اوضاع نامناسب بازار لوازم خانگی،تحریم در همه بخش های اقتصادی

 

نگام ، اقتصادی _ممنوعیت واردات لوازم خانگی و امتناع تولیدکنندگان از عرضه محصول به بازار دست به دست هم داده تا نابسامانی در بازار لوازم برقی خانگی ادامه یابد؛ یا اجناس به قدری گران است که مشتری قدرت خرید ندارد و یا هیچ کالایی برای فروش وجود ندارد.

 

میثم بازیاری 

 

 

با اینکه انتظار می رفت با کشف کالاهای احتکار شده و تزریق آن به بازار، کمی از مشکلات بازار لوازم خانگی کاسته شود، اما با سر زدن به مراکز عمده فروش این محصولات روشن می شود که هنوز نه کالایی هست و نه خریداری و می توان گفت که فروشندگانی که مجبورند اجاره مغازه و هزینه های دیگر را سر موعد بپردازند، مشتریانی که قدرت خرید با نرخ های جدید را ندارند و حتی کارگرانی که از راه نان می خورند، همه از این شرایط ناراضی هستند.
در طول چند ماه اخیر بازار لوازم خانگی به سرعت از رشد قیمت ها تاثیر گرفت اما این همه ماجرا نبود؛ به موازات افزایش قیمت ها شاهد کاهش عرضه کالا به بازار بودیم؛ پس از آن با انتشار فهرستی از دریافت کنندگان ارز دولتی از سوی بانک مرکزی، مشخص شد که بسیاری از واردکنندگان لوازم خانگی به میزانی که ارز دریافت کرده اند، کالا وارد کشور نکرده اند.
سوء استفاده واردکنندگان از ارز تخصیصی و مدیریت منابع ارزی در مواجهه با تحریم های آمریکا، دولت را بر آن داشت تا در تیرماه ۱۳۳۹ قلم کالا را در فهرست کالاهای ممنوعه وارداتی قرار دهد که برخی اقلام لوازم خانگی برقی نیز مشمول این ممنوعیت شد.
در هفته های اخیر پیام های رسیده از هموطنان به ایرنا نشان می داد که فروشگاه های زنجیره ای چند ماهی است که لوازم خانگی عرضه نمی نند و قفسه این فروشگاهها خالی است؛ خبرنگار ایرنا برای بررسی موضوع سری به چند فروشگاه زنجیره ای بزرگ در سطح شهر زد؛ در این فروشگاه ها مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی به وفور وجود داشت و حتی تابلوهای تخفیف ۴۰ تا ۵۰ درصدی نیز نصب شده بود و مردم با دقت مشغول انتخاب اقلام مورد نیاز خود بودند اما سالن فروش لوازم خانگی خلوت بود و تنها چند نفر مشغول تماشای چند قلم جنس باقیمانده بودند.
به طور تقریبی بیشتر قفسه های ظروف آشپزخانه خالی بود و مسئول سالن می گفت که بیشتر آنها فروش رفته و تنها این چند قلم باقی مانده است. روی لوازم خانگی برقی نیز برچسب «فروش نداریم» نصب شده بود.
«بابک قربانی» یکی از کارکنان فروشگاه به خبرنگار ایرنا گفت: در سه ماه گذشته لوازم خانگی ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش قیمت داشت و بعد از آن به ما اعلام کردند که دیگر فروش نداریم چون کالایی در انبار نیست.
وی درباره اینکه چرا موجودی در انبار ندارند، اظهار داشت: می گویند نزدیک ۲۰ روز است که کارخانه ها تعطیل هستند و واردات نیز ممنوع شده بنابراین طبیعی است که کالایی برای عرضه نداشته باشیم.
این فروشنده در پاسخ به اینکه چرا کالاهای نمونه را نمی فروشید؟ گفت: بیشتر ظروف آشپزخانه در قفسه ها را فروختیم اما اجازه فروش نمونه های یخچال، تلویزیون و لباسشویی را نداریم.
در این پیوند «منصور عالی پور» نائب رییس اتحادیه فروشگاه های زنجیره ای در گفت و گو با ایرنا گفت: در تامین و عرضه مواد غذایی و اقلام اساسی در فروشگاه های زنجیره ای مشکلی نداریم و بلکه این مواد از تنوع زیادی نیز برخوردار هستند.
وی افزود: چند ماهی است که در تامین لوازم خانگی داخلی و خارجی مشکل داریم و انبارها خالی است.
عالی پور بیان کرد: بیشتر شرکت ها اعلام می کنند که به دلیل مشکلات ارزی و ممنوعیت واردات قادر به تامین کالای مورد نیاز فروشگاه ها نیستند.
نائب رییس اتحادیه فروشگاه های زنجیره ای تصریح کرد: ما نمی توانیم نمونه های موجود در فروشگاه ها را بفروشیم زیرا فضای آنها خالی می ماند.

** ماهیگیری تولیدکنندگان از آب گل آلود بازار
خبرنگار ما برای بررسی وضعیت بازار لوازم خانگی سری به خیابان «امین حضور» که بازار اصلی این کالاها در تهران زد؛ این نقطه سالهاست راسته فروشندگان لوازم خانگی در پایتخت است؛ مثل همیشه فروشگاه ها انباشته از لوازم خانگی داخلی و خارجی است و گویی خبری از کمبود کالا در این فروشگاه ها نیست از کالاهای مختلف با نشان تجاری متفاوت می توانی ببینی. در وهله اول تعجب می کنی مگر نه اینکه گفته می شود کالایی در بازار نیست.
«علی ملکی» صاحب فروشگاهی که لوازم خانگی برقی سنگین نظیر یخچال، لباسشویی، جاروبرقی و ظرفشویی عرضه می کند، از وضعیت بد کسب و کار این روزها گله می کند و اینکه چند ماهی است فروش خوبی ندارد.
وی گفت: از وقتی که دلار تک نرخی شد، هر هفته شاهد افزایش قیمت بودیم و علاوه بر آن کالا در بازار کمیاب شد.
این فروشنده در پاسخ به اینکه در فروشگاه شما جای خالی دیده نمی شود و کالاهای متنوعی موجود هستند، گفت: ما از فروشگاه چیزی نمی فروشیم چون ویترین خالی می شود.
وی افزود: سه هفته ای است که کارخانه ها در تعطیلات تابستانی هستند و کالاهای خارجی هم در بازار نیست.
«قاسم جعفری» فروشنده لوازم خانگی داخلی به ایرنا گفت: نرخ بسیاری از لوازم خانگی تولید داخل دو تا سه برابر افزایش یافته برای نمونه قیمت یخچال چهار تا پنج میلیون تومان شده و با برندهای خارجی که پیش از این فروخته می شد برابری می کند.
وی افزود: نرخ ثابتی در بازار نیست و هر فروشنده بنا به قدرت تامین کالا قیمت می دهد و برخی خریداران نیز که ناچار به خرید هستند، می خرند.
این فروشنده اظهارداشت: ممنوعیت واردات وضعیت بازار را بدتر کرده است چرا که بسیاری از قطعات و حتی کالاها در داخل تولید نمی شود.
جعفری مقصر اصلی این شرایط را تولیدکنندگان داخلی دانست و گفت: در فروشگاه کالایی را فاکتور می کنیم اما خریدار دو تا سه هفته طول می کشد که کالا را دریافت کند و در برخی موارد نیز کالای مشابه به او می دهند چون کالای مورد نظر را در انبار ندارند.
«سبحان احمدی» صاحب فروشگاه که نمایندگی چند برند خارجی را نیز دارد به ایرنا گفت: بیشتر کالاها قاچاق هستند و کالای شرکتی نداریم و اکنون «بره کشون» تولیدکنندگان است.
وی افزود: شرکت های ایرانی پنج ماه است که عنوان می کنند مواد اولیه ندارند و تولید خود را به یک پنجم رسانده اند و در مقابل سود خود را افزایش داده اند.
این فروشنده ادامه داد: این تولیدکنندگان کالاها را به صورت قطره چکانی و با ۲ تا سه برابر قیمت وارد بازار می کنند.
احمدی درباره احتکار کالا در انبارها گفت: کاسب کرایه مغازه می دهد و نمی تواند کالا را احتکار کند بلکه تولیدکننده و تاجر است که کالا را احتکار می کند.

** تولیدکنندگان در سنگلاخ بدی قرار دارند
پس از شنیدن صحبت های کسبه به سراغ «حمیدرضا غزنوی» سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی رفتیم؛ وی از شرایط سخت تولید لوازم خانگی در ماه های اخیر گلایه کرد و گفت: اگرچه ارائه بسته جدید ارزی دولت در ۲۱ فروردین ماه امسال از لحاظ مدیریت منابع ارزی تصمیم خوبی بود اما باعث شد تولیدکنندگان در سنگلاخ بدی قرار بگیرند.
سخنگوی گروه صنعتی انتخاب که از تولیدکنندگان بزرگ لوازم خانگی به شمار می رود، افزود: پس از این تصمیم مسیر ثبت سفارش کالا برای تامین مواد اولیه طولانی شده و بسیاری از مواد مورد نیاز ما در گمرک مانده است.
وی اظهار داشت: ثبت سفارش برخی از کالاها سه تا چهار ماه طول کشیده و تولیدکننده ناچار است کارها را از دفاتر تخصصی مختلف پیگیری کند.
غزنوی گفت: برخی از کالاهای وارداتی در گمرک مشمول پرداخت مابه التفاوت ارز شدند و اگر با این شرایط تولید می کردیم شاهد افزایش چند برابری قیمت ها بودیم و در نتیجه خریداری نیز نداشتیم و مجبور به انبار کالا بودیم و در این شرایط تولیدکننده با هجمه احتکار روبه رو می شد.
وی با رد احتکار کالا توسط تولیدکنندگان گفت: تمام انبارهای تولیدکنندگان بررسی شده و هیچ موردی کشف نشده که کالا در انبار احتکار شده باشد.

** ممنوعیت واردات کالا یکی از دلایل نابسامانی بازار
«محمد طحان پور» رییس اتحادیه لوازم خانگیگفت: بازار لوازم خانگی چند ماهی است که متلاطم است و من بارها این موضوع را به مسئولان گوشزد کرده ام.
وی افزود: ممنوعیت واردات کالا یکی از دلایل این مشکلات است زیرا بسیاری از کالاها در داخل تولید نمی شود و در عین حال تقاضا برای آنها وجود دارد بنابراین زمینه قاچاق کالا فراهم شده است.
طحان پور ادامه داد: زمانی که واردات لوازم‌خانگی ممنوع شد، همان موقع هشدار دادم و گفتم تولیدکنندگان ما همکاری و همراهی نخواهند کرد؛ این ‌گونه کالا در بازار کم می‌شود و تولیدکنندگان نیز تولید نمی کنند.
وی گفت: فروشگاه ای زنجیره ای، شرکت های تعاونی سازمان ها و نهادها کالایی برای عرضه ندارد و همه به بازار هجوم آوردند و تولید هم پاسخگوی این نیاز نیست.
رئیس اتحادیه لوازم خانگی افزود: در گذشته تولیدکنندگان کالا را با شرایط و اقساط در اختیار مردم قرار می دادند اما هم اکنون می گویند که پول نقد به حساب واریز کنید تا من به شما کالا بدهم.

** تکلیف کالاهای احتکار شده مشخص نیست
در یک ماه اخیر و پس از مشکلات ناشی از احتکار کالا گشت مشترک تعزیرات حکومتی در سراسر کشور به همراه نمایندگان دستگاه های نظارتی به انبارهای کالاها مراجعه و از نزدیک در جریان روند عرضه قرار گرفتند.
در ادامه این بازدیدها، در یک انبار لوازم خانگی که دو هفته قبل توسط تعزیرات پلمب شد و در آن بیش از ۲ هزار قلم لوازم خانگی از جمله یخچال، لباسشویی، ماشین ظرفشویی و کولر گازی از یک برند خارجی قرار داشت، کشف شد تا در بازار لوازم خانگی توزیع شود.
ارزش کالاهای احتکار شده این انبار لوازم خانگی ١۴ میلیارد تومان برآورد شده است و اگر چه پرونده این تخلف در حال رسیدگی است اما به دلیل ضرورت توزیع و با همکاری مالک کالا با هدف تنظیم بازار لوازم خانگی این کالاها تعیین تکلیف و مقرر شد برای توزیع به رئیس‌ اتحادیه لوازم خانگی برای توزیع تحویل شود.
در این پیوند «علی فاضلی» رئیس اتاق اصناف کشور در گفت و گو با ایرنا گفت: هنوز صورت کالاهای کشف و ضبط شده به اصناف ارائه نشده است.
وی افزود: قرار بود تمام کالاهای ضبط شده از شبکه های رسمی و اصناف توزیع شود اما هنوز اقدامی در این زمینه انجام نشده است و ستاد تنظیم بازار وظیفه پیگیری موضوع را دارد.
رئیس اتاق اصناف در پاسخ به حضور کم رنگ اصناف در کشف و ضبط کالاهای احتکاری گفت: تعریف درستی از کالاهای احتکاری و قاچاق نداریم بنابراین بسیاری از کالاهایی که ضبط شده اند، کالاهای قاچاق هستند.
وی افزود: طبق قانون اصناف جزء ضابطین در کشف کالا نیستند البته اصناف با تعزیرات در زمینه خرده فروشی، آرایشی و بهداشتی کشف مشترک دارند اما در سایر موارد باید مراجع قانون حضور داشته باشند.
فاضلی بیان کرد: اصناف نه تنها در بحث لوازم خانگی بلکه تلفن همراه و صنایع چرم هم مشکل داریم و حل این مشکلات منوط به تثبیت نرخ ارز است.
همچنین «سید یاسر رایگانی» سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی درباره توزیع کالاهای احتکارشده در بازار به خبرنگار اجتماعی ایرنا، گفت: تعزیرات در موضوع احتکار فراتر از تکلیف قانونی و انتظار مردم ورود کرد در حالی که هیچ وظیفه ای برای توزیع کالا در شبکه ندارد و توزیع برعهده اتحادیه و ادارات کل صنعت، معدن و تجارت است.
وی افزود: تعزیرات در سریعترین زمان ممکن برای الزام به عرضه کالاها حکم صادر می کند و قرار است برای توزیع کالاهای احتکار شده، نظارت بر این موارد و ساماندهی بازار، دادستانی ها با تعزیرات همکاری کنند.

بازار لوازم خانگی تقریبا پس از تعطیلات نوروزی، با نوساناتی مواجه شد و هر قدر هفته‌ها و ماه‌ها از سال گذشت اوضاع بازار بدتر شد؛ تا جایی که با وجود اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به واردکنندگان لوازم خانگی همچنان شاهد نوسانات قیمتی و حتی عدم فروش در بازار هستیم که نهایتا واردات این کالاها ممنوع اعلام شد که محمد طحان‌پور – رییس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی – در این باره به ایسنا گفت: هم‌اکنون وضعیت بازار لوازم خانگی مناسب نیست و اگر فروشنده‌ای نمی‌تواند کالای واحد صنفی خود را بفروشد به دلیل احتکار نیست، چراکه دیگر نمی‌تواند آن را جایگزین کند و خالی شدن ویترین مغازه یا فروشگاه وجهه مناسبی ندارد، چراکه تولیدکنندگان، تولید خود را کاهش داده‌اند و با وجود آنکه فشار زیادی به دولت برای ممنوعیت واردات آوردند و اعلام کردند که می‌توانند بازار را تامین کنند، این اتفاق نیفتاد.

ممنوعیت برای واردات کالاهایی که تکنولوژی تولید نداریم!

وی ادامه داد: به عنوان مثال ماشین ظرفشویی و کولرگازی در میان لوازم خانگی به دلیل داشتن تکنولوژی خاص امکان تولید ندارد و هم‌اکنون با ممنوع شدن واردات آنها مشکلاتی در بازار این نوع لوازم خانگی به وجود آمده است.

رییس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی یکی از دلایل مشکلات بازار از جمله گرانی را ناشی از کاهش ارزش پول ملی دانست و گفت: وضعیت امروز بازار لوازم خانگی خوب نیست و در صورتی که مسئولان برنامه‌ریزی نکنند، آینده خوبی را هم نمی‌توان برای آن متصور بود.

فروشندگان کالایی برای فروش ندارند؛ ویترین‌شان را هم نمی‌توانند بفروشند

طحان پور همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که بازار شاهد پدیده نفروختن و احتکار بوده و این عوامل نیز خود در وضعیت کنونی بازار لوازم خانگی بی‌تاثیر نبوده است، اظهار کرد: هیچ فروشنده‌ای اگر کالا داشته باشد اقدام به احتکار و نفروختن نمی‌کند. همان‌طور که تاکنون شاهد بوده‌ایم انبارهای کشف شده هیچ کدام به فروشندگان اختصاص نداشته است و همگی تولیدکننده یا واردکننده بوده‌اند. ما از برخورد با محتکران لوازم خانگی استقبال می‌کنیم و تاکنون همکاری مناسبی با دستگاه‌های نظارتی در این زمینه داشته‌ایم.

وی تصریح کرد: مسئولان اگر می‌خواهند بازار لوازم خانگی اصلاح شود باید آینده‌نگری کنند و دست از تصمیمات یک شبه و غیرکارشناسی بردارند، چراکه به عنوان مثال آن زمان که می‌خواستند واردات لوازم خانگی را ممنوع کنند باید همه تولیدکنندگان را دور هم جمع می‌کردند و از آنها برای تامین بازار داخلی لوازم خانگی تعهد می‌گرفتند. ضمنا باید قبل از ممنوعیت واردات لوازم خانگی از این مساله مطمئن می‌شدند که بازار تامین می‌شود و در آینده با مشکلی مواجه نخواهد شد.

گرانی برخی کالاها به دلیل واردات‌شان با ارز آزاد است

طحان‌پور همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که اگر لوازم خانگی وجود ندارد و نفروختن برخی از واحدهای صنفی به دلیل ناتوانی در جایگزینی آن است، پس چرا یک کالا با چند برابر قیمت در بازار تامین می‌شود و با قیمت روز عرضه نمی‌شود؟ گفت: به عنوان مثال برخی از واردکنندگان لوازم خانگی از ارز ۴۲۰۰ تومانی استفاده کرده‌اند و برخی دیگر نتوانستند این ارز را دریافت کنند و با ارز آزاد واردات خود را انجام داده‌اند و اگر یک فروشنده به کسی می‌گوید که با قیمت بالاتر می‌تواند یک نوع لوازم خانگی را برایش تامین کند به دلیل آن است که کالا را از واردکننده‌ای که با ارز آزاد لوازم خانگی وارد کرده تهیه می‌کنند.

رییس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تاکید کرد: در هر حال مردم در صورت مشاهده تخلف از جمله گرانی و گرانفروشی می‌توانند با اتحادیه تماس بگیرند که مسلما با متخلفان برخورد خواهد شد. اگر شکایت مردمی وجود داشته باشد این دستگاه‌های نظارتی‌ مانند سازمان حمایت موظف به برخورد با متخلفان هستند.

 

بازار لوازم خانگی ایران در پی نابسامانی بازار ارز از وضعیت عادی خارج شد. جمهوری، خیابان شریعتی و امین حضور ، سه مرکز عمده‌ای هستند که فروشندگان لوازم خانگی در آن به چشم می ایند اما نه این سه منطقه و نه سر زدن به فروشگاه های لوازم خانگی در دیگر نقاط شهر این روزها نمی تواند زمینه را برای پر شدن دست ها به همراه بیاورد .

 فروش کالا نداریم
پشت شیشه بسیاری از مغازه ها کاغذی درج شده تا اعلام کنند فروش نداریم . این کاغذ از آن رو نصب شده تا از میان معدود کسانی که قصد ورود دارند، برخی با خواندن این جمله پشیمان شوند . متصدی فروشگاه وقتی با این سئوال روبرو می شود که چرا فروش ندارید؟ بدون بلند کردن سر می گوید : چرا نداره، فروش نداریم دیگه .

وقتی پافشاری برای اطلاع از وضعیت بازار را در قامت خریدار می بیند می گوید: اگر حتما کالا می‌خواهی می توانم از برخی همکاران بخواهم برایت جنسی جور کنند . قیمت ها اما عجیب است، یخچال دوقلو ۱۴ میلیون تومان گران تر از قیمت اعلامی کارخانه ها .

این فروشنده می گوید: تقصیر از ما نیست . ما با کمبود کالا روبروییم و این تولید کننده ها هستند که جنس نمی فروشند چون می خواهند قیمت هایشان را بالا ببرند.

 

تولیدکنندگان با مردم نساختند
در حالی تولید کنندگان لوازم خانگی از ارائه کالا به گفته فروشندگان  از یک سو و محمد طحان پور رییس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی از سوی دیگر امتناع می کنند که انتظار می رفت در سال جاری حضور پررنگشان در اقتصاد را نشان دهند ، سالی که به نام حمایت از کالای ایرانی مزین شده است اما در اولین بزنگاه ، به نظر می رسد ترجیح دادند سود خود را در نظر بگیرند.

بسیاری از مردم معتقدند این آزمون برای تولید کنندگان لوازم خانگی نمره قبولی به همراه نداشت و مردم بعدها به یاد خواهند داشت که در سختی و بحران تحریم چه کسانی با هدف کاهش بحران وارد عمل شدند و چه کسانی منافع گروهی را به منافع ملی ترجیح داده و بازار را از وضعیت عادی خارج کردند .

خانمی در حدود ۵۰ ساله که برای خرید یخچال مراجعه کرده بود، گفت: من دست آخر از پس جستجوهای فراوان پشیمان شدم چون نمی توانم کالایی را پیدا کنم .

وی با اشاره به اینکه بسیاری از نمایندگی ها کالاهای خود را به انبار منتقل کرده اند، تاکید کرد من از مسئولان می خواهم به وضعیت این نمایندگی ها رسیدگی کنند و اگر تخلفی مرتکب شده اند، پروانه فعالیتشان را ابطال کنند.

او با انتقاد از وضعیت بازار گفت: این نشان می دهد سودجویی عده ای بازار را به این روز انداخته والا تحریم اتفاقی همیشگی در اقتصاد ماست.

قیمت‌ها توافقی شده است
یکی از فروشندگان در منطقه شریعتی در خصوص وضعیت بازار گفت: مردم از ما شکایت دارند در حالی که ما تقصیری نداریم ، از یک سو به دلیل ممنوعیت واردات کالای خارجی نمی آید و از سوی دیگر می بینیم تولید کننده داخلی کالایش را گران تر از کالای خارجی می فروشد .

وی گفت: در این صنف خیلی ها در معرض ورشکستگی هستند، باور نمی کنید که بسیاری از فروشندگان پول اجاره مغازه ندارند .

او تاکید کرد: اگر کسی هم جنسی را داشته باشد، دیگر به قیمت مصوب نمی فروشد چون حاشیه بازاری برای تعیین قیمت وجود ندارد و بازار لوازم خانگی بازار قیمت توافقی است .