونی به ویژه میان جریان صدر و بقیه  گروهها کمی بعید به نظر می رسد.
ب: ائتلاف پارلمانی الفتح، النصر، دولت قانون، حکمت و کردها به ویژه اتحادیه میهنی و لیست‌های کوچک‌تری از اهل سنت و نمایندگان مستقل. احتمال دارد با توجه به تفکرات و رویکرد مقتدی صدر چنین روشی در پیش گرفته شود. گزینه‌های نخست وزیری این ائتلاف ، هادی العامری و سپس حیدر العبادی خواهد بود. البته گزینه های دیگری نیز می تواند مطرح شود که باید منتشر روند شکل گیری ائتلافها بود.

آیا سید مقتدی صدر تعیین کننده ترین عنصر در انتخاب نخست وزیر عراق است؟

دکتر ابوالفضل فاتح پیرامون تعداد کرسی و ملاک تعیین نخست وزیر در عراق گفت : در موضوع انتخاب دولت، باید خاطر نشان ساخت که احراز تعداد بیشتر کرسی پارلمان نسبت به دیگران، دلیلی برای انتخاب قطعی نخست وزیر در عراق نمی شود و باید به اکثریتی قاطع دست یافت. همه به یاد دارند که در انتخابات گذشته عراق، آقای مالکی حدود ۹۰ کرسی را در اختیار داشت اما نتوانست نخست وزیر شود، چون از تشکیل ائتلاف بزرگتر ناتوان ماند. با توجه به نتایج اعلام شده در انتخابات فعلی عراق تشکیل ائتلاف حداکثری بسیار دشوارتر از انتخابات ۲۰۱۴ خواهد بود. تعداد کرسی های جریان سائرون (ائتلاف آقای صدر) به عنوان بزرگترین ائتلاف پیروز در انتخابات تنها حدود ۵۵ کرسی است که در قیاس با تعداد کرسی های آقای مالکی در انتخابات قبل عدد کمتری را نشان می دهد. جریان آقای صدر را نباید کوچک و حاشیه ای و همچنین نباید بیش از اندازه بزرگ شمرد. باید آن را در اندازه خود دید. آری عملکرد جریان آقای صدر، تاکید بر عروبت و ارتباط عربی و ارتباط با مردم و پشتیبانی های مردمی از آن را باید به عنوان یک واقعیت و پدیده در انتخابات فعلی مورد توجه و تحلیل قرار داد، اما ائتلافی که در نهایت موفق به تعیین دولت خواهد شد به لوازمی بیش از تعداد کرسی های خاص خود نیازمند است. قطعا با ترکیب آراء فعلی، تعیین نخست وزیر صرفا در حیطه یک شخص یا یک حزب خاص نمی شود. قابل درک است که عوامل بین حزبی، و البته برون حزبی فراوانی در این مهم سهیم هستند و صرفا عدد کرسی، اصلی ترین ملاک برای تعیین قدرت و وجاهت ملی و بین المللی یک جریان نیست. در کنار ساختار حقوقی در همه کشورهای یک ساختار حقیقی قدرت هم وجود دارد که ضرورتا آینه ی با ساختار حقوقی نیست. چه بسا در یک انتخابات، جریانی کرسی کمتری بدست آورد اما از نظر واقعی، دارای قدر ت علنی یا پنهان سیاسی یا اقتصادی یا اجتماعی یا فرهنگی یا بین المللی قوی تری باشد. باید دید آقای صدر چگونه عمل خواهد کرد و آیا شکاف های خود با احزاب و ائتلاف های دیگر را ترمیم خواهد کرد و یا به تشدید فاصله با ائتلاف های شیعی و نزدیک شدن به ائتلاف های دیگری که برای شیعیان مرسوم نیست خواهد پرداخت. همین طور جریانات قدرتمند داخلی و خارجی پیدا و پنهان عرصه سیاسی عراق با او چه ارتباط و نسبتی بر قرار خواهند کرد و او چه نسبتی با آنان پیدا خواهد کرد. و نیز برای بسیاری از گروه های سیاسی و مذهبی و مدنی و عموم مردم مهم است که او نسبت خود را با نهاد عالی و راهبردی مرجعیت جگونه تعریف خواهد کرد.

 

سخنان ضدایرانی رئیس دفتر سیاسی مقتدی صدر

ضیاء الاسدی، رئیس دفتر سیاسی مقتدی صدر اظهار داشت: تلاش هایی برای ایجاد ائتلاف برای جلوگیری از هرگونه حضور ایران در موضوع تشکیل دولت وجود دارد.

وی ادعا کرد: نگرانی خود را از اینکه دخالت های داخلی و خارجی قدرتمندی از جمله ایران در تشکیل دولت به وجود بیاید پنهان نمی کنیم.

او ادامه داد: در صورتی که تهران برای اثرگذاری بر تشکیل دولت تلاش کند، جریان صدر به جای تظاهرات، فشارهای خود را از طریق مجاری قانونی و دمکراتیک انجام خواهد داد.

رئیس دفتر سیاسی مقتدی صدر اضافه کرد: ما اکنون به دنبال تشکیل دولتی بدون حضور ایران و نیز به دور از ائتلاف با هادی العامری و نوری المالکی هستیم.