تحلیل های رسانه های گوناگون از آینده عراق با ائتلا‌ف‌ سائرون ؛ مقتدی صدر سیاستمداری غیرقابل پیش بینی

نگام ، بین الملل _ با پیشی گرفتن ائتلاف سائرون به رهبری مقتدی صدر گمانه زنی ها در رابطه با آینده نظام سیاسی عراق و نقش دیگر کشورها در آن شدت گرفته ، تحلیل هایی که بعضا متناقض است .

 

آتلانتیک: مقتدی صدر، سیاستمداری غیرقابل پیش بینی

بزرگترین مشکل مقتدی صدر، به عنوان کسی که نقش اصلی در شکل گیری دولت بعدی دارد، غیر قابل پیش بینی بودن او است. مقتدی صدر، نخست وزیر بعدی عراق نخواهد بود، اما در تعیین آن نقش به سزایی خواهد داشت. نتیجه ای قابل توجه برای روحانی شیعه که به خاطر هدایت شورش هایی علیه آمریکا پس از حمله سال ۲۰۰۳ به عنوان یک افراطی شناخته می شد و پس از مخالفت با ایران خود را طرفدار ملت نشان داد.

به گزارشدیپلماسی ایرانی، صدر تبدیل به محرم راز سیاست های عراق شده بود. اما پیش از انتخابات پارلمانی شنبه گذشته، او با ساختن یک ائتلاف که شامل کمونیست ها، سنی ها و مستقل های سیاسی است، خود را تبدیل به یک مخالف ضد فساد و بی طرف سیاسی کرده است.

مایکل نایتس، یکی از همکاران ارشد موسسه واشنگتن که کارشناس مسائل منطقه است، به من گفت: “بزرگترین مشکل مقتدی صدر، به عنوان کسی که نقش اصلی در شکل گیری دولت بعدی دارد، غیر قابل پیش بینی بودن او است. و همیشه هم مشخص نیست طرفدار چه گروهی است. آیا او می خواهد عضوی از دولت باشد یا مدام در مخالفت با دولت باشد.”

صدر در انتخابات کاندید نشده است پس نمی تواند نقشی رسمی در دولت داشته باشد. میزان مشارکت پایین مردم در انتخابات (۴۴.۵ درصد) امکان حمایت از سایر سیاستمداران را کم کرده است. سامیه کولاب، مخبر ارشد گزارش نفت عراق، به من گفت که بی تفاوتی واجدین رای موجب پایین آمدن آمار شرکت در انتخابات شده است.

وی گفت که شواهد من بر اساس مشاهدات خود من است اما موید تعداد پایین شرکت کنندگان در روز انتخابات است. در طی چند ماه قبل از انتخابات با مصاحبه هایی که با مردم داشتم متوجه شدم که دلیل اصلی شرکت نکردن در انتخابات، ناامیدی از سیستم و اعتماد نداشتن به کاندیدا ها است.

این بدبینی در مورد سیاستمداران در مقابله با خوش بینی محتاطانه درباره آینده عراق در دوره پس از پیروزی علیه داعش، قرار می گیرد. نایتس به من گفت: “شما می توانید بگویید که شاید [بعضی عراقی ها] فکر می کنند که کشور در مسیر درست حرکت می کند و ربطی به سیاستمدارانشان ندارد. شاید دلیل میزان شرکت پایین در انتخابات هم همین باشد که عامل حفظ عراق سیاستمدارانش نبودند بلکه خودش بود.”

در این شرایط صدر تبدیل به یک شخصیت جذاب شده است. او بیشتر سال گذشته را صرف مذاکره با متحدان سیاسی از جمله سنی ها کرد. او لیست انتخاباتی خود را با کسانی که از لحاظ سیاسی بی طرف هستند پر کرده است. رایان کروکر، دیپلمات سابق آمریکایی که از سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ به عنوان سفیر عراق خدمت کرده است، به من گفت که جنبش ملی گرا و پوپولیست شیعه نه تنها یک نیروی قوی سیاسی است بلکه از نظر مردم فراتر از یک پایگاه فرقه ای شیعه است.

اما کسانی را که صدر از لیست خود کنار گذاشته است، شاید از اهمیت بیشتری برخوردار باشند که شامل اتحاد شیعه طرفدار ایران و همچنین حزب اصلی کرد است. صدر در تلاش است تا دولت عراق به صورت مستقل و با کمترین دخالت خارجی، شکل بگیرد. صدر به شدت مخالف حضور نظامیان آمریکایی و دخالت های ایران است.

نایتس این فرایند را به این شکل توضیح داد: این امر به ایران بستگی ندارد، اما اگر بخواهند اعتراض کنند، این فرصت را دارند. به طور کلی، اگر عراقی ها در مورد گزینه ای اتحاد نظر داشته باشند، می توانند حق وتوی ایران را باطل کنند اما اگر اتحاد نظر نداشته باشند، گزینه ی ایران موثرتر خواهد بود.

کولاب گفت: اینجا عراق است، پس تغییرات به سرعت ممکن است رخ دهد. از آنجایی که گروه های زیادی در عراق وجود دارند، به نتایج در بعضی مناطق اعتراض شده است. ممکن است روند تشکیل دوات، بلند مدت باشد.

عراق قبلا نیز در این شرایط بوده است. نایتس می گوید: اساسا هر بار دولتی مشابه دولت قبل روی کار می آید: دولتی که مال همه است اما مال هیچ کس نیست، یعنی اینکه هر کسی عضو دولت است اما هیچ اتفاق نظری در مورد عملکرد دولت وجود ندارد. احتمالا شاهد تکرار همین چرخه خواهیم بود.

اما او افزود، این احتمال گرچه اندک، وجود دارد که با سیاستمدارانی چون عبادی، نخست وزیر فعلی، که روابط خود را با تهران، واشنگتن و صدر به طور متعادل نگه داشته است، آینده ی متفاوتی، رقم بخورد.

نایتس گفت، اگر ائتلاف صدر نتواند وارد دولت شود: مطمئنم که صدر به راحتی به مخالفت برخواهد خواست.

منبع: آتلانتیک/ نویسنده: کریشنا کالامور

 

تلاش زودهنگام برای ایجاد تنش در رابطه مقتدی صدر و ایران/پیروزی جریان صدر جایگاه ایران در عراق را لرزاند؟ /مقتدی ایران را دوست می داند نه دشمن/پیام حضور تاثیرگذار سردار سلیمانی در حل بحران همه پرسی کردستان /برنامه آمریکا و عربستان برای دخالت در انتخاب نخست وزیر و کابینه جدید عراق

 

مقتدی صدر تمایل به تعامل و روابط دوستی با ایران دارد، اما نوع دوستی و کنش او با دیگران متفاوت است.
گروه بین الملل نامه نیوز هم نوشت : شرایط سیاسی عراق پس از انتخابات و مشخص شدن نتایج آن روند پیچیده ای را به خود گرفته است. هر چند این انتخابات در عراق اولین حضور مردم کنار صندوق های رای پس از خروج داعش است اما، پیروزی جریان صدر نیز معادلات را به هم ریخته است.
انتخابات پارلمان در عراق با مشارکت و اقبال گسترده مردم مواجه نشد و این دلیل قاطعی برای اعتراض مردم عادی به شخصیتهای مسلط بر قدرت و دولت و در نهایت، ناامیدی از قدرت انها برای ایجاد تغییرات از طریق انتخابات است.
در این بین، نشانه ای دال بر تشکیل ائتلافی گسترده که راه بر نقش مقتدی صدر در تشکیل دولت جدید سد کند، دیده نمی شود.
برخی ناظران عقیده دارند پیشتازی جریان سائرون به رهبری صدر، جایگاه ایران در بغداد را لرزاند، اما واقعیتی که وجود دارد آن است که تمام دولتهایی که در عراق پس از حمله آمریکا در سال ۲۰۱۳ روی کار آمدند، غیرمستقیم زاده نوعی تفاهم بین قدرت های خارجی حاضر در این کشور بوده اند.
چشم ها به مقتدی و ایران دوخته شده است
هرچند برخی تلاش ها برای شکراب کردن رابطه جریان صدر با ایران از همان ساعات نخست پیروزی در انتخابات عراق آغاز شد اما مقتدی صدر و همراهانش تا کنون دست رد به این فشارهای داخلی و خارجی زده اند.
در این رابطه ضیاء الاسدی مسوول دفتر سیاسی جریان صدر عراق به رهبری مقتدی صدر در گفتگو با شبکه المیادین درخصوص اظهارت اخیر مقامات آمریکایی در مورد ایران گفته است« جریان صدر و سایر شرکای عراقی، این همه مبارزه و فداکاری نکردند که امروز بخواهند سرتسلیم در برابر امیال و خواسته های آمریکا فرود آورند.»
مسوول دفتر سیاسی جریان صدر می گوید«جمهوری اسلامی ایران کشور همسایه ماست و با هم منافع مشترک تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و تجاری داریم و ما هرگز دیکته های دیگران را در این خصوص نخواهیم پذیرفت.»
الاسدی البته این را هم تاکید کرده است که« سیاست عراق باید تنها بر اساس یک معیار تعیین شود و آن منافع عراق و نیز منافع کشورهای همسایه و داشتن روابط متوازن با آنهاست و پذیرش خواسته های آمریکا جایگاهی برای ما ندارد.همه می دانند که خواسته ها و امیال آمریکا حد و مرزی ندارد و نه تنها ربطی به منافع ملت ها ندارد بلکه حتی گاهی مخالف منافع خود ملت آمریکا و تنها در راستای منافع شرکت های تولید اسلحه و نفت و لابی صهیونیستی است.»
نگاه مقتدی صدر به رابطه با ایران
سیدمقتدی صدر، حداقل دو بار تاکید کرده که ایران را دوست می‌داند نه دشمن. یک‌بار همین چند روز قبل، وقتی گفت تمامی کشورهای همجوار با عراق، دوست عراق هستند نه دشمنش. بار دیگر هم در قالب بیانیه ۲۹ ماده‌ای برای آشتی ملی در سال ۹۵ که خواستار خروج دوست (ایران) و دشمن (آمریکا) از عراق شد. تلقی دوستی او البته متفاوت از دیگران است.
ایران در کنار عراق خواهد ماند اگر…
روند انتخاب نخست وزیر که دیدارها و رایزنی بین گروهها از هم اکنون شروع شده، تا سه الی چهار ماه آینده ادامه خواهد داشت. با اینکه برخی نامها برای پست نخست وزیری مطرح است اما انتخاب وزرا و پستهای کلیدی نیز از موضوعاتی است که در هفته ها و ماههای اینده روی آن بحث خواهد شد تا نتیجه لازم بدست بیاید.
در این بین بازیگران منطقه ای و بین المللی از جمله عربستان، ایران، امریکا و حتی روسیه تلاش دارند روی این رایزنی ها تاثیر بگذارند. اما چیزی که مشخص است این است که نوع روابط ایران با عراق با روابط دیگر کشورها با این کشور متفاوت است. ایران نه تنها به دنبال سهم خواهی و دخالت نیست بلکه آن چه در دوره قبل از انتخابات دیدیم، حاضر است در کنار عراقی ها با داعش بجنگد. نوع حضور سردار سلیمانی در عراق در جهت ثبات عراق و کمک به روند این موضوع است. این روند را در تاثیر سردار سلیمانی برای گذشت از بحران همه پرسی اقلیم کردستان مشاهده کردیم. حال اگر مقتدی صدر این درخواست را داشته باشد ایران همچنان در کنار ان است، در غیر این صورت همسایه دوست و برادر عراق خواهد ماند.

الحیات تحلیل کرد:مقتدی صدر دشمن ایران نیست بلکه نگرشی متفاوت از آن دارد / اهمیت عراق برای تهران بسیار بیشتر از اهمیت لبنان و سوریه است / العبادی اگر نخست وزیر شود، دیگر آن فرد سابق نیست

مأموریت مقتدی صدر در ادامه بسیار دشوار است، در صورتی که بخواهد شعارهای انتخاباتی اش را تعدیل کند. این مرد در طول چهار سال اخیر رهبری مقابله های مردمی با قدرت حاکم را با شعارهای خود هدایت می کرد. مقتدی صدر، نماینده بعد داخلی یا ملی تشیع در عراق است؛ بعدی که جایگاه متفاوتی در حساسیت روابط شیعیان عراق با ایران دارد. صدر آنطور که بسیاری گمان می کنند با ایران دشمنی ندارد، بلکه تنها نگرشی متفاوت از آن دارد.

مقتدی صدر دشمن ایران نیست بلکه نگرشی متفاوت از آن دارد / اهمیت عراق برای تهران بسیار بیشتر از اهمیت لبنان و سوریه است / العبادی اگر نخست وزیر شود، دیگر آن فرد سابق نیست

الحیات در تحلیلی به قلم حازم الأمین نوشت: مأموریت مقتدی صدر در ادامه بسیار دشوار است، در صورتی که بخواهد شعارهای انتخاباتی اش را تعدیل کند. این مرد در طول چهار سال اخیر رهبری مقابله های مردمی با قدرت حاکم را با شعارهای خود هدایت می کرد. در این میان، بارها به صورت مستقیم و غیر مستقیم از تهران انتقاد کرد و خواستار برکناری اسد از حکومت سوریه شد. در اوج تنشهای ریاض و ابوظبی با تهران، به عربستان و امارات سفر کرد. همین شخص در انتخابات عراق پیروز شد و با حزب کمونیست عراق وارد ائتلاف شد.

به گزارش «انتخاب»، این رسانه عرب زبان ادامه داد: امروز سید، نامزد تعیین منصب نخست در عراق است و احتمالا نامزد مورد نظر او خارج از لیست و تشکل خودش خواهد بود. اما شروط جریان صدر هر شخصی که بعنوان رئیس جمهور انتخاب شود را احاطه می کند. تا کنون به نظر می رسد بیشترین اقبال با حیدر العبادی باشد، اما این عبادی دیگر نمی تواند عبادی سابق باشد و باید از گرایش خود به حزب الدعوه کم کند، بپذیرد که حداقل یک وزیر کمونیست داشته باشد، و رابطه با کردها را ترمیم کند.

صدر آنطور که بسیاری گمان می کنند با ایران دشمنی ندارد، بلکه تنها نگرشی متفاوت از آن دارد.

در این شرایط، مقتدی صدر هرگز اعلام مقابله با ایران نخواهد کرد و می کوشد شریک آن باقی بماند. حال سوال آن است که آیا این همکاری به معنای تثبیت این شرایط و ادامه پیروی عراق از ایران است؟ اهمیت عراق برای تهران بسیار بیشتر از اهمیت لبنان و سوریه است و این امر باب احتمالات زیادی را می گشاید.

مقتدی صدر؛ روحانی شیعه که آمریکایی ها او را خطرناک ترین مرد عراق اما موثر می دانند/موفقیت «مقتدی صدر» در انتخابات یا «پیروزی تناقض‌ها در عراق»/تعجب رابرت فورد از تغییر گفتمان و رویکرد سیاسی مقتدی/امتیاز و برتری صدر به دیگر رهبران سیاسی عراق در شرایط فعلی چیست؟ /پشتوانه نفوذ سیاسی صدر به کجا باز می گردد؟

 

شبکه خبری الجزیره، در مقاله‌ای از پیروزی ائتلاف انتخاباتی «سائرون» به رهبری «مقتدی صدر» در انتخابات ۲۰۱۸ پارلمانی عراق، تحت عنوان «پیروزی تناقض‌ها در عراق» یاد می‌کند.
مدت کوتاهی پس از اشغال عراق به دست آمریکا و براندازی «صدام» در سال ۲۰۰۳ میلادی، تیم خبری شبکه «سی بی اس» آمریکا مصاحبه‌ای با روحانی شیعی جوانی انجام داد که رخدادهای جاری در کشورش را اینگونه ترشیح کرد: «افعی کوچک رفت». بالطبع منظور وی دیکتاتور معدوم عراق بود. وی ادامه داد: «اما افعی‌ بزرگ (آمریکا) آمد»؛ این سخنان «مقتدی صدر» بود.

به گزارش نامه نیوز الجزیره در گزارشی در این‌باره می‌نویسد: در اولین روزهای پس از سرنگونی صدام، مسئولان نظامی آمریکا، توصیف‌های مختلفی از صدر داشتند، «آزار دهنده» و «خونریز». اما بسرعت وی خود را به شخصیتی تاثیرگذار و بحث برانگیز تبدیل کرد.

غربی‌ها می‌گویند، نیروهای تحت فرمانش در دوره پس از اشغال عراق مرتکب خشونت‌های زیادی شدند. با نظامیان آمریکایی در شهرهای «صدر» و «بصره» مبارزه کردند و معروف به «فساد»ند.

نشریه آمریکایی «نیوزویک» در سال ۲۰۰۶ میلادی صدر را به عنوان «خطرناک ترین مرد عراق» توصیف کرد و ۱۵ سال بعد از سرنگونی صدام، به صدر که هم اکنون ۴۴ سال را پشت سر گذاشته است، به عنوان کاندیدای پیروز در انتخابات پارلمانی که شنبه گذشته در عراق برگزار شد، نگاه می‌شود.

در کشوری که تنش‌های طایفه‌ای و سیاست منطقه‌ای آن را تکه پاره می‌کند، صدر یک بار دیگر خود را تغییر داد و اکنون برای خود موقعیت یک شهروند عراقی را برگزیده است. با کمونیست‌ها و اهل سنت و جریان‌های مستقل سیاسی ائتلاف نمود و از نفوذ گسترده ایران و بشدت از ساختار طایفه‌ای سیاست عراق انتقاد کرد.

«رابرت فورد» که از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ میلادی جانشین سفیر آمریکا در بغداد بود و منصب مستشار سیاسی سفارت آمریکا در بغداد را از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ تصدی می‌کرد، می‌گوید: «من از تغییر گفتمان سیاسی و رویکردهای سیاسی‌اش بسیار متعجبم، به‌نحوی که کمتر اسلامگرا و بیشتر ملی‌گرا نشان می‌دهد» و افزود: با توجه به تقسیم آراء انتظار می‌رود، صدر به عنوان یک بازیگر اصلی در رقابت بسیج و یارگیری متحدین در دوره پس از انتخابات مطرح شود.

فورد در ادامه این سوالات را مطرح می‌کند: «آیا این موجب می‌شود که وی به شخصیتی سازنده رهبران و صاحب نفوذ بی‌همتا تبدیل شود؟ آیا رقیبی برای او یافت می‌شود؟» و می‌افزاید: «آیا این موجب می‌شود، صدر تبدیل به شریک و متحد احتمالی شود و به دو سوم کرسی‌های مورد نظر پارلمان دست یابد؟ می‌شود، این موضوع به راحتی و سهولت تصور کرد».

از ابعاد مختلف می‌توان به صدر به عنوان تجسم تنش‌هایی نگاه کرد که از سال ۲۰۰۳ عراق را درگیر خود کرده و همچنین رهبری که در صورت فائق آمدن ملی‌‌گرایی بر طایفه‌گرایی به عنوان یک قدرت سیاسی با در صورت تحمیل استقلال و عدم وابستگی عراق بر نفوذ ایران و آمریکا در این کشور تغییر کند.

متحد طایفه‌ای شیعی سابق ایران، در این دور از انتخابات پارلمانی عراق با قدرت ارزش‌های مغایر و معکوس را در اختیار دارد، در زمانی‌که این کشور آماده پذیرش این ارزش‌های نیز نشان می‌دهد. چراکه عراق از «داعش» فارغ شده و احزاب شیعی این کشور به پنج گروه اصلی تقسیم شده و نماینده اهل سنت بارزی در صحنه مشاهده نمی‌شود.

عراق درحالی به این نقطه عطف رسیده که مشکلات و چالش‌های بسیاری را پیش از سیطره داعش بر بخش‌های گسترده‌ای از این کشور در سال ۲۰۱۴ میلادی بر دوش می‌کشد.

فورد به این نکته اینگونه اشاره کرد: «در عراق ناامیدی از فساد و نبود خدمات زیرساختی مانند آب و برق وجود دارد.. بنابراین مردم خواهان تغییر هستند.. در گذشته حداقل در طرف شیعه، نهادها و موسسات مذهبی در نجف، احزاب مذهبی شیعی را حمایت می‌کرد، اما امسال بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن خواسته شده بود: تنها به لیست انتخاباتی رای ندهید .. و این به فساد آنها اشاره می‌کند.

با توجه به این پیشینه، صدر، کسی بود که توانست، تصویری مغایر از خود نشان دهد، صرف نظر از اینکه وی یک کارشناس سیاسی درجه یک است که می تواند کلید امور را در دست داشته باشد.

او در گروهی نسبتا کوچک، اما عمدتا وفادار به رای دهندگان شیعه نفوذ دارد و از بیش از یک سال قبل با سیاستمداران سنی کار کرده است. اگرچه ممکن است برخی از حمایت‌های شیعی خود را از سوی احزاب شیعه مردمی‌تر و رادیکال‌تر که در دوره پسا داعش ظهور کرده‌اند، از دست بدهد.

با این حال، ماهیت سیستم انتخاباتی متزلزل و سست عراق این پیام را می‌دهد که بسیاری از مانورهای سیاسی پس از انتخابات پارلمانی که اخیر رخ خواهد داد و اینجاست که نقش صدر را لمس می‌کنیم.

فورد یادآور شد: «تصور اینکه افرادی که دارای مقداری تجربه در مذاکره با سایر احزاب سیاسی هستند، در فضای پس از انتخابات وضعیت بهتری خواهند داشت، چندان سخت نیست و صدر از حداقل یک سال گذشته کار روی این موضوع را آغاز کرده است».

برای درک اینکه چگونه مردی که از جایگاه و موقعیت حمایتی و پشتیبانی مستحکم، اما در حاشیه برخوردار است، می‌‌تواند از لحاظ سیاسی مهم باقی بماند، لازم است که وضعیت سیاسی عراق را بررسی کرد.

چه بسا ممکن است، چشم‌انداز انتخابات عراق بیش از هر زمان دیگری شاهد شکاف و تقسیم شود.. چراکه نشانه‌های چندانی از همبستگی شیعیان به ویژه در حزب حاکم «الدعوه» به ریاست «حیدر العبادی»، نخست وزیر و سلف او، «نوری المالکی» که رهبری لیست‌های مختلف سیاسی را برعهده دارد، مشاهده نمی‌شود.

همچنین هیچ رهبر سنی بارزی وجود ندارد و کُردها که تا همین اواخر قدرتمند و تاثیرگذار نشان داده بودند، پس از ناکامی در برابر ارتش عراق بعد از همه‌پرسی استقلال در سال گذشته هم اکنون بی‌طرف نشان می‌دهند.

این موجب شده تا این باور شکل گیرد که در این دور از انتخابات هیچ جناح پارلمانی نخواهد توانست، ۳۲۸ کرسی را احراز کند.

در چنین سناریویی صدر می‌تواند نقش و نفوذ زیادی داشته باشد؛ موضوعی که «بن ون هوفلین»، سردبیر نشریه «گزارش نفت عراق» نیز درباره آن با من سخن گفت و تصریح کرد: با توجه به این واقعیت تاریخی که صدری‌ها همواره به خوبی سازماندهی شده نشان داده‌اند، به نظر من، صدر دارای امتیاز و مزیت نسبی در مقایسه با دیگران است. حامیان و طرفداران او از طیف‌های مردمی هستند و به شکلی ویژه به تغییر در قدرت سیاسی تکیه نمی‌کنند. از لحاظ تعداد کرسی‌هایی که در مجلس رهبری خواهد کرد و از نظر وفاداری که از نمایندگان و جناح‌ وی در پارلمان انتظار می‌رود، با توجه به وضعیت سیاسی ناپایدار عراق، تا حدودی قوی و قدرتمند خواهد بود.

بخشی از پشتیبانی سیاسی قوی صدر ناشی از پیشینه خانوادگی اوست: عمویش «محمد باقر الصدر»، که مقتدی صدر با دختر وی ازدواج کرده، محقق برجسته شیعه زمان خود بود و پدرش «محمد محمد صادق صدر» در سراسر جهان تشیع از احترام برخوردار است. آنها که از وفاداران به آیات عظام بودند، توسط رژیم صدام کشته شدند. صدر چنین جایگاهی از حیث سطح نفوذ دینی و مذهبی در عراق را ندارد. اما هرآنچه او در اقتدار اخلاقی فاقد آن است، در حوزه نفوذ سیاسی و وفاداری برخوردار است. او سعی کرد، خود را از دیگران به روش‌های دیگری متمایز کند؛ او نه تنها تمرکز خود را بر مبارزه با فساد متمرکز نمود، بلکه به عنوان یک شهروند عراقی مخالفت خود را با نفوذ ایران و آمریکا در عراق نیز اعلام کرد.

اما به باور فورد نکته مهم‌تر این است که صدر علاقه‌ای به ایفای نقش سیاسی یا تصدی منصب وزارتی ندارد. فورد چنین توضیح داد: هدف او تاثیرگذاری بر عرصه سیاسی و ظاهر شدن به عنوان بازیگری اثرگذار است. صدر معتقد است، باید نقش راهنما و نه بازیگر سیاسی را ایفا کند.

به عنوان مثال، به مبارزه علیه فساد رهبری شده توسط صدر توجه کنید: دو سال پیش، حامیان صدر به منطقه «الخضراء» که ظاهرا از جمله مناطق امن بغداد شمرده می‌شود، یورش برده و کنترل مجلس را در دست گرفتند. آنها خواستار بهبود وضعیت اداره امور و پایان دادن به فساد شده و روز بعد به دستور صدر مجلس را ترک کردند. در طی آن زمان، صدر ابتدا خواستار روی کار آمدن یک دولت شایسته‌سالار متشکل از اعضای توانمند شد، کسانی که بسیاری از عراقی‌ها به عدم دست داشتن آنها در پرونده‌های فساد ایمان دارند و توان جذب نیروهای کارآمد را دارند که برای اداره امور، عراق به آن نیاز مبرم دارد و این خواسته صدر در این دور از انتخابات می‌باشد، اگرچه فورد به این نکته نیز اشاره کرد که «تکنوکرات‌هایی که از حمایت سیاسی در عراق برخوردار نیستند، امکان تصدی مناصب بالا و ارشد را نمی‌یابند».

فورد همچنین به این نکته اشاره کرد که «گفتمان ضد فساد صدر مضحک و مسخره است، زیرا حزب او برای مدتی وزارت بهداشت و حمل و نقل عراق را در دست داشت و جدای از طایفه‌گرایی به فساد در وزارت بهداشت معروف بودند».

این یکی از میراث‌های برجا مانده صدر در عراق است. هنگامی که رژیم عراق پس از تجاوز نظامی آمریکا سقوط کرد، «ارتش المهدی» نه تنها با نظامیان آمریکایی، بلکه سنی‌ها نیز جنگید. با این حال، صدر، ارتش قدرتمند المهدی را در سال ۲۰۰۸ منحل کرد و بعد از آن، آن را با نام «گردان‌های السلام» برای مبارزه با داعش تشکیل داد. اما این گروه را هم در ماه دسامبر گذشته بعد از شکست دادن گروه تروریستی داعش منحل و با تحویل سلاح‌هایشان به دولت موافقت کرد.

تغییر و تحول غیرمنتظره سیاسی صدر ممکن است، بیش از آنکه به اهداف جدید طایفه‌گرایانه وی مرتبط باشد، با پراگماتیسم وی مرتبط باشد. از آنجایی‌که ائتلاف‌های سیاسی در عراق بر نظام فهرستی مبتنی هستند، لذا هرچه فهرست جامع‌تر باشد، کرسی‌های بیشتری را احتمالا در مجلس احراز خواهد کرد.

حیدر العبادی، از کاندیداهای شیعی، در موصل، پایگاه و دژ سنی‌ها که تا همین اواخر تحت اشغال داعش بود، بسیاری از اهل سنت را تشویق کرد تا به لیستش یعنی «ائتلاف النصر» رای دهند. به نظر می‌رسد، برخی از سیاستمداران عراقی متوجه شده‌اند که یکپارچگی و انسجام می‌تواند، پس از انتخابات بزرگترین ائتلاف ممکن را ایجاد کند.

ون هوفلین توضیح داد: «این نشان می‌دهد که هویت طایفه‌ای در این دور از انتخابات، عامل مهمی همچون انتخابات دوره‌های قبل نیست و آثار برجا مانده شکل‌گیری این مفهوم است که همکاری با طوایف و فرقه‌های مختلف موضوع ناخوشانید و بدی نیست و این روزنه و منبع امید است».

هوفلین می‌افزاید: «این به این معنی نیست که سیاست‌های طایفه‌گرایانه دیگر مهم و اثرگذار نیست. چراکه یکی از اصلی‌ترین ائتلاف‌های شیعی در این دور از انتخابات ائتلاف فتح بود که طرفدار ایران است و نیروهای الحشد الشعبی را شامل می‌شود که با داعش مبارزه می‌کردند. گروه‌هایی مانند الفتح ممکن است، ضد سنی نباشد، اما در سیاست‌های خود بر هویت شیعی تکیه می‌کند.

«والی نصر»، محقق مسائل خاورمیانه و رئیس دانشکده مطالعات پیشرفته بین‌الملل دانشگاه جان هاپکینز، سیاست عراق را اینگونه توضیح می‌دهد: «هیچ رهبر شیعی خود را طایفه‌گرا توصیف نمی‌کند. برعکس، آنها خود را رهبر تمام طوایف و گروه‌های عراقی می‌بینند».

وی گفت: «اما در پایان، تمام آرا بر جمع شیعیان و نه از اهل سنت برخواهد خاست و تمام جناح‌های شیعی، از جمله گروه‌های وابسته به صدر، برای کسب آراء شیعیان رقابت می‌کنند، لذا جذب آرا اهل سنت همچنان امری در حاشیه برای آنها باقی خواهد ماند».

نصر به این نکته اشاره کرد که «این یک شعار تبلیغاتی است تا به شیعیان بگوید که من بهتر از سایر احزاب شیعه هستم، چون واقعا می‌توانم از اهل سنت حمایت کنم. این در واقع پیامی برای شیعیان است، نه اهل سنت».

نصر می‌گوید که «صدر از یک طرف خود را از دیگر احزاب شیعه متمایز کرد. سعی کرد که بگوید، من حزب شیعه‌ای دور از ایران هستم. در حالی‌که تهران نه تنها از سیاستمداران شیعه و جناح‌هایی مانند فتح حمایت می‌کند، بلکه رهبران سنی نیز را هم زیر چتر خود دارد و موضع صدر، موضعی است که می‌تواند مورد استقبال اهل سنت باشد،‌ موضعی که بیان می‌کند، عراقی‌های از دخالت خارجی در امور کشورشان خسته شده‌اند.

اما تصمیم «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا به عقب نشینی از توافق هسته‌ای و درگیری‌های اخیر رخ داده میان اسرائیل و ایران در سوریه، همه بر این نکته تاکید می‌کند که عراق مرکز نفوذ مهم ایران و سایر قدرت‌های بزرگ همچون آمریکا باقی خواهد ماند. ایران از انتقاد یا مخالفت علنی با صدر در برابر انتقادش از نفوذ ایران در عراق خودداری کرده است. دلیل این امر ممکن است، به هدف و دیدگاه ایران مبنی بر خروج آمریکا از عراق باز گردد که در این زمینه با صدر یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند.

فورد می‌گوید: «ایرانی‌ها انعطاف پذیرتر و صبورتر هستند و برای بلند مدت فکر می‌کنند. آنها صرف نظر از اهداف کوتاه مدت می‌توانند، برای دستیابی به اهداف بلند مدت نیز اقدام کنند. اما خروج آمریکا از برجام می‌تواند، عامل ایفای نقش مهم تهران در این دور از انتخابات عراق باشد».

نصر هشدار می دهد: «بازی واقعی پس از انتخابات آغاز می‌شود.. با سناریو پس از توافق هسته‌ای ایران و در آن صورت، دشوار خواهد بود که ببینیم، عراق چگونه دولت جدید خود را تشکیل خواهد داد. ما باید به این موضوع فکر کنیم که هر بار که عراق دارای یک دولت باثبات بوده، این دولت حاصل همکاری ایرانی – آمریکایی بوده و در این دوره برای چنین دولتی می‌توان به جایگزینی نوری المالکی به جای حیدر العبادی اندیشید».

با این حال، می‌توان در مواردی به این دوره، در مقایسه با دوره‌های قبل از جمله سال‌های ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴ خوش‌بین‌تر بود، زمانی‌که داعش بخش بزرگی از خاک عراق را به راحتی اشغال کرد. هم اکنون عراق از یک تهدیدموجودیتی جان سالم به در برده؛ قیمت‌های بالای نفت باعث شده، استارت خروج از بحران مالی را بزند و گفتمان سیاسی کمتر طایفه‌گرایانه‌ای را در مقایسه با گذشته آغاز کند.

هوفلین می‌گوید: «دلایلی برای امیدوای وجود دارد، ولی همیشه یک “اما” وجود دارد». لازم به ذکر است که تمام مشکلات حکومتی که پیش از داعش وجود داشت، هنوز در عراق وجود دارد و این همان نکته‌ای است که صدر متحول شده، دست روی آن بگذارد و پیامدهای عمیقی برای سیاست‌های عراق داشته باشد.

«تاناس کمپینز»، عضو ارشد بنیاد قرن بیستم، اخیرا چنین نوشت: «موفقیت رویکرد و برنامه صدر مهمتر از موفقیت نامزدهای وی است. به شرط آنکه ائتلاف وی از سوی رأی دهندگان رد نشود یا از طرح‌هایش در مسئله مبارزه با فساد رویگردانی صورت نگیرد، می‌توان انتظار اقدامات فراتری را از بغداد داشت. اما اگر صدر بعد از انتخابات خواسته‌هایش را دنبال کند و بر تشکیل دولتی قانونمند و مخالفت با پارلمان پافشاری کند، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که عراق وارد مرحله سیاس جدیدی به دور از طایفه‌گرایی و سیاست‌های سهمیه‌بندی شود».

One thought on “تحلیل های رسانه های گوناگون از آینده عراق با ائتلا‌ف‌ سائرون ؛ مقتدی صدر سیاستمداری غیرقابل پیش بینی

Comments are closed.