یک مقام بسیار مهم و تراز بالا تابعیت بریتانیا دارد ؛ تابعیت دوگانه فرزندان چند وزیر ؛ در لیست ۹۸ نفره بورسیه‌ها، از آقا و آقازاده‌های نماینده مجلس تا فرزند امام جمعه

نگام ؛ سیاسی _ همزمان با قرائت گزارش کمیته تحقیق و تفحص مجلس از مدیران دو تابعیتی، یک عضو این کمیته اعلام کرد که یک مقام «بسیار مهم و تراز بالا» در جمهوری اسلامی تابعیت بریتانیایی دارد.

 

حسن مقیمی

در جلسه علنی روز یکشنبه، ۲۸ مرداد، مجلس ایران گزارش کمیته تحقیق و تفحص از مدیران دو تابعیتی قرائت شد.

در همین حال ابوالفضل ترابی، عضو این کمیته، در مصاحبه با خبرگزاری مجلس، خانه ملت، اعلام کرد که یکی از مقامات «بسیار مهم و تراز بالا» در دوران تحصیل در اسکاتلند تابعیت بریتانیا را کسب کرده و هنوز این تابعیت را دارد.

آقای ترابی از این مقام نام نبرده اما اشاره او می‌تواند به حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران، باشد که گفته می‌شود در اسکاتلند تحصیل کرده است.

پیش از این مجتبی ذوالنور، نماینده قم درمجلس، گفته بود که پسر آقای روحانی تابعیت بریتانیا و کانادا را دارد اما حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس جمهور این ادعا را تکذیب کرده بود.

برخی سایت‌ها اعلام کرده‌اند که مجید روحانی پسر آقای روحانی است. همچنین بر اساس گزارش برخی سایت‌ها، یکی از دختران آقای روحانی ساکن اتریش است.

دفتر آقای روحانی این گزارش‌ها را نه تایید کرده و نه تکذیب.

تابعیت دوگانه فرزندان چند وزیر

در گزارش مجلس همچنین اعلام شده که «بسیاری از فرزندان» مسئولانی که به دلیل تولد و یا اقامت در کشورهای خارجی تابعیت آن کشورها را داشته‌اند، «بدون ترک تابعیت مشغول فعالیت‌های اقتصادی و یا کارمندی در آن کشورها هستند».

در این گزارش، از فرزندان وزیر خارجه، وزیر نفت و برخی از مشاوران و دستیاران رئیس‌جمهوری ایران به عنوان افرادی نام برده شده که دو تابعیتی هستند.

پیش از این بیژن زنگنه، وزیر نفت، گفته بود که دو فرزندش درخارج از ایران زندگی می‌کنند.

دختر و پسر محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، نیز در آمریکا متولد شده‌اند.

همچنین بر اساس گزارش‌هایی که پیش از این در رسانه‌های ایران منتشر شده، عیسی هاشمی، فرزند معصومه ابتکار، معاون رئیس‌جمهوری، ساکن آمریکاست.

رسانه‌های ایران همچنین خبر داده بودند که محمد نهاوندیان، رئیس دفتر سابق حسن روحانی، گرین کارت دارد.

تعدادی از فرزندان مقامات جمهوری اسلامی نیز در کشورهای خارجی اقامت دارند که وضعیت تابعیت‌شان مشخص نیست.

محمد باقر نوبخت، سخنگوی پیشین دولت ایران، پیشتر به طور تلویحی دلیل دو تابعیتی بودن برخی از فرزندان مسئولان را دور زدن تحریم‌ها دانسته بود.

وی گفته بود: «من سربسته بگویم بخشی از ابزارها را که در دوران تحریم کمک می‌کردند، سوزاندیم. وقتی تحریم باشیم که مسیر رسمی جواب نمی‌دهد».

مقامات «قسم بخورند که دو تابعیتی نیستند»

در گزارش مجلس با اشاره به پاسخ وزارتخانه‌های مختلف به استعلام این کمیته اعلام شده که در وزارت راه‌وشهرسازی چهار نفر، در جمعیت هلال احمر سه نفر، در سازمان بهزیستی دو نفر و در بنیاد مسکن چهار نفر با تابعیت دوگانه مشغول به فعالیت هستند.

بر اساس این گزارش، در وزارت ارشاد نیز شش نفر «مشکوک» به داشتن تابعیت دوگانه هستند.

تعدادی از وزارتخانه ها نیز اعلام کرده‌اند که امکان شناسایی افراد دو تابعیتی در این وزارتخانه وجود ندارد.

در همین حال در گزارش مجلس نیز اعلام شده که امکان شناسایی کامل افراد دو تابعیتی وجود ندارد و از آنچه فقدان بانک اطلاعات افراد دوتابعیتی، «مسامحه» وزارت اطلاعات و «ضعف» وزارت خارجه در این زمینه خوانده شده، انتقاد شده است.

در گزارش کمیته تحقیق و تفحص مجلس به تعداد مدیران دو تابعیتی اشاره نشده است.

با این حال جواد کریمی قدوسی، رئیس این کمیته، اعلام کرد که ۳۰۰ مدیر دوتابعیتی شناسایی شده‌اند.

وی در عین حال گفت که شناسایی مدیران دو تابعیتی مشکل است چرا که برخی از این افراد با پاسپورت ایرانی به دوبی سفر و از آن جا با پاسپورت دوم خود به کشوری که تابعیت آن را دارند سفر می‌کنند.

در همین حال ابوالفضل ترابی، دیگر عضو این کمیته، درباره روش شناسایی مدیران دو تابعیتی اعلام کرد که این افراد براساس «شواهد و قرائن» شناسایی شده‌اند.

وی همچنین گفت که این کمیته برای روشن شدن این اتهام خواستار آن است که این مقامات «قسم بخورند که دو تابعیتی نیستند».

روح‌الله رحمانی، داماد غلامعلی حداد عادل، دیگر فرد دو تابعیتی نزدیک به مقامات جمهوری اسلامی است.

آقای حداد عادل گفته بود که دامادش از یک «خانواده شهیدپرور» در آمریکا است که این سخنان در فضای مجازی بازتاب گسترده‌ای داشت.

روح‌الله رحمانی در سال ۹۵ به سمت مدیرکل دفتر امور نوآوری و حمایت از سرمایه‌گذاری وزارت ارتباطات منصوب شده بود اما پس از مطرح شدن موضوع مدیران دو تابعیتی استعفا داد.

محمود علوی، وزیر اطلاعات، پیش از این اعلام کرده بود که «مدیر دو تابعیتی نداریم» و موضوع دو تابعیتی‌ها از جمله «سناریوهایی» است که مخالفان علیه دولت تدارک دیده‌اند.

با این حال محمد جعفر منتظری، دادستان کل کشور، اعلام کرده بود که قوه قضائیه چندین بار از وزارت اطلاعات درخواست کرده که مدیران دوتابعیتی را معرفی کند اما پاسخ این وزارت‌خانه «قانع‌کننده» نبوده است.

 

محمود صادقی به لیست ۹۸ نفره از آقا و آقازاده که نامشان در پرونده بورسیه‌های غیرقانونی وزارت علوم آمده است اشاره کرد و گفت: در این لیست که در اختیار من است از نماینده مجلس، فرماندار، فرزند امام جمعه، فرزند و داماد پروین احمدی‌نژاد، مدیرکل روابط عمومی، فرزند مشاور وزیر علوم، فرزند رئیس دانشگاه وجود دارد. افرادی با معدل ۱۳٫۳ ، ۱۲٫۱۷و کبر سنی متولد سال ۱۳۴۵، معدل ۱۲٫۴۶ کبر سن متولد ۱۳۵۳ و… انواع و اقسام افراد وجود دارد. آیا مسئولیت آن را می‌پذیرید؟ چگونه می‌خواهید روز قیامت پاسخگو باشید.

نماینده مردم تهران در مجلس با تأکید براینکه من در هیچ کجا نگفته‌ام افراد بورسیه شده تخلف کرده‌اند گفت: به عقیده من مقصر و متخلف کسانی هستند که این فرآیند غیرقانونی و بدعت را گذشته‌اند. بسیاری از افراد بورسیه شده اصلاً از این کار غیرقانونی اطلاع نداشته‌اند. البته این غیر از افرادی است که اسامی آن در اختیار من است و از روابط خود برای استفاده از بورسیه استفاده کرده‌اند.

آخرین آزمون اعزام در سال ۸۱ برگزار شد. قبولی‌های هر آزمون دو سال فرصت اقدام داشتند. بنابراین هر سال آزمون برگزار نمی‌شد و بهانه آقایان برای حذف آزمون در دوره قبلشان بی‌اساس است و باید طبق قانون اعزام، آزمون را توسط سازمان سنجش برگزار می‌کردند.

** ورود مراجع نظارتی به ماجرای بورسیه‌ها از سال ۹۲
«بحث اصلی من این است که ورود مراجع نظارتی به بورسیه‌ها به سال ۹۲ برمی‌گردد، یعنی زمانی که دولت یازدهم هنوز سرکار نیامده بود، دیوان محاسبات به این موضوع ورود کرده است. به وزارت علوم اعلام کرده است که با توجه به موارد خلاف قانون، اگر مطابق این عمل کنید مسئولیت حقوقی متوجه شما خواهد بود یا در نامه دیگری که حسابرس کل هیئت حسابرسی آموزش عالی و تحقیقات دیوان محاسبات کشور، نامه‌ای را به سازمان امور دانشجویان نوشته و اعلام کرده این کار تخلف است.»

«در این نامه آمده است هرگونه پرداخت وجه و یا ابلاغ اعتبار به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور بابت این افراد (افراد با بورسیه غیرقانونی) فاقد وجاهت قانونی است.»

عضو کمیسیون آموزش مجلس با بیان اینکه در جریان رسیدگی خودم به موضوع بورسیه‌ها، با حسابرس دیوان محاسبات ملاقاتی داشتم و از او پرسیدم شما چگونه متوجه این تخلفات شدید؟ گفت: این فرد این‌گونه پاسخ داد که ورود ما به مباحث مالی بود. در بررسی خود به تعداد بیش از سه هزار نفر بورسیه رسیدیم که این‌ها پولی بابت شرکت در آزمون به سازمان سنجش واریز نکرده بودند و متوجه شدیم این‌ها هیچ‌کدام آزمون نداده‌اند.
«این در حالی است که طبق قانون اعطای بورسیه با اعلام جزئیات تعداد و رشته‌های مورد نیاز باید از طریق اعلان‌ها و آگهی‌های عمومی انجام شود، بعد

درخواست‌ها ارائه و رسیدگی و آزمون متمرکز برگزار شود و پس از آزمون متمرکز، افراد ذی‌صلاح را پس از این آزمون‌ها اعزام کنند.»

به گفته صادقی، متأسفانه برخلاف قانون اعزام و آیین‌نامه اجرایی آن، سازمان سنجش آزمونی برگزار نکرده و این افراد را بدون آزمون پذیرفته‌اند که تعدادشان قابل‌توجه است و در میان آن‌ها، بعضاً مواردی تبدیل به اعزام به داخل شده‌اند. یعنی ظاهری و صوری به‌عنوان بورس اعزام به خارج پذیرفته و سپس تبدیل به داخل شده‌اند.

«این رویه نشان می‌دهد که دوستان صلاح دیده بودند یک عده را بپذیرند. البته ابتدا آن‌ها را به‌عنوان دانشجوی ممتاز اعلام کردند، ولی در مراحل بعد اعلام شد دانشجویانی که دارای خدمات فرهنگی هستند هم مشمول بورس می‌شوند. معدل ۱۴ برای کارشناسی و ۱۶ برای ارشد را تعیین کردند، شرط سنی هم گذاشته‌اند، اما عملاً از بسیاری از آن عدول کرده‌اند که آمار آن نیز وجود دارد.»

«نکته دیگر اینکه گفته شد این افراد باید معرف داشته باشند و در این میان معرف‌های تشکل‌های دانشجویی خاص، مسئولان وزارت علوم و شخص آقای دکتر مسلمی نائینی بودند. برای مثال معاون فرهنگی وقت وزارت علوم تعداد ۷۳۶ نفر را معرفی کردند و یا یک تشکل دانشجویی ۵۹۵ نفر را معرفی کردند و یا مسئول دیگری در وزارت علوم ۱۰۵ نفر را معرفی کردند و به این ترتیب با معرف‌های شخصی و رشته‌های خاص مانند زبان و ادبیات فارسی، فقه و حدیث نهج‌البلاغه را به‌عنوان بورسیه خارج پذیرفته‌اند و بسیاری از آن‌ها تبدیل به بورس داخل شده‌اند.»