بزرگترین آفت در دین

 

 

محمد مجتهد شبستری

 

 

یکی از آفت‌های بزرگ زبان دینی تک صدایی است.

اینکه یک نفر باید بگوید و دیگران باید بشنوند.

یا چند نفر بگوید و دیگران موظف به شنیدن باشند.

پرسش و بحث در میان نباشد.

ارتباط زبان با وجدان انسانیت، دانش‌ها و اخلاق قطع شده باشد.

حالت عرضه کردن نداشته باشد و حالت محکوم کردن داشته باشد؛

چنین زبانی از خود بیگانه است.

یعنی زبان دین و معنویت نیست

اگر زبان دینی با زبان علم، فلسفه و هنر قطع ارتباط کند از خود بیگانه خواهد شد.

انسان فقط با دین زندگی نمی‌کند.

انسان با همه حوزه‌های علم، فلسفه، هنر و دین زندگی می‌کند و تاریخ چندهزار سالۀ بشر این واقعیت را نشان می‌دهد.

هیچ کدام از حوزه‌ها تابع دیگری نیست اما می‌توان بین اینها دیالوگ و تعامل برقرار کرد.

زبان دینی باید تولید معنای جدید و اصیل کند وگرنه ازخود بیگانه می‌شود

از طرف دیگر اگر زبان دین و معنویت به شکل و فرم تقلیل داده شود از خود بیگانه می‌شود.

یعنی اگر تنها تاکید شود به حفظ شکل اعمال، آداب و رسوم و… وبگویند اگر این اشکال رعایت شود دین و معنویت وجود دارد

و اگر این شکل‌ها حفظ نشود دین و معنویت وجود ندارد،

این تلقی مانع توجه به آنچه زیر آن شکل‌هاست و زیربنا و محتوای دین و معنویت است می‌شود.

وقتی می‌گویید فلان حکم شرعی چون در کتاب و سنت هست باید اجرا شود،

باید توجه کنید که این یک شکل است و باید دید محتوی آن چیست؟

هدف آن چیست؟

آیا نباید درباره هدف حکم خدا سوال کرد؟

آیا پرسیدن از خدا حق انسان نیست؟

آیا انسان حق دارد یک بار، دو بار و چند بار از خدا سوال کند

و در نهایت بگوید خدایا من تلاش کردم که خطاب تو را بفهمم اما نشد؟

اگر انسان تمام تلاش خود را برای فهم آنچه می‌گویند احکام خدا است به کار گرفت

و در نهایت آن را درک نکرد

و باز خداوند فرمود که چه آن را بفهمی و چه نفهمی باید اطاعت کنی،

این سخن، زور گفتن است و آیا خدا زور می‌گوید؟

 

 

نگام ، ناگفته های ایران ما