بسیاری از اشیای تاریخی ایران در مخازن موزه‌های دنیا هستند / عکس

 

 

نگام ؛ فرهنگ و هنر ؛ محمدرضا کارگر (مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی) نیز درخصوص وجود یا عدم وجود لیستی که نام اشیای تاریخی ایران که در موزه‌های دنیا وجود دارند در آن ذکر شده باشد، گفت:‌ شاید موردی بدانیم که چه آثاری در موزه‌های دنیا وجود دارد اما اینکه به صورت مشخص بدانیم چه آثاری از ایران در موزه‌های دنیا نگهداری می‌شود، خیر چنین لیستی در دست نیست.

 

معصومه دیودار

 

محمدرضا کارگر ادامه داد: تاکنون چندین بار این بحث مطرح شده است  و برخی افراد آمادگی خود را اعلام کرده‌اند که حاضر هستند طی یک قرارداد به شرط تامین هزینه‌ها، به کشورهای مختلف سفر کنند و رایزنی‌های لازم را برای انجام این کار را انجام دهند اما هنوز این کار به دلیل مشکلاتی که دارد، انجام نشده است.

مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی افزود: در حال حاضر شاید بتوانیم از آثاری که در سراسر جهان در معرض دید عموم گذاشته شده، از طریق پرسش و پاسخ و دیدن آثار لیست، تهیه کنیم. این درحالی است که اشیای موجود در موزه‌های دنیا فقط آن اشیایی نیست که در معرض دید عموم گذاشته می‌شود بلکه تعداد زیادی از اشیا در مخازن موزه‌ها نگهداری می‌شوند.

کلکسیونرها و آثار تاریخی ایران

با وجود آنکه کارگر تاکید دارد که شاید بتوان آثاری که موزه‌ها به نمایش گذاشته‌اند را به صورت مشخص معرفی کنیم اما تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده و مسئولان میراث فرهنگی دائم از لزوم چنین مهمی سخن می‌گویند و در نهایت راه به جایی نمی‌برند.

البته مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی تاکید دارد: در موزه‌های دنیا، آثار تاریخی از ایران نیز وجود دارد که هنوز شناسنامه آنها استخراج نشده و اطلاعاتی درخصوص آنها وجود ندارد. در عین حال، کلکسیونرهایی داریم که هنوز اشیای کلکسیون خود را جایی چاپ نکرده و در معرض دید عموم نگذاشته‌اند. درواقع می‌توان گفت؛ هر اندازه تحقیق کنیم، نمی‌توانیم به آمار جامعی از اشیای تاریخی که در خارج از ایران است دست پیدا کرده و آ‌ن را منتشر کنیم. فقط می‌توانیم بگوییم که براساس آخرین گزارش‌ها چه تعداد اثر تاریخی از ایران در موزه‌های دنیا به نمایش درآمده‌است. اما حتی با صحت ۱۰ درصد هم نمی‌توانیم بگوییم که در تمام دنیا چه تعداد اثر تاریخی از ایران وجود دارد.

در این راستا با سرچی ساده در اینترنت موفق شدیم فهرستی هرچند کوتاه و بسیار ناقص از تعدادی از آثار ایران باستان که در موزه‌های مطرح دنیا به نمایش گذاشته شده‌اند، تهیه کنیم.

در زیر برخی از این آثار معرفی می‌شود:

موزه متروپولیتن نیویورک

این موزه که در منهتن نیویورک قرار گرفته در سال ۱۸۷۲ افتتاح شده و البته مجموعه نادر و بزرگی از تاریخ اسلام و ایران باستان را در خود جای داده است. جالب است بدانید که کتاب خمسه نظامی در این موزه نگهداری می‌شود، همچنین یک قالی اصفهان که به قرن ۱۷ میلادی برمی‌گردد، نیز در این موزه قرار دارد. لباس رزم ایرانی مربوط به قرن ۱۵، تندیس سر شاهزاده سلجوقی که به قرن ۱۲ برمی‌گردد و جام شیر غران که مربوط به دوره هخامنشیان می‌شود از دیگر اشیای ایرانی هستند که زینت بخش این موزه امریکایی شده است. حتا گفته می‌شود که موزه متروپولیتن نیویورک، مجموعهٔ کوچک اما منحصر به فردی از آثار حفاری‌شده در منطقه تیسفون و طاق کسری را در اختیار دارد.

3

4

6

7

8

موزه بریتانیا

بخش خاورمیانه موزه بریتانیا شامل اشیای باستانی بسیار پرارزشی است که از کشورهای ایران، عراق، و دیگر کشورهای منطقه را شامل می‌شود. گفتنی است بیش از سیزده هزار شئی باستانی ایران در موزه بریتانیا قرار دارد که تعدادی از معروف‌ترین این آثار به شرح زیر است:

10

12

لوور پاریس

در بخش ایران آثار مختلفی از لرستان، کرمان، شوش، کاشان، دشت لوت، باختران و بسیاری دیگر از شهرهای ایران وجود دارد که شامل سفال، شیشه، فلز، سرامیک، موزاییک، سنگ، چوب، قالیچه، تابلو و بسیاری اجسام ریز و درشت دیگر می‌شود.

از دیگر آثاری که متعلق به ایران باستان بوده و امروز در موزه لوور فرانسه نگهداری می‌شود، می‌توان به بخش‌های مختلف و عظیمی از پرسپولیس، آثار عتیقه باستانی، کاسه‌های گلی قدیمی، نقاشی‌های نفیس، مجسمه‌های سنگی، نقش برجسته‌ها، کتیبه‌ها، سنگ‌های حجیم و مجسمه‌های مربوط به تخت جمشید، ظروف غذا خوری، آثار مربوط به آشپزخانه، کشاورزی، لوازم جنگ، پول، شمشیرهای طلا و نقره، شمعدان و رسم الخط‌های مربوط به دوره‌های ساسانیان، دیلمیان، هخامنشیان و اشکانیان اشاره کرد.

9

11

13

14

موزه رزکرس مصر سان‌خوزه

موزه مصری رزکرسین یا “صلیب قرمز مصر” از نظر معماری تحت تاثیر معبد آمون در مجتمع معبد کارناک ساخته شده، در این موزه بزرگترین مجموعه اشیاء مصر در شمال غرب امریکا نمایش داده می شوند که شامل اشیائی از سلسله‌های کهن مصر و دوران اولیه اسلام در مصر است. البته تعدادی از آثار تپه مارلیک نیز در این موزه به نمایش گذاشته شده که از آنجمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1

موزه ملی هنرهای شرقی، رم

2

موزه آرمیتاژ سن پترزبورگ روسیه

به طور کلی می توان گفت موزه آرمیتاژ دارای مجموعه بزرگی از آثار هنری اروپای غربی، روسیه و خاورمیانه است که بخش ویژه فرهنگ‌ و تمدن‌ ایران یکی از بخش‌های مهم و با ارزش این موزه محسوب می‌شود که شامل اشیا گران‌بها و با ارزشی از تاریخ‌ و یافته‌های باستان شناسی در ایران است. این بخش از موزه یکی از محبوب‌ترین و پربازدیدترین بخش‌های موزه آرمیتاژ به حساب می‌آید. قطعا یکی از باارزش‌ترین آثاری که در این موزه نگهداری می‌شود قالی پازیک است.

موزه پرگامون برلین

این موزه آلمانی هم که مجموعه‌های نفیسی از آثار باستانی را در خود جای داده است، اما بخشی از معروفیت این موزه به دلیل مجموعه هنرهای اسلامی این موزه است که پس از موزه هنر اسلامی قاهره، قدیمی‌ترین آثار هنر اسلامی از قرن هشتم تا نوزدهم میلادی را در خود جای داده است.

در  میان این آثار از ایران؛ اشیای مختلفی در موزه وجود دارد، ازجمله محرابی که تعلق به مسجد میدان در کاشان بوده و به دوره یانی اسلام برمی‌گردد.

نقش سه نیزه‌دار

یکی از آثار باستانی است که در کاخ آپادانا شوش در استان خوزستان واقع در ایران کشف شده‌است. نقش برجسته سه سرباز نیزه‌دار و کمان‌دار سپاه جاویدان، از آجرهای رنگی لعابدار ساخته شده‌است. در این نقش سه سرباز سپاه جاویدان دوره هخامنشی دیده می‌شود که پشت سر هم ایستاده و هر یک نیزه‌ای به دست دارند.

موزه‌های شهری نیویورک

در این مجموعه آثار و کتب تصویری و خطی پر زرق و برق ایران از دوره صفویه به نمایش گذاشته شده است در مجموعه اسالمی این موزه ۱۲ هزار شی به نمایش گذاشته شده است.

موزه بروکلین نیویورک

این موزه دارای بهترین آثار هنری ایران است. چنانکه آثاری از سرامیک‌ها و کاشی‌های قرون وسطایی ایران (قرن ۵ تا ۹) آثار هنری دوره صفویه و قاجار ازجمله مینیاتورها، نقاشی‌های روغنی، فرش، منسوجات و لباس‌های محلی (قرن ۱۵ و ۲۰) است. مجموعه آثار هنری دوران قاجار یکی از بهترین کلکسیون‌های باستانی در خارج از ایران به شمار می‌رود.

موزه اسمیتوسونیان،‌ واشنگتون

در گالری‌های فریر و ساکلر این موزه، ۳۰ هزار شی از اثار هنری آسیا به همراه طیف وسیعی از اقلام و اشیای متعلق به ایران نگهداری می‌شود. مجموعه‌ای مهم از سرامیک‌های قرن ۱۳ تا ۱۹ که نشان دهنده اشکال، تکنیک‌ها و طراحی‌های مختلف است در این موزه به چشم می‌خورد. بعلاوه، کلکسیونی از قرآن‌های قرن نوزدهم و مجموعه‌ای مجزا از نسخه‌های خطی و نقاشی شده ایران در این گالری‌ها به نمایش گذاشته شده‌اند.