رئیس گروه مطالعات انرژی وین: روسیه و ایران رقیب یکدیگرند ؛ ایران تصمیم مثلث سه گانه آمریکا، روسیه و عربستان را وتو کرد

 

نگام ، بین الملل _ اقدام اخیر روسیه و عربستان سعودی برای تصویب افزایش یک میلیون بشکه ای تولید نفت اوپک با هدف جایگزینی کاهش صادرات نفت ایران به دلیل تحریم آمریکا انتقادهای بسیاری را در پی داشت.

 

سارا آکالین

 

هرچند بیژن زنگنه وزیر نفت کشور با بازی با کلمات سعی کرد موضوع را کم اهمیت جلوه دهد و گفت : جمله معروف چرچیل را از یاد نبرید که وقتی از او پرسیدند چطور با روسیه که دشمن استراتژیک ما در جنگ جهانی دوم بود متحد شدی، پاسخ داد بریتانیا دوست و دشمن دائمی ندارد، فقط منافع ملی دائمی دارد.
و پس از برگزاری اجلاس ۱۷۴ اوپک، گفت ما دوست و دشمن دائمی نداریم و درباره دیدارش با وزیر انرژی عربستان سعودی نیز افزود‌: ما در اوپک در طول تاریخ نشان داده‌ایم در عین اختلاف‎هایی که با یکدیگر داریم با هم همکاری هم داریم، این بنیان و اساس اوپک است و همیشه گفته‎ام که نه کشوری برادر ماست و نه دشمن دائمی ماست، ما برحسب منافع‌مان باید روابط‌مان با کشورها را تنظیم کنیم.

حال در این رابطه فریدون برکشلی، رئیس گروه مطالعات انرژی وین می گوید: در همین اجلاس اوپک، ترامپ اوپک را تهدید کرد که تولید را افزایش دهد و سطح قیمت‌هاى جهانى نفت را پایین بیاورد و در این ارتباط با روسیه و عربستان هم هماهنگ کرده بود. ایران به سختى مقاومت کرد و نظر مساعد تعداد زیادى از اعضاء را همسو کرد و در نتیجه تصمیم روسیه و عربستان عملا وتو شد. البته عربستان از قبل هم نشانه‌هایى از مخالفت با افزایش سقف تولید از خود بروز داده بود و در واقع مقاومت جمهورى اسلامى ایران مورد وثوق عربستان هم بود، اما روسیه از این تصمیم اوپک ناخرسند بود.

او درباره نقش روسیه در برنامه‌های نشست اخیر اوپک می گوید: روسیه به عنوان یک کشور مهم تولید کننده نفت همیشه سازمان اوپک را زیر نظر قرار مى‌داده و در دهه ١٩٩٠ بعنوان عضو ناظر یا عضو مهمان در برخى از جلسات اوپک شرکت مى‌کرد. کارشناسان روسى در سازمان اوپک همیشه در کتابخانه اوپک و بخش‌هاى قابل دسترس دبیرخانه اوپک رفت و آمد مى‌کردند و سازمان اوپک هم از این ارتباطات استقبال مى‌کرد و آن را مقدمه همکارى و پیوستن روسیه به اوپک تلقى مى‌کرد. البته ظاهرا روس‌ها عمدتا به دنبال کسب اطلاعات به منظور استفاده در تنظیم و طراحى روابط خود در قبال بازار جهانى نفت بودند. تا آنجا که به بخش انرژى و به ویژه نفت مربوط مى‌شود، روسیه و ایران رقیب یکدیگرند و همکارى آنان درچارچوب منافع ملى هر یک از ایشان است. درحقیقت در چارچوب سازمان اوپک و یا دیگر سازمان‌هاى بین‌الدولى هم روابط بر پایه منافع ملى اعضاء تعریف مى‌شود.
وی خاطرنشان کرد: در واقع امر در سازمان اوپک قدرت میزان تاثیر گذارى اعضاء، منبعث از توان تولید آنهاست. اگر چه در نظام تصمیم گیرى و راى گیرى اوپک، هر عضو رای مساوى دارد، ولى در چانه زنى‌هاى درون سازمانى، قدرت تولید نقش مهمى دارد. ایران سال‌ها در اوپک دومین تولید کننده بزرگ پس از عربستان بود، اما از سال ٢٠١۴ عراق در تولید از جمهورى اسلامى ایران پیشى گرفته است.البته میزان تولید یکى از عوامل اصلى قدرت اعضاست ولى عوامل دیگرى مانند میزان ذخایر هم نقش مهمى دارد، زیرا سطح تولید نفت ثابت نیست و کشورها با سرمایه گذارى مرتبا در حال ظرفیت سازى هستند.
گفتنی است در واکنش به اقدام روسیه و عربستان سعودی برای تصویب افزایش یک میلیون بشکه ای تولید نفت اوپک با هدف جایگزینی کاهش صادرات نفت ایران به دلیل تحریم آمریکا، داود هرمیداس باوند، دیپلمات سابق ایرانی گفته بود استفاده روسیه از ایران ابزاری است و نه راهبردی و روسیه در زمان‌های حساس پشت ایران را خالی کرده است.